- Бодров Монголоос хөөгдсөнийхөө хариуг ингэж авчээ -
Хэрмэл найруулагч Бодров Чингис хааны тухай галзуу солиотой кино хийх санаагаа монголчуудад дуулгаж зүрхлээд, түүний төсөөлсөн шиг зэрлэгүүд бус болох манайханд амаа алгадуулаад буцсан. Эх түүхээ маруухан мэддэг зарим казахууд дээр очиж, энэ санаагаа хэлээд алга ташилтаар шагнуулаад байгаа. Тэдний маруухан мэдлэг нь манай түүхийн сайн сайхан бүхнийг газар нутаг, хүн ардтай нь казахынх, казахууд гэж өмчлөн хийрхэж, одоогийн бидний гэх казах нутагт нь эзгүйчлэн ирсэн тунгусууд гэж нэрлэн хялайдгаар илэрдэг. Гайхал Бодровын кинонцроор казахын аугаа баатар Чингис хааныг алдаршуулна гэж дүвчигнэснээр нь ч илэрч буй.
Бодров ямар “Чингис” хийх вэ? Казахын ээлж халаагүй дарангуйлагч, гэхдээ манай гэмт хэрэг хийхээс өөрийг мэдэхгүй луйварчдын засаглалыг бодвол Астана хот зэргийг ард түмэндээ өгсөн Назарбаевын даалгавраар хийсэн Бодровын “Нүүдэлчин” киногоор нь баримжаалцгаая.
Монголчууд Чингис хаанаараа юуны өмнө бахархдаг бол казахууд Зүүнгартай байлдсанаараа бахархдаг. Казах бол ирмэл, суумал янз бүрийн түрэг овог аймаг, түрэгжсэн монголчуудаас XV зуунд бүрэлдэн тогтнож эхэлсэн шинэ залуухан үндэстэн тул өөр том дайн байлдаан хийж амжаагүй. Киноны эхэн, сүүлд “казахуудын эх оронч үзлийг сэргээн мандуулах зорилгоор, анхны ерөнхийлөгч Назарбаевын захиа даалгавраар бүтээв” гэж бичиж, мөн эхэн, сүүлд Назарбаевын хэлсэн үгийг эшилж байгаад үзүүлдэг энэ киноны гол чиг шугам нь Казах-Зүүнгарын сөргөлдөөн.
Найруулагч Бодровын ур чадвар юун дээр илрээв гэхээр энэ кино Once Upon a Time in Mexico, Mortal Kombat, Gladiatop, Narnia кинонуудын холимог, зүймэл хөнжил шиг юм болсон. Тиймээс сүүлдээ хөөгдөж, өөр найруулагч нар ажлыг нь авсан ч дээрдүүлж чадаагүй.
Бодров Монголоос ч хөөгдөж байсан. Түүнийхээ хариуг энэ кинон дээр авахыг оролдсон бололтой. Шарыш (Шарав болов уу) гэдэг баатрыг эс тооцвол, монголчуудыг мэдрэл муутай амьтас болгож дүрсэлсэн. Тэнд нэгэн элий балай бөө гардаг. Гэтэл энэ үед ойрдууд буддын өндөр соёлтой байсан. Долоон асар босгож ном хурж байснаа, хожмоо том сүм хийд цогцлоосон ойрд нутаг буй. Долоон асарт гэх энэ нутгийн нэрийг оросууд орчуулж, Семипалатинск гэх хот байгуулсан нь буддизмын бэлээхэн гэрч болж үлдсэн. Даанч казахууд ойрдын соёлын дурсгалыг буруу номын гэж устгачихаад, одоо болохоор юу ч байгаагүй гэж мэлзэж байгаа болохоос.
Голливудын дунд зэргийн төсөв буюу 40 сая долларыг үрэн таран хийсэн гэж зэмлүүлсэн Бодров “Нүүдэлчид”-ийн кино зохиолыг дангаараа бичиж чадахгүй ч, бичилцсэн нь ойлгомжтой. Түүний адал балмад, алиа марзан сэтгэлгээ шингэснээс нь үзэхэд энэ кинонд ойрд монголчууд гэж эрүүл ухаангүйгээр дайрч давшилсан улс, казахууд болохоор энхийг эрхэмлэгч, бүх талаараа төгс төгөлдөр хүмүүс гардаг. Гэтэл түргүүд бол бусдын нутгийг булааж, хүн ардыг нь түрэгчлэх экспансионист бодлоготойгоосоо болж эргэн тойрондоо ямагт асуудал үүсгэдэг байсныг санах хэрэгтэй.
Алтайн нурууны орчмоор түрэг угсаатан үүссэн, иран, фин, монголын ард түмнүүдийг өргөн хэмжээгээр уусгаж явсаар хүчирхэгжсэн. Хүүхэд, эмэгтэйчүүдийг булаах, хулгайлах, эзлэн түрэмгийлбэл соёл, эрчүүдийг нь устгаж, өөрийнхийгөө тулгах зэрэг аргаар түрэгт уусгадаг байсан.
Хожим тал бүрээс хурж, сул хүмүүс буюу казах нэртэй болсон шинэ ард түмний шунамгай ноёд ч тийм санаатай байсан. Ойрдуудын хүүхэд, эмэгтэйчүүдийг хулгайлдаг, булаадаг, эрчүүдийг хяддаг, нутаг орон руу нь өнгөлздөг байв. Хэрэв ойрдууд бусадтай байлдвал ямагт араас нь дайрдаг асан. Үүнээс болж ойрдууд тэдгээр ноёдод үе, үе томоохон цохилт өгдөг байсан, харин нутаг орныг нь эзэгнэж, ард түмнийг нь боолчилж уусгаж байгаагүй.
Кинон дээр казах ноёд дахин дахин “Сибириэс Алтай хүртэл манай нутаг буй” гэж байдаг. Уг нь бол тэд “Сибирь манайх” гэдэг байсан л даа. Даанч Оросоос айгаад ч юмуу, тэр үгийг нь өөрчилчихөж.
Алтай хэзээ ч тэр аяараа түргүүдийн мэдэлд байгаагүй. Энэ нурууны нэр ч монголын Алтан гэх үгээс үүсчээ. Түргүүд Алатау буюу Алаг уул гэсэн үг гэж дайраад байдаг болохоос, уг нь Алтаннуруу гэдэг байсан юм шүү.
Монголчууд Алтайгаас цааш өргөн уудам нутагтай байсан. Ижил рүү торгууд нүүхдээ тийм ч хол яваагүй. Халимаг, Зүүнгарын нутаг бараг залгаа байсан. Чоросууд ойрд нутгийн зүүн гар талд байсан тул тэдний манлайлсан улсыг Зүүнгар гэдэг байсан. “Алтай хүртэлх нь манай нутаг” гэсэн нь Зүүнгарын нутагт өнгөлзөж байсныг нь л харуулна.
Манж ойрдуудыг хүйс тэмтэрч, бараг ард түмний нь хувьд устгасны дараа нутагт нь казахууд ирж суусан. Казахстан улс газар усны монгол нэрээр дүүрэн байдаг. Хэдийгээр монгол нэрүүдийг түрэгжүүлсэн ч гэсэн. Сансрын хот Байконур нь Баянхонгорыг гуйвуулсан үг болохыг тэр бүрий мэддэггүй.
1730-ад онд Галданцэрэн хаан Манжтай байлдаж, бүх Монголыг чөлөөлөн нэтггэх бодлого явуулж байсан. Энэ үед казах ноёд араас нь довтолж их гай тарьсан. Галданцэрэн тэдгээрийг гэсгээн цээрлүүлэхээр Сэвдэн ноёныг илгээхэд нөгөө түрэмгий ноёд (Дунд орд) яаран Оросод дагаар орсон. Ойрдууд цохилт өгч эхлэхэд хасаг ноёд Орос руу зугтсан.
Оросууд “манай албатууд руу довтоллоо” гэхэд ойрдууд тоолгүй, цохилт өгөх ажиллагаагаа үргэлжлүүлсэн. Туркестан хотыг ч торолгүй эзлэхэд эмир нь алагдсан. Галданцэрэнгийн дүүг хороосон Аблай султаныг Оросоос ирж явахад нь олзолсон. Гэхдээ Манжийн эсрэг хамтран тэмцэнэ гэхээр нь сулласан.
Зүүнгарынхан Дунд ордод цохилт өгөхдөө зөвхөн цэрэг-улс төрийн стратегийн байдлыг сайжруулах зорилго агуулсан, хүнийг ч, юуг ч олзолж авдаггүй, орхиод л явж байсан. Харин оросууд тэр үед Казахын нутгийг булаан эзэгнэж, их түрэмгий авирлаж асан.
Галданцэрэн хаан казахын түрэмгий ноёдыг санаснаараа хашраагаад, өөрөөр хэлбэл ялаад буцсан. Хэдэн жилийн дараа өөд болоход нь хаан ширээний төлөө ширүүн тэмцэл өрнөж, Зүүнгар суларсан. Энэ үед Аблай монголчуудын хооронд яс хаяад, Монгол руу дээрмийн халдлага хийгээд л сууж байсан. Амарсанаа холбоотон нь Манжтай тэмцэлдэж байхад, хүч хавсрана гэсэн аблай хуураад л өнгөрч байсан. Харин ч Манжид барьж өгөх гэж байсан.
Гэтэл энэ кинон дээр бол казахууд өчүүхэн төдий ч өө сэвгүй. Оросууд бараа сураг ч үгүй, Оросод нэгдээ ч үгүй, Орос руу зугтаагаа ч үгүй, Оросын түрэмгийлэл гэж байгаагүй. Манж ч гэж байгаагүй (Үнэндээ бол Манж хасагуудыг мөн ч их дарамталдаг байсан даа). Хамгийн муу муухай улс – Зүүнгарчууд. Галданцэрэн Аблайг суллаагүй, гладиатор болгосон, харин тэр оргосон. Ойрдууд Туркестаныг эзлээгүй, харин ч бут цохиулж ялагдсан.
Түүхийн нэг ч үнэн байхгүй гэмээр, арай дэндүү худал зүйлээр дүүрсэн кино болсон. Бүхнийг эсрэгээр нь л үзүүлсэн. Хоёр л үнэн зүйл гарсан шиг.
1-рт, монголчууд олон их буутай, цэрэг зэвсгээр давуутай байсан нь үнэн. Зүүнгарынхан зэвсгийн үйлдвэрлэлтэй, өөрсдийгөө хангаад, гадагш экспортолдог байв. Зориуд зэвсгийн швед инженерийг оросуудаас булаан авчирч, ажиллуулж ч байсан. Манж, оросуудыг ширүүн галаар хуйхлаад ойртуулдаг ч үгүй байжээ.
2-рт, үнэхээр казахууд “Алаш!” гэж хашхирдаг байв. Дээр үед ойрдуудыг алж хядахдаа гарамгай казах хаан байсан бөгөөд, түүнийг ойрдууд алаач хаан гэсэн юмсанжээ. Энэ л үг казахуудын уухай болж хувирсан. Казах орныг, үндэстнийг, үзэл санааг нэрлэх ч үг болсон. Улаанбаатар дахь казах оюутнуудын нийгэмлэгийг “Алаш” гэдэг.
Бодров гэдэг хүн иймэрхүү кино бүтээдэг юмсанжээ. Тэр “Нүүдэлчин” киноны ажлаас хөөгдсөн ч, Чингис хааны тухай киногоо Казахстанд хийж дуусгасан. “Нүүдэлчин” шиг л алиа марзан, үнэн юм нэг ч үгүй, монголчуудыг гутаасан кино болсон байх л даа. Тэгээд ч, тэнд монгол хүн гарах ч үгүй байж магад. Чингис хаан казах хүн болж дүрслэгдэх биз ээ.
Уг нь энэ киног, нүүдэлчин хоёр ард түмэн эвлэн нөхөрлөхийн оронд эвдрэлцэн дайтаж байгаад их гүрнүүдийн эрхшээлд орсон эмгэнэлийг харуулсан, ухааруулсан кино болсон биз ээ гэж төсөөлж байсан сан. Даанч тэгсэнгүй. Монголчуудыг л элэг барьсан энэ киногоор Бодров юуг ч ухааруулж чадахгүй. Энэ бол кино биш, Арлекино.
Ч.Мөнхбаяр
Loading ...
teneg bodrov pizdag mongold irwel alhimshu
ali 2 jiliin omno garsan kinog odoo bichih oroitson ch gelee uneniig helehgui baij bolohgui.Uhej baisan hasagiin Yankir haan gej novshid 1634ond OIradiin Baatar hun taij tom tsohilt ogch goliig ni tasalj baisan tuuhtei.Zuungarchuud ruu hasaguud oorsdoo orosiin turhiraltaar dairch baij shangaa hurtsen ni ter,Uneniig helehed hasag hun hamgiin sejgiin muuhai hun chanargui neg ugeer helbel sugnuud um
Хамгийн шилдэг мэдээлэлтэй сайт Топмэдээ.мн ороод үзээрэй найзуудааа..
Minii huvid mash dajgui kino bolson metee. Tuuhiin kino hiihed er ni mash emzeg bas ih asuudal gardag. Medeej ene chini urlag gesen uudneesee hiisver setgelgee and zohiomol (fiction) zuiluud nemsen baigaa ni oilgomjtoi. Hen ch ter uyed yag iim bsan tiim bsan ene eter gej helj chadahgui ch nairuulagch hun eronhii tosoololooroo setgej kino hiine shdee. Yag ter uyed tiim bsan ene ter geed kino hiivel ter chini barimtat kino bolno bizdee, ain?
Er ni tegeed alivaa yumand buren togs gesen yum baidaggui yumaa, harin ch ene kinogooor damjuulaad Mongol orny maani ner delhiid garch baigaag unengui PR bollloo l gej ali boloh oodrog talaas ni harval zugeer shdee. Bidnii oorsdiin maani hiisen chingis haan kino hachin aimaar yum baina bilee yag unendee. Er ni tegeed tuuhiin aldartai humuusiin kinog oor undestenii humuus hiivel zugeer yum shigee. Yadaj l undeserheg uzeld avtaad bas ooriinhoo ego-g holiod bantan bolgohgui baih gej bi boddog yum.
Nadaa lav ene kino spiritually uudneesee mash saihan kino bolson sanagdsan. Er ni tegeed Chingis Haan busad aguu humuusiin adil Enlightened boljiij l ter aguu uil hergiig heregjuulsen yum bishuu.
Bodrov gedeg huniig tenger burhan shiitgeh ini oilgomjtoi.
Shal gajuud kino baina lee. Tegeed ch ene kinond Mongol gedeg ug ogt durdagdaagui dandaa Zuungar gej yaridag. Odoo busad orond Zuungar gej hen baisnyg medehgui bolson, ted Mongoltoi holboj bodohgui baigaa, yamar ch Mongolyn surtalchilgaa alga baina, tegeed ch iim teneg surtalchilgaa bidend hereggui.
Kazakhstany nutgiin 1/3 n Mongolchuudyn uuguul nutag. Kazakhstany zuun heseg bol ter ayaraa Mongolyn nutag, yalanguay Oirduudyn nutag gedgiig ontsloh heregtei. . Ner n ch bas Mongol baidag. Bi Alma-Ata hot haviar neleen yavj uzej baisan, Mongol nertei hot tosgon zondoo taaralddag yum bilee, Turgen, Tarbagatai, Zaisan geed ner zondoo baidag. Odoo tend ih neft oldoj uunees n kazakhuud l ashig hurtej baina.
Áîäðîâ ãýæ íàéðóóëàã÷,õ¿¿ íü êèíî æ¿æèã÷èí áàéãààä êèíîíû çóðàã àâàõóóëàõ ãýæ áàéãààä öàñàí äàðàãäàæ ¿õñýí.Øàðèë íü ÷ îëäîîã¿é.Íàéðóóëàã÷ààñ ãàäíà àðèëæàà àøèã õîíæîî èõ îëäîã îðîñ.
Тэр киног үзсэн. Түүхийг үнэн гуйвуулсан, үргэлж ялагдаж байсан Ойрдуудыг ялж байсан мэтээр дүрсэлсэн түүхийг гүтгэгч кино болсон байна лээ. Энэ нь Назарбаевын санаа. Түүхэндээ тусгаар улс байж үзээгүй хасагуудыг нэгтгэн цуглуулж Панказахыг амьдрал дээр биелүүлсэн энэ хүн казахуудын хувьд орчин үеийн Чингис хаан нь юм гэсэн. Үнэн ч байх. Гэхдээ өд сөд нь бүрдэнгүүтээ шинэхэн байгуулагдсан улс нь ялан дийлж байсан гэрэл сацрангуй түүхтэй ард түмэн байсан мэтээр харуулж ард түмэндээ итгэл үнэмшил төрүүлэх суртал ухуулгын чанартай ажил, кино энэ тэр их хийж байгаа бөгөөд үүндээ буурай жижигхэн мөртөө жинхэнэ гэрэл сацрангуй түүхтэй Монгол улсын түүх, газар нутаг руу нь халдсан, мушгин гуйвуулсан, гүтгэсэн, өөрийнх мэтээр үзүүлэх зэрэг бүдүүлэг, дээрэлхүү зан авир их гаргаж байгаа. Боржигон овгийг хүртэл Хасагын түүхч эрдэмтэд 2 жил нарийвчилан судлаад хасагын овог болохыг баталсан, тэгээд тэрүүгээрээ баруунд эрдэм шинжилгээний хурал хийгээд явж байвал яахуу. Чингис хаан болон түүний залгамжилагчидыг хасагын хаан болгож шинэ тулгар улсаа олон улсын тавцанд өндөр нэр хүндтэй болгох нь Назарбаевын гол зорилт болж байна. Хэдэн жилийн өмнө Назарбаевын айлчилалын үеэр сэтгүүлчидын мэдээллийн хурал дээр Назарбаевыг дагалдаж ирсэн хасагын сэтгүүлч хүүхэн “Танай улс Баян-Өлгийн автономит районыг хөгжүүлэх тал дээр ямар бодлого баримталж байна” гэж улайм цайм асуухад манай яамны ажилтан “эрхэм сэтгүүлч та андуурах шиг боллоо манай улсад үндэстэний автономит район байхгүй бөгөөд Баян-Өлгий аймгийг хөгжүүлэх бодлого нь баруун бүсийг хөгжүүлэх тулгуур баримтлалд дотор багтаж байгаа гэхчилэн хариулж байсан. Би бол тэр сэтгүүлчийг хэргээр ингэж асуулаа гэж бодсон. Ерөнхийлөгч нь дагуулж ирж асуулгаж байна шүү дээ. За тэгээд энэ Монгол, Нүүдэлчин зэрэг кино. Товчхон хэлэхэд манай улс руу баруун талаас нь бол нэгдэж олуулаа болсон Казахууд бас идэвхитэй өнгөлзөж, өлөн нүдээр харж байна шүү. Тэд бол Чингис хаан болон түүх нь Казахынх харин монголчууд өөрсдөө хасагын нэг овог аймаг, эсвэл түнгүсээс нүүж ирсэн хамниганууд, хэсэг бусаг үлдэгдэлүүд гээд байна.
halhaas busad ni mongol bish gedeg Ih halhchuudiin sanaan niilsen kino shdee.oirdiig doromjlson bolhoos Aguu Ih Halha mongoliig doromjloogui.tuuh medehguigiin huwid halha hazak hoyor yamar yalgaa bainaa?
Казакстан нь Хятадынх болсон шүү дээ. Бид өөрсдийгөө , Улс орноо хөгжүүлээд явбал л хожно. Угаасаа л ааш зангаасаа болж Борат киногоор Дэлхийд алдартай болох вэ дээ
сэтгүүлчээ энэ удаадаа түүхэн үнэнийг хүлээн зөвшөөрч битгий маргаа
Õÿòàä äýëõèéã á¿ðõýõýýð òýì¿¿ëæ áàéãàà ýíý ¿åä Ìîíãîë÷óóä áèä çºâõºí äîòðîî òºäèéã¿é ìºí õàÿà õàòàâ÷íèéõàà áóñàä í¿¿äýë÷èäòýéãýý ýâòýé áàéõ õýðýãòýé. Ìîíãîë Êàçàê õî¸ð áîë Õÿòàäûí Óìàð ªðíº òèéøýõ òýëýëòèéã íü òîãòîîí áàðüæ áóé ñ¿¿ë÷èéí öàéçóóä. Ìîíãîë óíàâàë äàðàà íü Êàçàê, òýãýýä áóñàä ñòàíóóä äàãààä óíàíà. Äàðàà íü Îðîñ. Çóóí æèëèéí äàðàà Õÿòàä Ïîëüøèéí õèë äýýð áóóí äóó ãàð÷ áàéâàë ãàéõàõ õýðýãã¿é ø¿¿.
Õÿòàä äýëõèéã á¿ðõýõýýð òýì¿¿ëæ áàéãàà ýíý ¿åä Ìîíãîë÷óóä áèä çºâõºí äîòðîî òºäèéã¿é ìºí õàÿà õàòàâ÷íèéõàà áóñàä í¿¿äýë÷èäòýéãýý ýâòýé áàéõ õýðýãòýé. Ìîíãîë Êàçàê õî¸ð áîë Õÿòàäûí Óìàð ªðíº òèéøýõ òýëýëòèéã íü òîãòîîí áàðüæ áóé ñ¿¿ë÷èéí öàéçóóä. Ìîíãîë óíàâàë äàðàà íü Êàçàê, òýãýýä áóñàä ñòàíóóä äàãààä óíàíà. Äàðàà íü Îðîñ. Çóóí æèëèéí äàðàà Õÿòàä Ïîëüøèéí õèë äýýð áóóí äóó ãàð÷ áàéâàë ãàéõàõ õýðýãã¿é ø¿¿.
Iim neg unen ug baidag !!! Xyatad daind yalj uzeegui, Kazax tusgaar uls baij uzeegui gej..,
kinogiin uzeegui ee, gehdee orosyn odnoklassniki.ru site n deer baidag buh kazahuud Chingisiig kazah gezh amnaasaa tsagaan hoos gartal hashgirdag, ene bol ali hezeenii sonin bish bolson. Kazahuud shine tuuh hiij baigaa )))))))))))))) ineedtei yum.
Borat
Chingis Haanii tuhai hiisen kino Oscart devshsen sain kino shuu.Mongolchuud hamtaraad hiih baisan um.Unheer chadahgui baij mulguu zan gargasan.Odoo yaya geh be? Urlag bol Uran saihan shuu dee tuuniig buu mart.
Бодров Борат 2 угаасаа юу хийж базаав гэж дээ.
Manai hasag oyutnuud holbooniihoo neriig solih heregtei yum bn daa, hotsrogdson ug bna
Газар гуйж орж ирсэн муусайн Казакуудыг одоо хөөн зайлуулах хэрэгтэй
Манайхан энэ киног одоо үзэж байгаа юм уу? Гараад 2 жил болчихсон ш дээ. Яахав дээ, боломжийн уран сайхны кино байна лээ. Зүүн гарынхан казакуудад халдаж байсан, сүүлдээ эвдэж нэгдсэн казакуудад ялагдсан нь үнэн түүх л дээ. Тэр тухай өгүүлсэн ганцхан ангит уран сайхны кино. Уран сайхны кинонд байдаг уран сайхны юмнууд байлгүй яахав. Энд тэгж сүржигнээд хамаг монголын олон зуун жилийн түүх, эзэлсэн алдсан газар нутгийн тухай яриад байх ямар ч хэрэггүй! Бид дэлхийн талыг эзэлж явсан нь үнэн. Гэвч 1921 он болоход 2-3 зуугаад мянган монгол одоогийн нутагтаа хамгийн дорой байдалтай үлдсэн байсан шүү дээ. Яаж яваад ийм болсон түүхээ бид сайн мэддэггүй, мэдэхийг ч хүсдэггүй. Тийм байж одоо бусад руу янз бүрээр ямаан омогтох нь утгагүй өрөвдөлтэй асуудал.
bi 1 tod jichee xeley khobsgol,buir nuur,eg gol,ubs nuur gedeg neruud bol TUREG nernuud shvv de? bodrobiin nairuulsan ter kino tuuhiig jaahan guibulsan baij magadgui yee gexdee? KAZAKHSTAN uls manai ulsiig bodvol uls shig hogjij bn shvv de
bodroviin “mongol” kino bol nadad uneheer dajgui sanagdsan. mongolchuudiig ter kinondoo doromjiloogui l bailaash dee. yun surteim be.
Teneguud tenegeeree l duusah yum daa. Nudee neej haraach. Kazakhstan haana yavna Mgl haana yavna.
Сэтгүүлчид та нар юмыг жаахан гүн талаас бодож сурахгүй юмаа Борат гэсэн нэртэй Казахуудыг доош чихсэн алдартай кино бий Энэ кино Казахстан Орос болон мусульман шашинтай орнуудад гаргахыг хориглосон юм Энэ кино Монголын дэлгэцээр гарч байсан Румыны хийсэн энэ киноос болж Казахстан дэлхийн онигоонд орсон юм Энэ киноны эсрэг Назарбаевын санаачилгаар өөрийн бахархал түүхгүй энэ орныг эерэг талаас харуулахын тулд Монголын түүхэн дээр тоглолт хийж Оросуудыг хөлсөлж авсан байдаг Оросууд жижиг ард түмны түүхийг хэзээ ч сайн талаас харуулдагүй билээ Монгол нэртэй тэр киноны
ачаар Боратыг саармагжуулахыг оролдсон ч амжилт олоогүй Дараагийн кино энэ Нүүдэлчин кино юм Борат гүтгэж гуйвуулж байгаа юмсан Нүүдэлчин кинод бас Монголын түүхийг гуйвуулж болно гэж бодсон юм шиг байгаа юм Назарбаев Боратыг дарж дийлэхгүй байна
[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=UnbnaT8If0Q&hl=en_US&fs=1&]
[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=y_S-BmQ4KF0&hl=en_US&fs=1&]
[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=vFP-MktgOKU&hl=en_US&fs=1&]
MGL-uud bid hasguud gej yamar zevuun muu sanaatai humuus manai ulsad tolgoi horgodoj baigaag sanaj baival zohino. 1990 ond MGL-iig muulaad hayad yavsan humuus yagaad ergej ireed baruun 5 aimag ruu nuun suurishaad, nutag usnii mgl neriig hasgaar soliod gazar nutag ezleed baina ve gedeg bol MGL-iig irgenii daind hurgej, ulmaar gazar nutag taslan avah gesen Nazarbayev-n tolovlogoo shuu.
Энэ киног Бодров ганцаараа бүтээгээгүй Орос Казахстан Америкийн хамтарсан бутээл Найруулагч нь Иван Пассер, Сергей Бодров Сценарийг бичсэн Рустам Ибрагимбеков.
Кино 1711-1740 оныг хамарсан Монголчууд бvгдээрээ хиат, боржигон овогтон учраас Чингис хааны ураг тeрлийн vр сад гэж хэлж болно. Харин алтан ураг нь хаадуудын хувьд Лигдэн хаанаар дууссан гэж Монголын тvvхчид бичдэг. Казахад Чингисйн хүү Зvчээс салбарласан алтан ургаас казах тvмний аугаа их хаан Абылай, тvvний хvv Кенесары хаан, казахын аугаа их соён гэгээрvvлэгч, их эрдэмтэн Шохан Уалихан бvгд салбарласан . Лигдэн хаан бол Чингисийн 15-р үеийн ач Батмөнх дачн хааны ахмад хөвгүүн Төрболын жинхэнэ угсааны 21-р үеийн хаан 1634 онд нас барсан Лигдэн Хааны үед Бас нэг Аблай хаан амьдарсан энэ хаан Киноны гол дүрийн өвөг эцэг нь Гол дүрийн жинхэнэ нэр нь Абилмансур. -”Кинон дээр казах ноёд дахин дахин “Сибириэс Алтай хүртэл манай нутаг буй” гэж байдаг.” энэ бол шал худлаа кино зээгуй хуний уг Харин тэнд Алтайгаас Атырап хуртэл Казахын нутаг гэж хэлдэг Энэ бол яг түүхиин үнэн. (Зучи улсын туухийг олоод унш) Чингис хаан Зучид ямар газар нутгийг огсонийг мэдэхгуй байж Ийм юм бичээд яахав дээ зайлуул . Одоогийн Ар Монголын газар нутагт Халхчууд хэддүгээр зууны үед нутагшсаныг мэдэх үү? Чингисийн үед халхчууд хаана амьдарч байсан юм бэ? Хэрхэн нэрлэгдэж байсаныг судлаарай
2 undesteng xagarduulah gesen hytad garlati mongolchuudiin sanaa bnaa.mongolchuuddaa bid kazakh tumenteigee muudalchaad yahav de? china nar l xagarlduulaj bn
neg l ih tuuh meddeg, uls tor oilgodog, urlag shuumjildeg humuus bna uu ugui yu, ter tegsen bhgui, odoo hasguud ingeh geed bga bhgui ch gej bh shig, pizdakuud zugeer bitgii ineed hurge, onoodriinhoo hooliig yaay da gej hewtej baij
Гэнэт ухаан орсон юм шиг 5 жилийн өмнөх киног яриад унах юм. Бодров чадалтай найруулагч. Наад нүүдэлчин киног чинь Бодров сүүлийн хэсгий нь авсан юм шүү дэ. Тэгээд Монгол киног эхэлсэн. Манай найруулагчид Бодров шиг Монгол киног 40 жилийн дараа л хийж чадах бх.
тэнэг хасгууд яаж ч хуцалдаад юу ч хийж чадахгүй. Баян-Өлгийд байгаа халтар хасгуудыг бүгдийг нь хөөж явуулах хэрэгтэй. УИХ-д хасаг хүн сонгогдоггүй болох хэрэгтэй. яагаад гадаад, харь элгийн хүн төр барилцаад байна. хасгуудыг ер нь Улаанбаатарт ч амьдрахыг нь хориглох хэрэгтэй.
Манай Монголчууд одоо ерөнхийлөгчийн засаглалтай болох хэрэгтэй, эсвэл хүчтэй ерөнхий сайдтай болж төрөө төвхнүүлэхгүй бол өнөөгийн ардчиллын хэлбэр манайх шиг буурай улсад зохихгүй байна. Төрийн эрх авах гэж, төрөөр дамжиж баяжих гэх улсаа нураадаг ийм системийг одоо халах хэрэгтэй. Монголчууд хэдэн мянган жилийн түүхэндээ дандаа нэгдэж зангидсан үедээ хөгжиж, тарж бутарч хоорондоо тэмцэлдсэн үедээ эрс доройтож ирсэн бөлгөө.
Bodrov kino-g guisteej hiisen bolohoos huugduugui. Zailuul yahav dee Kazakuud tuuhee buteeh gesen oroldlog. Koreanuud hurtel baahan serial hiigeed manai TV-r tsatsaad baigaa biz dee. Koreaniin kinon-d Mongol Korea-iin nutag baisan gesen sanaa baigaag anhaarasai. Er ni yavj yavj Kazakhuudaas iluu Koreanuud odoohondoo iluu ayultai baina.
Mongolchuud uursduu Chingis haanyhaa tuhai oligtoi kino hiigeed gargachih l heregtei baina shuudee.
1. Altan urag mongolchuudiin dund Ligden haanaar duusaagui, harin ih haadiin uyeer duussan gej baidag. Altan uragiin huneer yarival 1911 onii Halhiin sain noyon han Namnansuren, chin wan Handdorj, tusheet han Dashnyam bolon neriig ni martaj Zasagt haan, Setsen haanuud bol bugd baga haan Gersenziin udamiin buyu Altan uragiin humuus. Ovormongoliin Demchigdorj nariin noyod ch bas bugdeeree Altan uragiin humuus. Ene humuusiin buh urag sadan alga bolj ustah uchirgui zarim ni nuuts baidald, zarim ni martaj anichihsan bolhoos baisaar l baigaa. Mongol tuuragtnuud dotroosoo ih haadiin shuud albat baisan gedgeeree Tsakhar tumen onon mornii hayaagaar nutaglaj baisan Hiad Borjigodoos hamgiin oir ni bolj ochno.
2. Onoodor manai ulsiig Halh uls gedeggui, Mongol uls gej nerledeg. Ene ulsad halhchuudaas gadna Tsahar, Barga, Kharchin, Buriad, Dorvod, Bayad, Torguud, Urianhai, Myangad, Zahchin, Oold, Uzemchin, Sonod geed ochnoon olon mongolchuud bii. Tiimiinh ni ch uchraas Mongol uls gej nerledeg yum. Iimd manai kazakhuud tiiim baihad tanai halhuud tiim gej bitgii bulzaaruul. End mongol kazakh 2-iin talaar yarij buigaas halh kazakh 2-n dundah asuudal yarigadaagui baina. Hervee mongolchuudiig dotor ni zadalmaar baigaa bol tanaihaniig ch bas Kerei, Naiman, Dulat, Koja, Tore, Tolengit, Uishun, Argyn geed ochnoon yastangaar chini zadlaad yarij bolj baina.
3. Tsoon heden Kiyat – Toregoor udirduulaj hureelsen, gehdee tusdaa zasag zahairgaanii statustai (Kerei, Naimanguud ta nar oorsdoo ovgiin ahlagchtai baisnaas bish Tore huniig udirdagchaaraa zaldaggui baisan chini unen bizdee) Kazakhuud ta nar oorsdiigoo Chingisiin udam gej yarij baigaa bol, Gersenziin udamiinhnanii shuud zahirgaand albat ni bolj neg zasag zahirgaanii statustai baisan Halhchuud yaagaad oorsdiigoo Chingisiin udam gej yarij boldoggui yum?
4. Halhchuud hezee ch dan gants gomogen butetstei baigaagui. Hyanganii nuruund nutaglaj baisan Jalair aimguud anhlan Gersenziin zahirgaand orson hedii ch Baruun tiish teleh uyedeen oirad, urianhai nartai mash ih holildson. Hojim ni manjiin zahirgaand orohdoo ch end tendees nuulgen avchirsan oirad, ovormongolchuudtai holildoj ijilsej odoogiin halh humuusiig bii bolgoson. Tanai kazakhuud mongol, kipchak aimguudiin negdelees ussentei negen adil.
Etsest ni helhed Mongolchuud ch Kazakhuud ch Chingis haanii baiguulsan ulsiin uv zalgamjlagchid gedeg ni margaangui unen. Tiim baihad tanai Kazakhuud zowhon oorsdiigoo Chingisiin udam, Halhchuud bol bol bish gesen absurd ulger yarihaan bolih yum bishuu.
Yamar aimar hudlaa yum bichideg yum be? Mongolchuudiig doromjlood gene shuu!? Namaig america-d amidarch bh hugatsaand gadaad humuus uulzahaaraa goy kino bolson gedeg shuu de. Ooroo medehgui bj baij baahan hudlaa zuil helehiin….. Yer ni eruul hunii uhaanaar bodood uzeheer hun kino hiij hunees oshoogoo yum u esvel mongoo gazar hiideg yum u. Ter kino amjilttai zaragdaad daraagaar ni 2 angiig ni hiih bolson gesen suragiig ni sonsson.
Uulaasaa Kazahstanii kazahuud hun amiinhaa 50 huviig l ezeldeg, nutgiinh ni baruun bolon baruun hoid hesgeed orosuud niit orshin suugchdiin 90 huviig ezeldeg, uursdiin geh uuh tuuh, soyol geh oligtoi ium baihgui yavaandaa orosd uusaj muhuh tavilantai undesten. Olon zaluuchuud kazahaar yarihaas ichij orosoor yaridag.Bogd bolon Choibalsangiin haralgan bodlogiin ulmaas manai ulsiin baruun hyazgaart kazahuud suurshij ih hemjeegeer urjij olshirson ni unen. Bid ulsiinhaa hoyor dahi niisleliig Hovd yumuu Zavhand baiguulah ni zuitei. Ingesneer ug nutagt hun amiin tuvlurul bolno.Hediigeer mongoliin kazahuudiin ihenh ni mongol nertei ertnii mongol aimguudad hamaaragddag met bolovch negd shashin uur bolson, uur undesten buyu tureg humuustei tsus holildson uchraas uursdiiguu mongolchuudad hamaaruulj oilgoh huselgui ni kazah humuustei yarih uied ajilglagdsan. Iimd tedniig aajmaar shahaj nutag ruu ni butsaah bodlogo barimtlah heregtei. 1990 onoos hoish 50 orchim myangan kazah Kazahstan ruu butssan. Hamgiin gol ni Hobd aimgiin baruun sumdad kazahuudiig suurishuulahgui baih bodlogo barimtlah,Tedniig mongol hel surah, mongol humtei gerluuleh heregtei
ene kino yer ni 40 saya-nhaa zardaliig hangalttai nohoj chadsan bolov uu..
kk kkk tiimuu t1 ym bolohiin huvid bolsiin bnshd te gehdee yag tuhai ued ene talaar mdh medeelleh bolomj bgaaguu ymuu manihan yagaad dandaa ongorson ymnii hoinoos yvj bdgiin be ygaad neg alham turuulj boldogui iin hun ood bolno ter huniig chuhamhuu magtana hezeech ami bhdni tegeduil bizde ym bolsnii daraa ter tgsn tiim ym bolson ghiin
Uulaasaa Kazahstanii kazahuud hun amiinhaa 50 huviig l ezeldeg, nutgiinh ni baruun bolon baruun hoid hesgeed orosuud niit orshin suugchdiin 90 huviig ezeldeg, uursdiin geh uuh tuuh, soyol geh oligtoi ium baihgui yavaandaa orosd uusaj muhuh tavilantai undesten. Olon zaluuchuud kazahaar yarihaas ichij orosoor yaridag.Bogd bolon Choibalsangiin haralgan bodlogiin ulmaas manai ulsiin baruun hyazgaart kazahuud suurshij ih hemjeegeer urjij olshirson ni unen. Bid ulsiinhaa hoyor dahi niisleliig Hovd yumuu Zavhand baiguulah ni zuitei. Ingesneer ug nutagt hun amiin tuvlurul bolno.Hediigeer mongoliin kazahuudiin ihenh ni mongol nertei ertnii mongol aimguudad hamaaragddag met bolovch negd shashin uur bolson, uur undesten buyu tureg humuustei tsus holildson uchraas uursdiiguu mongolchuudad hamaaruulj oilgoh huselgui ni kazah humuustei yarih uied ajilglagdsan. Iimd tedniig aajmaar shahaj nutag ruu ni butsaah bodlogo barimtlah heregtei. 1990 onoos hoish 50 orchim myangan kazah Kazahstan ruu butssan. Hamgiin gol ni Hobd aimgiin baruun sumdad kazahuudiig suurishuulahgui baih bodlogo barimtlah,Tedniig mongol hel surah, mongol humtei gerluuleh heregtei.
Bid hyataduudaas iluu muu sanaatai, alsiin haraatai baij l Batmunkh dayan haanii 7 huudee huvaaj ugsun Mongol ulsaas uldsen ene huurai huiten undurlug hun amidrahad tohiromj muutai ch bidniig deeree teej yavaa ene gazar nutgaa hari undestnuudees hamgaalj chadna
NAIZUUDAA KINOG UZ EHLEED…DARAA NI YARIJ BOLNO
Казахууд шинэ залуу үндэстэн гэдэг үнэн.
Үнэхээр хивчагуудаас голлон бүрдсэжн монгол цусны хэлтэрхийтэй, түрэг хэлээр ярьдаг ийм л ард түмэн. Түрэгүүд бол бидний адил хүн нараас гаралтай.
Казахууд хэзээ ч улстай байгаагүй. Дандаа л бусдын хавсрагад явсан. Монголын Зүүн гарын Улс хүчирхэгжиж Төв Азид ноёрхлоо тогтоож үнэхээр их хүч нөлөөтэй болоод байхдаа казахуудыг байнга шахамдуулсаар байгаад Орост нэгдэхээс өөр аргагүй болгосон түүхтэй юм аа.
Харин Казахстан гэж улс азаар бий болсноор казахууд төр ёс гэж их ярих болсон. Үзбэгүүд Монголын барлас аймгаас гаралтай доголон Төмрийг дээдсээ гэж зарлаад нийслэлдээ хөшөөг нь босгосон бол казахууд ийм хүн эрээд л байгаа юм. Даанч олдхгүй байгаа юм л даа.
Тэгээд Чингисийг булаалдаж тэнэгтэж л байсан. Шинэ залуу үндэстэн, шинэ жижиг улсууд ингэдэг номтой юм.
Тэдний ингэж маанагтахыг дэлхий харж л байгаа. Бидэнд нэг их санаа зовоод байх юмгүй.
Бодровын хувьд хэрмэл муу орос, бас болоогүй великоросс болохоор ихээхэн дээрэнгүй үзэлтэй, тэр бол космополит биш байдаг л нэг муу дээрэлхүү орос. Бодровыг өрнөдөд бол хэн гэдгийг ч мэдэхгүй.
Кочевники гэж Есенберлэн гэдэг казахын нэг романархуу юм байсан. Түүгээр кинол хийсэн юм болов уу даа. Хэн сонирхож үзэх вэ дээ.
Харин казахууд луйвараар ихээхэн газар нутагтай болсон нь одоо л тэдэнд зол болж байх шив.
Казахуудад зөвлөхөд жаахан ухаантай байж дэлхийн ард түмнүүдийн гэр бүлд орох хэрэгтэй дээ.
Энэ бол манай казахуудад хамаагүй зүйл шүү. Тэд Монгол орондоо л байсан нь дээр дээ.
Mongoliin kazahuud ruu handsan turiin bodlogo heregtei. Mongoliin kazahuudiig Kzahastanii kazahuudtai bish , Mongolchuudtai ted iluu ugsaa garliin holbootoi, hervee Mongold amidrahiig husej baigaa bol manai undestend uusahaas uur arga baihguig oilguulah heregtei. Hunnugiin haan ul medegdeh zugees nuuj irsen tureg aimguudad sain tumur gargaj avdagt ni olzuurhaj Altain nuruund gazar olgosnoos bolj ted nar ni heden zuun jiliin daraa urjij olshron Hunnugiin udam ugsaa boloh Nirun mongolchuudiin ulsiig muhuuj eh nutgaas ni huuj gargasan gashuun tuuhiig bid davtah yosgui. Gazar nutgaasaa huugdsun Nirun mongolchuud baruun tiish nuuj Batbayan haaniihaa udirdlagaar Balkanii hoigt suurshij baigaad daraa odoogiin orosiin nutgaas irsen horvat, serb, sloveni aimguudad shahagdan uldsen heseg ni Charlamagne buiyu odoogiin Germand baisan celt ugsaanii uls ruu zugtaj ochood tendee hyaduulsan.
Tuuhees surgamj avysgaaya, Mongolchuudaa. Manai tuuh bol nulims,tsusaar duursen tuuh ium shuu.
Manai mongolchuudiin tuuh bol haramsaltai yalagdluudaar duuren, gazar nutgaa aldsan, hun amaa hyaduulsan yavdlaar duuren. Neg negniigee halh, oird, buriad uvurmongol gej yalgahaa bolitsgooyo. Mongol gej nerlej baitsgaaya.
Одоо Баян-Елгийгээс бух хасгуудыг хееж гаргасан нь дээр, Казакстандаа очиж Монголчуудыг муу хэлж менге аваад, энд буцаж ирээд, казакстанд биднийг узэхгуй бна гэж уйлагнаад золбин нохой шиг худлаа яриад менге идээд яваа юм одоо болно. бугдийг нь тууж хил дээр аваачаад Назарбаевыг дуудаад хулээлгэж егеед гарын усэгийг нь аваарай мартав!
bodrov bol kino nairuulagch bish shuu dee
Тэнгэр заяат хөх Монголчуудын хойч үеийн бид үнэн түүхээ сайн судалж эв нэгдэлтэй байх хэрэгтэй байгаа.Ингэж нэгдсэний дараа бидний өвөг дээдсийн сүнс тусалж дэлхийг бид зөв замаар захирах болно. Үүний тулд бид мэдлэг, боловсрол, оюун санаагаа дээд зэргээр хөгжүүлж арга билгийн нэгдлийг эзэмших шаардлагатайг үргэлж санаж явах,
13-р зууны Монголын суут чин гис ухаан хэлэхдээ: урьд зүгт Тангууд улс байгаа гэдгийг өглөө бүр сануулж бай гэснийг дандаа бодож санаж явахад илүүдэхгүй болов уу!
Шарын шашин/Түвдын/ бол Монгол хүнийг /ардыг/ мунхруулагч хар тамхи мөн гэж суут сэтгэгч К. Маркс хэлсэн нь Монголчуудад зориулсан сануулга юм. Монгол устах уу үгүй юу гэдгийг зөгнөж хэлсэн гэдэг.
hi teneg kino mongol uls vndesteniig gutaan doromjilson bna lee. kazah vndesten gej baihgui ee, 15 dugaar zuund l kirgiz vndesnii hvmvvs uulanaas buuj tald amidardagaa kazah gej nerelsen.uuland vldseniig kirgiz hebeerei bga.hel soel hubtsas huhar ni barag ylgaa baihgui shu de? hasag bol mongol vndesten doroiton buurah ved gazar nutagiig ezelj suuj tomorson.yamar tvvh soel baihgui jijig vndesten shu de?kazakuud manai mongoliin haadiin medeld 500 jil zahirigdaj bsan.odoo ed nar chinges haan hasag garaltai, nasag bol ertenii tvvhtei uls gej surtal uhuulag ih hiij bna.yagaad gebel oorsdiin geh wm alga daa ene vndestend. mongoloos ene kazakuudiig kazakstan ruu ybuulah heregtei, tegeed tsaanaas ni torguud mongol ah dvv oruulah heregtei?mongol uls neg vndestenii uls baih heregtei bna.
hahahaha uhtleeee ineeeleee sh deee hudlaaaa booon ih medegchid ene site ch gesen dandaaa l neg iiimerhuuu medeee tavij bh yum daaa iiimerhuuu medeee tavihaaar orj unshij bgaaa humuuus ih tul ashigtai bgaa biz tegeeed nogooo hudlaaa hooorson computer-iiin araaas l bi mongol bi mongol gedeg garuuud garj ireeed hudlaaa tom tom shaaagaaad buteeeej bgaaa yu ch bhgui yamar ch medleg bhgui teneg garuuud. olgiiigooos hoooh heregtei ulaaanbaatart amidrahiig ni horigloh heregtei ch gej bh shig unshaaad hoh ineeed hurchihleee yumiiig jooohon zovooor tosooolj bgaaach uuusah heregtei ch gej bh shig chadval tegeeed kazak avgai avaaachdeee uuusgaaachdeee bid nart yamar hamaaatai yum margaaashiiiinhaaa talhaaa yay gej bj tenegteeeed gachin gachin yum bicheeeel medrel amitad iiim bhad yaj hogjinoooo mongolchuuudaaa naaad kazakstan chini mongolooos gazar avahiiig uneheeer huseh yum bol aviiishdeeee shuuud taliiig ni hytadad ogoood taliiig ni solongost ogooood taliiig ni orost ogoood taliiig ni japan ogoood hen ch ugui gehgui blgui neg zovoooor setgedeg neg ni orj irj yum bicheeeesei deee unshsan bol bayarlalalllaaaaaaa gej
Бодров манай хаанаар их монго хийж байна даа!!!Тэрэнд бусад нь хамаагуй Дэлхийд гагнцхан нээлтттэй монго олох сэдэв манай Чингэс хаан л байх шив дээ!!!Манайхан оорсдоо хэзээ нэг цагт кино хийх л байх даа!!!Кино зохиолыг нь жоохон логиктой юм хийж узээрэй дээ!!!…Урд хорш Хятад цагаан хэрмээрээ хилээ нотлоод байж байгаа…гэх мэтээр бичвэл их юм байнасанж…
mongol kazak bol baıgaa yumuu ıneedteı yum
Kazak humuusd surah . suteh erh choloo ni huuliar olgodson bizde. Minii medehii chanartai sain kazak humuus zondoo l baidag. Nadad bishgui l tus boloj baisan . Kazak ahan duusee muu helhee odoo bol. Bidniig sanaataigaar evdreltsuuleh bodlogo yavagdaad baina. Hoorondoo baildaad, evdereed alaltsaad duushaar gadnaas bidniig hoorond muudlastuulsan humuus ene gazar nutagt min suurshah sanaatai baigaa yum. Mongol Tumen mini evtei bai. Undeseten yastanaa ah duugee hairlaj hamgaal !!!!
Хасаг гэдэг ястан ирээдүйд Монголын шүдний өвчин болох байх оо. Серби гэдэг улсад олон зуун жилийн өмнө хэдхэн лалын шашинт Албанчууд газар гуйж ирсэн юм. Сербууд муу саналгүй тэднүүсийг өөрсдийн уугуул нутаг болох Косово гэдэг муждаа амьдруулсан юм. Эхлээд Албанчууд Косово мужид хүн амын 5-10 хувь эзэлдэг байж. Гэвч тэд лалын шашинтай болохоор нэг айл 10 хүүхэд гаргадаг байв. Гэтэл Серб айл 1-2 хүүхэдтэй л байдаг байв. Нэг мэдсэн чин Косовод хүн амын 90 хувь нь Албан үндэстэн болж уугуул сербүүд хавчигдаж эхлэх болов. Тэгээд даварсан Албан үндэстнүүд хөрш угсаа гарал нэгтэй Албани Улсаас тусламж гуйж, дээр нь бусад лалын шашинт улсуудаас зэвсэг болон террористуудыг авчирч үймээн зохиож бослого дэгдээж Сербүүд хариуд нь хатуу арга хэмжээ авав. Гэвч Сербууд урьд нь АНУ-тай харьцаа муудсан тул АНУ Албанчуудын талд орж энх тайван тогтоох нэрээр НАТО цэргээ Косово-д оруулав. Удалгүй Косовод тусгаар тогтнох санал асуулга явуулж хүн амын 90 хувь байдаг Албанчууд нь днэмжиж Косово Сербээс салсан юм. Одоо та нар саяны текстэнд Албани гэдгийн оронд Хасаг, Казахстан, Серби гэдгийн оронд Монгол, Косово гэдгийн оронд Баян-Өлгий, АНУ, НАТО гэдгийн оронд Орос, Хятад гээд солиод тавиад үзээрэй. Сонин л юм уншигдах байх.
nen kazak uudiig er n hoovol yadag yn ve,,,,ter kazakstanluugaa yvna biz..
muu zagaachid,,,,,,aguu ih tvvhiig min bvv gutaa,,,muusain tvvxgvi oroh orongvi zagaachid min.
mongol ene bol chingisiin mongol,,,,,,,hench oorchilj chadahgvi mongol…..mongol…mongol
149602-д
Түүх гэдэг чинь нэг хэсэг хүний бичсэнээр болдоггүй юм. Чингсийн үед Найман Керей Мэркит Конират нар одоогийн моголын бүтэцэнд ордаг ястангуудтай хөрш зэргэлдээ амьдарч Хамаг Монгол улсыг хамтдаа байгуулсан гэдэг нь түүхийн үнэн. Заргалдаад яахав дээ. Чингис хааны гарал үүсэл яах аргагүй Түрэг гаралтай. Байгуулсан улсаа Яагаад “Хамаг Монгол” гэж нэрлэсэн Монгол гэдэг уг Түрэг гаралтай улсуудад “Мын кол”буюу Моголоор Мянган гар -Мянган цэрэг- Мянган хүн -Мянган өрх) гэсэн утгатай Байгуулсан улс нь Хамаг (Нэгдсэн буюу Бүх ) Мын кол (Мянган гар -Мянган цэрэг- Мянган хүн-Мянган өрх) Өөрөөр хэлбэл Нэгдсэн мянгатууд – Бүх Мянгатууд гэсэн уг Зөвхөн турэг гаралтай улсууд биш Парс гаралтай улсууд ч Афганстаны монголчуудыг “Хазара” “Хазаражат” (Мянгат-Мянгатын орон) гэдэг байсан биш үү?
Юуны урьд Ч.Мөнхбаярт энэ сэдвийг хөндсөнд их баялалаа.Энэ киног гарсан даруйд Чингис хааны академийнханд эсэргүүцэл илэрхийлээч гэж гуйсан боловч огт хөдлөөгүйюм. Одоо бид Жак Уэтерфордын “Өнөөгийн ертөнцийг үндэслэгч Эзэн Чингис хаан” номыг уншицгаалаа.Монголчууд гэж хэн байсан юу хийж юу бүтээсэн ямар их аугаа хүмүүс байснаа сайн мэддэг боллоо.Энэ номыг үндэслэж бүрэн няцаалт өгч болно.Харин энэ хүнд төрийн шагнал өгч Монгол улсын хүндэт иргэн болгох хөдөлгөөн өрнүүлж Ерөнхийлөгчид хүсэлт гаргацгаая.Энэ номыг монголын төлөө гэх сэтгэлтэй хүн болгон авч унших хэрэгтэй ном байна шүүдээ.
Nomads bol haa baisan 5 jiliin omnoh kino, Mongol bol 2 jiliin oımno garsniih ta bugd sain medej baigaa baih. Ali ali kino tuuhiin medegdehuunii huvid iheehen aldaatai baisan. Zugeer l Bodrovii tuuhiig harah ontgoos harj hiisen kino. Kazakstanii tor Mongolchuudiig zoriudaar doromjilj gutaah ajillagaa yavuulj baigaa gej bodohgui baina, Kazakstanii Kazahuudaas kinonii bodluudiig n asuuj baihad ene tal deer yamar ch medegdehuungui shahuu baidag. Tegeed ch kinog Oros hun hiiseniig sanahad iluudehgui. Kazah Mongolchuudiin hoorond margaan uusgeh n hend ashigtaig bodoj oloh tiim ch hetsuu bish baih.
Er n ugsaa garval oiroltsoo, ijil ahui amidraltai gedeg talaasaa Kazahuud Mongolchuudtai hamgiin oir undestnii neg gej boddog. Mongol dahi Kazahuud hezee ch Turk deh Kurduud shig, Serb deh Kosovochuud shig tor ulsiinhaa esreg bosoh uls bish. Tiim potential ch baihgui. Iimerhuu yum sanaachilj odooj baigaa hun neg bol Hyatadiin nogoo bol Orosiin buunii nohoi baij taarna.
Deer bichsen Irgentei sanal neg baina, 1917 onoos exlen Kazaxchuud asar olnooroo mongoliin baruun xyazgaar nutagt irj shuurshsan. Tuxain yeiin bodlogiig xiixdee tedend 99 jil ch yum uu xugatsaa zaax estoi baisan yum. Tegeegyin ulmaas odoo ene gazar nutag bidniix, bid tysgaar baix gedeg ytga sanaa ye ye tsuxaltsax bolson. Mon Mongoliin tor undesten yastnaa gaduurxaad baina, baruun zugiin Kazax, Dorvod, Bayadaas toriin deed alband xumuusiig tomilj exlex bolson, mon tedniig barag ulsiin konkurst oruulaxgyigeer ikh deed surguulid elsuulj exelsen yum. Tentsbertei baidal gedeg ni odoo tentseegyi baidald orj exelsen. Gexdee medeej ted buxel buten ard tumen uchraas bi tednii erx ashigiig xundetgej uzne. Gebch mongol shuux xuseltei kazax emegteichuudiig ulsaas demjdeg, jaaxan yum ogdog bolchixbol ted exneesee suugaad exelex baix gej bodoj baina, bidnii xoorond ul uzegdegch xana tusgaarlaad baigaa uchirt l baina, mon islamiin shashin bol xunii oyun sanaand mash xuchtei nolooldog taltai. Islam yaaj garsan gexeer Evreichuudiin Jesus Christiin chiglelees salj garsan, neg esondoo ted jinxene goldriloosoo salj toriin ergelt xiisen xumuus yum. Ene tal deer xyatad ooriin dotood bodlogoo mash changa bolgoson, shinjaan uigar zaluuchuudiin boslogiig mash xargisaar darsan, sayaxan…
Nazarbaev bol mash xashir, yabgan zalitai,sanaa ikh, yaachij magadgyi xun. Mongoliin irgenees tatgalzsan xumuusiig ex orondoo ergej irexed ni butsaaj erxiig ni sergeexdee jaaxan changa baix tal deer tor bodlogo xiix xeregtei gej boddog. USA giin irgen boloxod amarxan bolobch tuunees tatgalzaxad mash xetsuu…
Mongol orniig Burxan ibeeg!
УУчларай Гооглоос олдсон зуйл болохоор оруулав
МОНГОЛЧУУДЫН ГАРАЛ ҮҮСЛИЙГ МОНГОЛД
Түрүүч нь № 33 дугааргп
Дээрх зохиолд тайж удам хэрэв хулгай худал, ял зусраар явбал нэрийг улаан данснаас гаргаж, хар хуяг болон ардын дансан дээр нэрийг хадна. Хөх хуяг болон харц удам цэргийн гавъяа байгуулбал дэвшүүлж тайжийн удамд рруулах бөгөөд гүнгийн хэргэм болж удам хэргэмийг цугаар олгон дансан дээр нэр хадна гэж бичсэн нь цэргийн бодлогыг чухалчлан үзэж байсны тэмдэг юм.
Эрдэмтэн Лувсанчойдоны энэ зохиол бол монголчуудын заншил ёс, түүхийг судлахад нэгэн чухал хэрэглэгдэхүүн болно.
Ийнхүү барагцаалбал 1600 оноос 1920-иод он хүр’тэлх 320 жилийн туршид монголын эрдэмтэн түүхчид, монголчуудын гарал үүсэл, мандалт бууралтын талаар олон тооны түүхийн бичиг сурвалжийг тасралтгүй туурвижээ. Буддагийн шашин шүтэж, манжид эзлэгдсэнээс хойш монголчуудын дээд язгуур угсаа гарлыг Энэтхэг, Төвд, Хятадаас гаралтай гэж нотлохыг хичээсэн зүйл цөөнгүй гарсан бололтой. Алтай угсаатнууд түрүг, монголын үед нэрээ дэлхий дахинд ихээр цуурайтуулсан билээ. Гэвч цаг хугацаа улиран одож, монгол хэлтнүүд нь алтай хэлтнээсээ улам бүр холдов. Түүхчид, улс төрчид монгол түрэг (турк) хэлтнийг сөргүүлэн тавьж, хар^ь элэгтнүүд, түрэмгийлэн эзлэгчид гэж ойлгуулжээ. Монгол нутагт эрт цагт түрүг (тюрк), уйгур, хиргис зэрэг улсууд мандаж байжээ. Энэ үед монголчууд нүүдэллэж явсан хэрэг.
Буддагийн шүтлэгтэй монгол лам гүүш нар монголчуудыг энэтхэг, төвд, хятадтай угсаа нэгтэй гэж үргэлж ухуулж, харц ард зон олныг итгэхэд хүргэсэн нь илэрхий.
Мусульманы шүтлэгт орсон түрэг хэлтнүүд өвөг дээдсээ араб гаралдай хэмээн ятгаж, лалым шашинд ороогүй угсаа, хэл нэгтнээсээ удам холдож, тэднийг “тэрслүү номтон харь элэгтэй гэж үздэг болжээ. Алтайугсаатнуудын уламж холбоо балархайшиж, тэд хоорондоо хэл, зан ааль, шашин шүтлэгээрээ эрс ялгаатай болсон нь түүхийн урт хугацаа хөгжлийн үр дүн ажгуу. Цаг хугацаа хөгжил хувирал гэгч хүчирхэг зүйл угсаатныг задлащ хэчнээн холдуулж. танигдахгүй болтол өөрчилж хувьсгалаа ч гэсэн а”рд түмнүүд эртний хэлхээ холбоогоо ойлголцож харилцан найртай аж төрөх тавилангаа дагавал нийцтэй буй за.
Монголчуудын угсаа гарлын тухай гайхамшигт туурвил МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧОО-нд асар чухал утга санаа шингэжээ. Энэ номын эхний хуудсыг нээхэд: “Чингис хааны язгуур дээр тэнгэрээс заяат төрсөн Бөртэ Чину-а ажгуу” гэж эхэлдэг. Энэ ямар нэгэн Энэтхэгийн Махасамади хаан эсвэл ялд унаж, ар оронд зугтаж ирээд үр сад нь үржиж өссөн хятад түшмэл, Го овогтой бэлбэсэн хатны тухай бичсэн зүйл огт байхгүй шүү дээ. Ийнхүү байхгүй зүйлийг улайм цайм оруулсан нь хожмын үес буюу (1600-аад оноос) шашин төрийн зорилгоор шургуулсан хожмын нэмэлт гэдэг нь илэрхий. Монголчуудын өвөг дээдсийг Жагар, Төвд, Хятад (Чжун го)-аас гаралтай гэсэн үзлийг Рашипунцаг, Инжиннааш, Баянбилэгт, Лувсанчойдон нар шүүмжилж байлаа.
МОНГОЛЫН НУУЦ ТОВЧОО-ноос хойшхи үед гарсан, шашин төрийг хослох хоёр ёсны үеийн монгол түүх
хан (Батцагаан) улаан барс жил (786 онд) төрсөн гэвэл энэ үеэс хойш монгол хэл үүсч хөгжсөн байх ёстой. Учир нь ярьдаг хүмүүс (монголчууд) нь төрж, өсөж, үржиж байж монгол хэл бий болмоор юм. Бас Бөртэ Чо.но, Гоо марал хоёрыг хүний биед хувилж монгол нутагт мэндлээгүй байхад Түрүгийн мэргэн сайд Хөхдээлт (716 ‘онд) одоогийн Налайхын ойролцоо хөшөө босгуулж сэцэн үгээ сийлж бичүүлсэн, Билгэ хаан сайн-дүүгээ нас барахад уйлан хайлан дурсаж (732 онд) эдүгээ Архангай аймгийн Хашаат сумы-н нутагт бичигт хөшөөнүүдээ босгосныг өнөөдөр бид сонирхон судалж, бичээсийг монголчлоод байна. Монголчуудын өвөг дээдэс төрөө ч үгүй, эсвэл ясан хутга зүүж, нум сум агсан, ангийн арьс хэдэрч ой тайга дамжин уулын хяраар тэнэж явахад түрүгүүд өндөр соёлтой байсан гэж үзэх нь эргэлзээтэй. Дээрх хөшөөнүүдэд ТНГРИ (тэнгэр), бөө мөргөлийн дээд шүтээн ЭЦЭГ ТЭНГЭР, мөн УМАЙ хэмээх эх тэнгэрийн нэрийг дээдлэн тахиж алдаршуулсан байдаг. Одоогийн монгол хэлээр УМАЙ гэдэг нь эмэгчин амьтны үр хээл торниж биелэх дотоод эрхтэн сав гэсэн уггаараа байна. ТЭНГЭР, УМАЙ гэдэг нь монгол үг биш, монгол ойлголт биш гэж үү? Тэдгээр хөшөө чулуунд КОНН ЙЫЛ (хонин жил), БИЧИН ЙЫЛ (бичин жил), БЭНГҮ (мөнх) ТАШ (чулуу), ТОХИТДЫМ (цохиулав би), БИТИДИМ (бичив би)… бэнгү би… гэж бичсэн байдаг. ТОХИ-ЦОХИ-, БИТИ-БИЧИ үгийн язгуур адилхан бус уу? Ойрд монголчууд ЦАЙ УУНАМ-ЦАЙ УУНА БИ, ХООЛ ИДНЭМ БИ гэдгийн адил түрүг бичээсийн -М- дагавар нь нэгдүгээр биеийг заах БИ гэсэн утгатай. Гэтэл орчин үеийн монгол яруу найрагчид ШУВУУ НИСНЭМ, ШУУРГА БОЛНОМ г.м. шүлэг тэрлэдэг нь язгуур алтай хэлний найруулгатай зөрчилдөж,
үүсчээ. Монголын түүх домгийг шүүн үзэх юм бол алтай, түрүг хэлтнүүдтэй таагүй, зохимжгүй харилцах болсон шинж тэмдэг илэрдэг. Баримт нь: 1536-1541 онд Алтан хаан, мэргэн жонон ахтайгаа цэрэглэн хөдөлж, …ӨШӨӨТ ДАЙСАН болж, ӨНӨД ХАГАЦСАН. УРИАНХАН ТҮМЭН-тэй долоон удаа байлдаж, тэмцэлдэгч ■дайсныг (тухайлбал УРИАНХАЙГ) бут цохиж төр их улс баЯсгалантан болсон тухай “Алтан хааны тууж”-д бичжээ. Мандухай сэцэн хатны домогт: …Мандухай сэцэн хатан долоон настай хүү Батмөнхийг даяар улсын даян хаан болгож, үхэглээд, дөрвөн ойрдыг довтолж эзлээд цааз хийж: -Та нар үүнээс хойш гэрээ орд гэж бүү хэл. Өргөө гэж хэл! Залаагаа дөрвөн хуруугаас илүү бүү хий! Завилж бүү суу Амаараа нулгааж (шүдээрээ зулгааж) ид! Айргаа эсүг гэж бүү хэл. Цэгээ гэж хэл! хэмээсэнд урианхайчууд махыг хуттаар эсгүүлж идэхүлэ ямар болов аа? хэмээн гуйсанд эсгүүлж ид хэмээжүхүй. Ойрдчууд эдүгээ болтол тэр цаазаар явна… гэжээ. Түүхч, зохиолч, эрхэмсэг бичиг төрийн түшмэд монголын задарч бутарсан сарниж завхарсан доройтлын шалтгааныг эрэхдээ урианхай, ойрдыг буруутай болгох санаа үе үе цухалздаг. Гэтэл эзэн хаад хэзээд зөв байдаг нь хачин. Чингис хааны дөрөвдүгээр хүү Толуй, Толуйн хоёрдугаар хүү Хубилай одоо Хятад хэмээн товчлон нэрлэдэг улсыг эзлээд, эргэж одоогийн Монгол Улсын нутаг дэвсгэрийг хамарч, Хар Хорум хотоор нийслэллэсэн улсын хаан хэмээгдэх дүү Аригбөхтэйгээ (Толуйн дөрөвдүгээр хүү) байлдаж нэг л хаан байх ёстой гэсэн хүсэлдээ хүрчээ. Тавдугаар их хаан Хубилай үнэхээр ИХ ХААН боллоо. Тэрээр өвөг эцэг Чингис хааны хураасан ИХ МОНГОЛ УЛС-ыг Хятадтай нийлүүлж, ЮАНЬ УЛС болгов. Энэ бол зөвхөн улсын нэрийг сольсон
Улсын хаан гэдэг нь жинхэнэ хаан байж чадсангүй, харъяатнуудынхаа эрхэнд орж, ШАШНЫГ авсан боолууд байжээ. Өрнөдөд гэхэд лалын шашныг, хятадад буддизмыг авсан байна…гэснийг тохирохоор дүгнэлт гэж бодож байна Урианхай, ойродыг монголчуудын төрийн ширээнд санаархаж, монголын хагалан бутаргагч, хорлон сүйтгэгч, зусарч хоёр нүүртэй гэж ойлгуулахыг хичээх хөмхий зуун занах утгатай сэдэв өнөөгийн Монгол Улсын урлаг, урай зохиолд байсаар байгаа нь харамсалтай. Жишээ нь: Мандухай сэцэн хатан (кино) байна. Урианхайн Исмэл тайж элдэв “хорт үйлийг өрнүүлсний эцэст Мандухай хатныг илдээр сүлбэн алж байна. Үзэгч монголчууд үндэсний хайрт баатар Мандухай алагдсанд тагнай шагшран гасалж өөдгүй УРИАНХАЙГ үзэн ядах нь мэдээж. Ийм дайсныг амьдаар нь газар булсан ч багадна. Өшиж хорсохын.гол учир нь хүн амины хэрэгт байгаа юм биш, монгол төрийн халдашгүй байдал, монголчуудын эв нэгдэлд оршино. Энэ ариун тансаг зүйлд халдсан ТЭНЭГ УРИАНХАЙГ жигшилтэй! Өөр нэг баримт дурдахад монголчуудыг дарангуйлагч
Ю.ЦЭДЭНБАЛ-ын ЗАСАГЛАЛ-ыг шүүмжлэгч байж Монгол Улсын төрийн соёрхол нөхвн хүртсэн яруу найрагч Р.Чойном бухимдан дүрслэхдээ:
…Үхэр халх угсаа тэнэг удамтай ч гэсэн
Үүнээс тэнэг явсан нь чулуун зэвсгийн үед ч үгүй!
Үүнийг мэдээд дөрвөн өөлдийн эсрэг
Үе улиртал цус асган тэмцсэн!
Хаан ширээ рүү таван зуун жил гэтээд
Хатан Мандухайд тархиа хага харвуулаад
Хувиа бодож суусан дөрвөн.
1995 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 19 №35 (18399) 7
Туухэн улбаа
өөлдиин үлдэгдэл»
Хувьсгалын далимаар эзний ширээнд гарсан юм! гэж удам угсааны талаар дайрсан юм. (Ил товчоо сонин. 1992-2. 1-10 N 4 (37) Японы судлаач К.Окадо) Энэ шүлгийг буриад хүн бичсэн тул хамаагүй гэж сэтгэлээ тайтгаруулж болох боловч халх мокголын үр сад, дэлхийн олон хүн ун”.’ина шүү дээ. Үүнийг бичигч миний бие ӨӨЛД овогтны хувьд харамсан эмзэглэж байна. Миний өвөг дээдэс Алтайн уулын хад чулуунд янгирын тэхийн зургийг цохин сийлж, дурсгалаа үлдээсэн юм. Миний өвөг дээдсийн үр удам түрүгүүд Орхон Туулын хөндийд босгосон хөшөө чулуунуудад тэхийн дүрсийг зурсан юм. Эрхэмсэг түүхч, зохиолч, жүжигчин, яруу найрагч нар аа! Ойродын тархийг хага харваж, амьдаар нь газар булж монгол түмэнд жигшүүлдэг сэдвээ орхизнож, үнэхээр Их Монгол Улсыг сэргээе, тэнхрүүлье гэвэл Шар тэнгисээс Хар тэнгис хүртэл байлдаж том гүрнийг байгуулсан талын баатар монголчуудын тухай, их сэргэн мандалтын тухай зоригжуулсан утгатай кино шүлгээ зохиогтун! гэж та бүхэнд уриалья. Өнгөрсөн түүхийн бүх гэм согогийг Урианхай #ойрод руу бүү чихэгтүн! Галдан бршгот, Амарсанааг урвагчид гэж бүү үзэгтүн! Бидний дээд
гэжээ. “Эрдэнийн товчоо” зохиолд дурдсанаар бол: …Түмэн засагт хаан кармачууд (улааны үндэс)-ын лам лугаа учралдан БАЛАРЛИГ БӨӨГИЙН МӨРГӨЛИЙГ ОГООРЧ буддагийн шашныг шүтэх болсон тухай бичжээ. 1640 оны “Монгол ойродын их цааз” хэмээх хуульд шашин шүтлэгийн талаар бичихдээ: …Цорж (номч багш лам) нарыг харааж зүхвэл есөн ес (наян нэгэн мал) авах болно. Гэлэнгүүдийг харааж зүхвэл гурван ес (хорин долоон мал) авах болов Гар хүрвэл таван ес (дөчин таван мал) авах болов. Банди чавганц нарыг дарлавал тав авах болов. Налихула (занчвал) ес авах болов. УДГАН БӨӨГ хэн хүн авч (урьж) явбал уригч хүний морийг ав. Ирэгч УДГАН-(бөө)-ы морийг ав. ОНГО-(онгод, бөөгийн шүтээн хөрөг)-ыг хэн хүн үзвэл авах болов. Эзэн нь булаалдаж эс өгвөл морийг нь ав… гэжээ. Бөө нар өөрийгөө хамгаалж, харааж магадгүй, гар хүрч зодох, шархлаах, алах магадгүй тул хуулиар хатуу хоригложээ. Бөө мөргөл бол хүн төрөлхтөн ялангуяа алтай угсаатны балар эртний шүтлэгийн хэлбэр мөн. Бөөг алтай (тэлэнгид) хэлээр ХАМ гэнэ. Якутаар ШАМ. манжаар САМ гэнэ. Буддагийн шашны урлагийн зан үйлд ЦАМ гэж бий. Цамын бүжиг, цамнах зэрэг үгс хамнах,
ойлгож мэдэхийг хүсдэг болжээ.
Монголд буддагийн шашин дэлгэрэн мандахын сацуу монголчууд манж, төвд, хятад, энэтхэг хэл сурч, тухайн орны хүмүүстэй дотносон танилцаж монгол хаад, ноёд, цэргийн жанжин, эрдэмтэн лам, зохиолч зэрэг хүмүүс монгол биш хэлээр зохиол туурвиж, эдгээр улс орныг нэг угсаатай гэсэн үнэмшлээр тэр орны тэр хэлэнд шингэн уусчээ. Монголоо алдаагүй эрдэмтэд нь монгол судлалыг шүтэж, монгол хэлний үндсэн сангийн үгсийн тайлбар толь ХОРИН НЭГТ -(1708-1717)-ийг зохиож утга дуудлага бичлэг ялган (нирагу-нуруу, сугу-суу, нэгүхү-нүүх г.м) бичсэн нь сонирхолтой. Утгын том тайлбар толь МЭРГЭД ГАРАХЫН ОРОН нэрт бичгийг (1741-1742) самгарьд, төвд, монгол хэлээр харьцуулан хэвлэж, ГАНЖУУР ДАНЖУУР номыг орчуулж гаргасан нь соёлын хувьд гайхамшигтай туурвил байлаа. Гэхдээ Х1И-Х1Ү зууны үед буддагийн шашны судрыг уйгур хэлээр уншиж байсан лам нар ХҮ1-ХХ зуунд төвд хэлээр унших болов. Цагийн жамаар монголчууд а,лтай хэлтнүүдээс улам-холдож, түрүг уйгурыг мартахад хүрчээ. Энэ бол нөгөө л цагййн жамыг дагасан хэрэг байлаа. Монголчуудыг Жагар, Төвд, Хятадаас гаралтай гэж ойлгосон
шүтээн ТЭНГЭР байлаа. Одоо хүмүүс ТЭНГ^Р, БУРХАН. ХУРМАСТ, БОГД энэ бүхнийг нэг л юм шиг ойлгодог болжээ. Бөө лам хоёрыг адилхан юм шиг боддог байна. Хүмүүсийнх буруу биш ээ. Цаг хугацаа улирч бүх л юмс мартагдах аж. Зарим “гүүхчдийн нотолдогчлон буддаТийн шашин монголд манай тооллоос өмнө нэвтэрч эхлээд олны таашаалыг хүлэ-эж хялбархнаар дэлгэрсэн ч юм биш, бөө мөргөлийн эсэргүүцэлтэй тулгарсан юм. Хубилай хааны шашин төр, хо-ёр ёсыг тэгшид явуулах бодлогоос хойш буддагийн шашныг дээдлэх болжээ. Хубилайн гуравдугаар хүү Мангал ^аан, Мангалын хүү Ананда хаан, бусад ач нар Буянт хаан, Дармабала хаадын зарлигаар бомбын шашныг албан татвараас чөлөөлөх, дэмжин дэлгэрүүлэх бодлого явуулжээ. Бөө мөргөлийг хүчээр устгах, зайран удганыг эд хэрэгсэлтэй нь шатаах, төрийн хууль тогтоолоор баалах явдал байлаа. Жишээ нь: “Алтан хааны тууж”-д: …шар барс жил (1578 он)-ийн таван сарын арван тавнаа Алтан хаан, Далай лам хоёр (Цавчаалын сүмд) уулзав… Алтан хаан зуун шижирээр үүдэгсэн алтан мандал мянган шйжрээр үүдэгсэн мөнгөн тооно, хас, болор, алтан, мөнгөн, тэргүүтэй элдэв эрдэнэс, олон тоотон хувцас, алтан эмээл хазаарт аргамаг морь тэргүүтэн тэмээ, үхэр, морь, хонь тоолшгүй олон тоотныг өргөв. …Ингээд Далай ламаас хаан хотон, хамаг бүгд их улс… дээд судар тарни тууж хөлгөний увидас ба тэгш сонсохуй сэтгэхүй бясалгахуйн ач тусыг сонсоод… гайхамшиг номын Алтан хаан тэргүүлэн хотол бүгдээр сүсэг бишрэл төрж, ГАДААД ОНГОД ЦАЛИГУУДЫН ЭНДҮҮРСНИЙГ
ТҮЙМЭРДЭЭД, ГАНЬ МУНХАГ БӨӨ УДГАНЫГ ДОРОЙТУУЛАН УСТГАЖ гавъяат дээд номыг хивийн зангиа мэт болгож, …Далай ламыг бишрэн оров…
шамнах, самнах гэдэгтэи төрөл үг ажээ. Беө нар шувууны өдөөр сүр-оруулсан малгай, эрээн мяраан хувцас өмсөж хэнгэргээ дэлдэн, догшин ширүүн хөдөлгөөнөор цовхорч үсчих зэргээр бөелж цамнадаг билээ. Бөө мөргөл нь хүний бие махбод. оюун сэтгэхүй, бэрэлд нөлөөлж эмчлэх аргыг нээж’ боловсруулан, үе дамжуулан хөгжүүлж ирсэн. өөриин арга туршлагатай, өөрийн ертөнцийг үзэх үзэлтэй шүтлэгийн нэгэн хэлбэр ба”йжээ. Оточ (өвсөөр эмчлэгч), тамгач (төөнөж хайрлах аргаар эмчлэгч) зэрэг- нэр томъёо нь үгийн хувьд алтай хэлний үгс бөгөөд бөө мөргөлийн эмчилгээний аргууд юм. Алтайчуудтай төрөл хэлтэй болох америкийн индиан (ацтек, аймара, инг, кечуа)-чууд бөө мөргөлтэй байсан бөгөөд тэд хэзээ хэдийд Төв Азиас бөмбөрцгийн нөгөө талд хүрснийг судалж тогтоовол сонин нзэлт болох биз ээ. Бөө мөргөлийн тухай бичих учир бол хэдэн мянган жилийн өмнөх бөө шүтээнийг сэргээх гэсэндээ ч биш, боловсон 1иинэ гэгдэх олон шашин, бөө мөргөлийн хооронд гал ноцоож түймэр шатаах гэсэн ч юм бмш. Хүн төрөлхтний түүхийн үнэнийг өгүүлэх гэсэн юм. Кришна, Будда, Христос, Мусульманы шашин үүсэхээс өмнө индианчууд Америк тивд хүрсэнд сонин учир оршино. Христофор Колумб 1492 онд тэнд очиход индианчууд бөө мөргөлтэйгээ байсан ба европчуудын эсрэг олон жилийн турш ширүүн тэмцсэнд христос шашныг дэлгэрүүлэх аргаар номхруулжээ. Ер нь хүмүүсийг номхон дуулгавартай болгох, эсвэл догшруулж тэмцэлдүүлэхэд шашныг ашиглаж ирсэн арвин Щ туршлага хуримтлагджээ. Цагийн жагиаар хүн гэгч өөрчлөгдөж ёс тогтлоо. Урьд юуны эсрэг байлдаж байгаагаа* мэддэг ч, юуны төлөө байлдаж байгаагаа мэддэггүй байсан бол эдүгээ юуны төлөө байлдахдаа сайтар эрэгцүүлж
монгол хүн сүүлийн 400-500 жилд улам олширч тэр ч байтугай монголын урианхай хэмээгдэх хүмүүс
өөрсдийнхөө дээд өвгийг Төвдөөс ирсэн гэж итгэж ярьдаг болжээ. Монголын түүх бичигт УРУ1АНХАЙ гэж ТОБА (ТУВА) нарыг хэлжээ. ТОБА нар П-1Ү зуунд илрэн мандаж төр улсаа байгуулсан эртний нүүдэлчин нэгэн аймаг ажээ. Энэ аймгийн талаар одоо мюнголчууд юу уншиж, юу ойлгож байна гэвэл: …ТУВА УГТАА ТҮРЭГ ГАРАЛТДЙ БОЛОВЧ МОНГОЛЧУУДТАЙ ЦУС ХОЛИЛДСОН… г.м байна. (ТУВА НЬ ТҮРҮГ ГАРАЛТАЙ БИШ, ТҮРҮГ НЬ ТУВА ГАРАЛТАЙ гэвэл түүхийн үнэн болно. Түүхийн сурах бичиг, нэвтэрхий толь бичгийг нээж унших хэн ч гэсэн тоба (тува) нар түрүгээс хэдэн зуун жилийн өмнө улс байгуулж байсныг ойлгох буй за.)…УРИАНХАЙ НАР ЭР ГҮНЭ-КҮНГЭЭС ИРСЭН МОНГОЛ АЙМГИЙН ДУНД ЯВСАН…~(Нийслэлийн сонин бичиг 1994.5.7 N 19 (6033)) Иймэрхүү маягийн зүйл нэлээд хэвлэгддэг ажгуу. Алтай язгуурын хэлтнүүдэд… есөн хэлтэй, эсгий туургатан… гэсэн хэллэг байдаг. Нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэх, эсгий гэрт амьдрах, яс овгийн нэр адилхан байх, хэл ярианы онцлог зэргээс” харахад монголчууд алтай угсаатнаас салбарлаж хөгжсөн нь тодорч эхэлдэг. Тэнгис гол, Хөвсгөл далай, Ариг ус гол, Баргужин т^хөм, Бурхан Халдун… газрын нэрийг харсан ч баруунаас зүүн тийш явсан зам тодордог. Монголчууд алтай, тува, саха, хакас, чуваш, мари, башкир, хасаг, хиргис, узбек, туркмен, азербайжен, анатолийн турктэй эетэй харилцсанаар тэдгээр улс үндэстнээс хэт бишүүрхэж, цочмогдон айхгүй, харин ч найрамдаж аж төрөх болно. Угсаатны улбаа холбоогоо мэдэлцэж байвал хэн хэндээ тустай буй за.
Д.БААТАР (Дархан хот)
Монголын засгийн газар нь 4 улсын хилийн зааг болоод байгаа, лалын шашинт, ундэсний цеенх амьдардаг Баян-Олгийд онцгой анхаарал хандуулах цаг болоод ба. Энэ бус нутаг нь Оросын Чэчээн, Хятадын Шинжаан, Израйлын Палэстээн, Филиппиний Миндаано, Энэтхэгийн Кашмиир, Тайландын Сонхлаа гм лалын хэт даврагсадын бааз болж хувирахгуй гэх баталгаа алга ба. Тус аймагт ажлаар явахад монгол хэл ямар ч уурэг байхгуй, казах, орос 2 хэлээр ойлголцох хэрэг гардаг. Дэлгуур, зах дээр нь монгол сонин хэвлэл, дууны кассет байхгуй, асуухаар манай казахууд ойлгодоггуй юм гээд л болоо. Зарим айлын хашаанд Казахстаны цэнхэр далбаа хийсч байх юм. Лалын шашны хийд нь Олгийд багтахаа болиод Ховд руу орж ирсэн байх жишээтэй. Энэ маягаар явах юм бол удахгуй Холбооны БН Моголистан улс болоод, хун амын 20% нь болсон , буддист-монголчууд уугуул нутаг Гурван голын ай сав Хэнтий аймагтаа шахалдаж суух цаг ирэх нь дээ.
hi yamar ih yum bichdeg xun be. zugeer neg buteel bna end yamar neg ni asuudal bxgyi bolow uu. uzex ni uzeed xayan shuu dee xarin mongoliin altan ueiin tuux monx shuu dee bid yumand buir suurtai xandax xeregtei. uuniig neg ix toox xeregyi bolow uu.bid bux l tsagiin baatariin tuuxiix yamar negen xuudasaan deer xoich yuedee uldex xeregtei bna.
Нэр Википедид юу гэж бичсэнийг оруулав
Монгол гэдэг энэ нэрийн тухай анх яаж хэдийд үүссэн талаар судлаач эрдэмтэд их маргалддаг бөгөөд албан ёсоор батлагдсан тайлбар байхгүй.
Энэ нэрийг уул усны нэртэй холбож үздэг. Оросын эрдэмтэн Дорж Монгол гэдэг нэр нь Мон гэдэг голын нэрээс иш авсан гэж үзсэн байна. Гэхдээ Мон гэдэг гол олдоогүй юм байна. Нөгөө талаас Монгол аймгийхан 3 голын эхэнд нутаглаж голыхоо эхийг Мон гэж нэрлэсэн байж болох юм.
17-р зууны үеийн түүхч Саган Сэцэн “Эрдэнийн Эрхи” зохиолдоо энэ нэрийг Чингис хаан өөрөө өгсөн гэж тэмдэглэжээ. Тэрээр Монгол гэдэг нэрийн Мон гэдэг нь зовж зүдрэх гэсэн утгатай, харин гол гэдэг нь гол цөм гэсэн утгатай гэжээ.
Энэ нэр монгиносон мунгинасан гэдэг үгнээс гаралтай гэж үзсэн байна. Эртний монгол аймгийн өвөг дээдэс Эргүнэ күнгээс мунгинан монгинон нүүсээр 3 голын сав газарт ирж суурьшсан.
Бөө мөргөлийн бэлгэ тэмдгээр өгсөн нэр гэж үзсэн. Монка-тэнгри-гал гэдэг үгний ка-тэнгри нь хасагдаад. Цаашдаа 2 дахь үеийн эгшиг эхнийхтэйгээ ижилсэж Монгол гэдэг нэр үүсэн байна.
Монгол гэдэг нэрийг Хятадын судруудад Мэн-гү Ман-гу-зы Мон-гу-лун Ман-ту Мэн-гү-лүн хэмээх дуудлагатай дүрс бичгүүдээр тэмдэглэдэг байсан. Юань гүрний үеэс үүнийг нэг мөр Мэнгү гэж тэмдэглэдэг болжээ. Энэ нь хэдийнээс мунгинагсад хуучин бүдүүлэгчүүд гэсэн утгатай юм байна.
Эрдэмтэн судлаач Сүхбаатар Бэй улсын судраас их ул мөртэй тайлбар тавьжээ. Энэ нь Тоба улсын цэргүүд нэгэн аймгийг эзэлчихээд тэндээс нэг хүүг олзлон авчээ. Тэр хүүг Мугулюу гэж нэрлэсэн байна. Тэр хүү нь Их Нирун улсыг үүсгэн байгуулсан. Нирунчууд өөрийн удирдагчынхаа нэрээр аймгаа нэрлэсэн байж болох юм.
Чингсийн үед Найман Керей Мэркит Конират нар гэгдэх одоогийн түрэг гаралтай омгууд одоогийн моголын бүтэцэнд ордаг ястангуудтай хөрш зэргэлдээ амьдарч Хамаг Монгол улсыг хамтдаа байгуулсан гэдэг нь түүхийн үнэн. Заргалдаад яахав дээ. Чингис хааны гарал үүсэл яах аргагүй Түрэг гаралтай. Байгуулсан улсаа Яагаад “Хамаг Монгол” гэж нэрлэсэн Монгол гэдэг үг Түрэг гаралтай улсуудад “Мын кол”буюу Моголоор Мянган гар -Мянган цэрэг- Мянган хүн -Мянган өрх) гэсэн утгатай Байгуулсан улс нь Хамаг (Нэгдсэн буюу Бүх ) Мын кол (Мянган гар -Мянган цэрэг- Мянган хүн-Мянган өрх) Өөрөөр хэлбэл Нэгдсэн мянгатууд – Бүх Мянгатууд гэсэн уг. Зөвхөн турэг гаралтай улсууд биш Парс гаралтай улсууд ч Афганстаны монголчуудыг “Хазара” “Хазаражат” (Мянгат-Мянгатын орон) гэдэг байсан биш үү?
Энэ бух таамаглалаас хамгийн ойр орших утгыг уншсан хүн мэднэ биз дээ
Монгол ба Тvрэг хэлний тухайд
М.Саруул-Эрдэнэ
2002/12/10, Мягмар – 12:24
1. Монгол, Түрэг хэлний холбоо.
Хэл судлаач эрдэмтэд Монгол, Түрэг, Манж хэлнүүдийг гарал нэгтэй болохыг нь баталж Алтай хэл гэсэн нэгдмэл нэрийн дoр авч үзэх болжээ. Алтай хэлний онолыг анх Финландийн нэрт эрдэмтэн Ramstedt жинхэнэ шинжлэх ухааны төвшинд гаргаж ирсэн. Ramstedt мөн Алтай хэлэнд Солонгос хэлийг багтаах санал гаргаж олон зүйлээр баталсан нь бий.
1950-иад оны уеэс Японий зарим судлаачид Япон хэлийг мөн Алтай хэлнээс гаралтай хэмээн үзсэн байдаг. Харин сүүлийн үед Алтай хэлний эсрэг онол гэгч гарч Монгол, Түрэг, Манж хэлний төстэй байдлыг гарлын нэгдлээр нь бус зөвхөн харилцан нөлөөллийн дүн гэж үзэж байна. Энэ бол одоо болтол маргаантай байгаа асуудал.
2. Монгол Түрэг хэлний аль нь алиндаа илүү нөлөөлсөн бэ?
Монгол Түрэг хэлэнд дундын үгс маш олон. Жишээ нь:
а. хар өнгө – кара, шар өнгө – сари, жирукэ бую зүрх – юрэк, сурах (асуух гэдэг утгаар) – сормак. Язгуур нь адил сур-сор
б. дэвтэр-дэфтэр, сандал-сандале гэх мэт.
Яагаад а, б хэмээн 2 хэсэгт авч үзэв ээ гэхээр б хэсгийн үгс бол хэлний гарлын тухай ярихад маш найдваргүй үгс болно. Учир нь дэвтэр, сандал зэрэг юмсыг улс үндэстэн нэгнээсээ авч хэрэглэж болох ба үүнийг дагаад үгсийг нь бас зээлдэг. Харин а хэсэгт бичсэн өнгө, үйл үг, хүний эрхтний нэр зэргийг хэл шинжлэлд уугуул үгс гэдэг ба уугуул үгсийг хэлнүүд нэгнээсээ зээлэх нь нэн ховор. Тиймээс эдгээр үгс нь адил бол үнэхээр гарал нэгтэй байжээ хэмээн үзэж болно. Иймээс Монгол-Түрэг хэлний адил үгсийг
1. Нийт Алтай хэлний буюу дундын үгс,
2. Монголоос Түрэг зээлсэн үгс
3. Түрэгээс Монгол зээлсэн үгс гэж 3 ангилж болно. Сонирхолтой нь бидний түрэгүүдэд өгсөн биш авсан үгс илүү олон байдаг юм. Зарим монгол үгийн гарлыг түрэг хэлнээс хайхад олдох нь бий. Жишээ нь ТЭВНЭ гэж том зүүг хэлдэг. Энэ нь Тэмээн зүү гэсэн түрэг үг юм. Түрэгээр тэмээг ТЭВЭ бую ДЭВЭ гэдэг. Зүү харин ИГНЭ. Ингээд ТЭВЭ+ИГНЭ=ТЭВНЭ. Монгол хэлнээс түрэгүүд болон Оросууд авсан үгсийн жишээ гэвэл КАРАУЛ буюу Харуул гэх мэтээр бий.
3. Түрэг-Түрк гэдэг 2 үгний тухай.
Энэ бол маш ялгаатай нэр томиё. Түрэг хэлтнүүд гэдэг нь одоогийн Анкара нийслэлтэй Туркүүдээс гадна Азэрбайжан, Казах, Киргиз, Каракалпак, Тува, Башкир, Узбэк гэх мэт 35 гаруй амьд хэлээр хэлэлцэгч 150 гаруй саы хүнийг хэлж байна. Харин Турк гэдэг нь тэр олон түргүүдйин зөвхөн нэг мөчир нь болох өнөөгийн Турк улс юм. 1923 оныг хүртэл Османли гэдэг нэртэй байсан. Орос хэлээр ТYРЭГ ХЭЛНYYД гэвэл Түрэцкий язык, Турк хэл гэвэл Туркский язык, Англиар бөл Turkic languages – Turkish language гэж ялган
нэрлэдэг билээ. Тиймээс зөвхөн нэг салаагаар нь нийт бүлэгийг нь орлуулан ойлгох нь ташаа болно. Монгол хэл ч гэсэн, ихэнх хүмүүс зөвхөн Монгол улс дахь хэлийг боддог.
Монгол хэл гэдэг нэрийн доор биднээс гадна бидэнтэй нэлээд ойролцоо БУРИАД, ОЙРАД, ЄВЄРЛЄГЧ аялгуунаас гадна Бао-ани, Шар Уйгур, Монгор, Могол, Дагур гэх мэт маш эрт салж шууд ойлголцохооргүй болсон хэлтнүүдйиг ч авч үзэх хэрэгтэй. Эдгээр хэлтнүүд ихэнх нь Хятадад, харин Моголууд Афганистанд оршин сууж байна. Их Монгол улс бутарсны дараа эргэж ирж чадаагуй Монголчуудын үр сад билээ, тэд.
4. Монгол нутаг дахь Түрэг газар усны нэрс.
Монгол, Түрэг аймгуудын аль аль нь өнөөгийн Монгол улсын нутаг дэвсгэрээр нүүдэллэн аж төрж байсан нь тодорхой. Тиймээс Түрэг газар усны нэрс Монголд их байдаг. Хүмүүс ихэнх нь КОЛ буюу нуур гэсэн үгийг мэддэг юм байна.
КОК-СУ-КОЛ гэдэг нь Тургээр Хөх уст нуур, Бай-Кол гэдэг нь Баян нуур. Тон-Кол буюу Тонхил гэдэг нь Хөлдуу нуур гэсэн үг. Бас одоогийн туркуудийн уулыг ДАГ гэдэг нь Таг, Тай, Тэй, Тий гэх мэт хэлбэрээр газар усны нэрэнд улдсэн нь бий. Бай-Таг уул тэхээр Баян уул, Су-тай уул Уст уул, Тай-Кор бую Тайхар чулуу нь Уул чулуу болно. Тэр КОР гэдэг үг нь Монгол Түрэгийн дундийн үг бөгөөд олон тоон дээр КОРОС гэдэг нь Монгол хэлнээ хөрс шороо гэсэн үг болоод явж байгаа.
Жамуха ГYР хаан цол авсан нь Чулуун хаан гэсэн үг юм.
Газар усны нэрийн гарлыг тогтоох нь ямар хэлтэй аймгууд хаагуур оршиж байсныг тогтоох сайхан боломж олгодог. Жишээ нь СЭЛЭНГЭ мөрөн бол Манж, Хамниган хэлний СЭЛ буюу төмөр гэсэн үгнээс гаралтай. Сэлэм гэдэг бас хамниган гаралтай уг. НГЭ гэдэг дагавар нь манайхаар бол хамтрах тийн ялгал. Төмөртэй гэсэн үг болж байна. Гэтэл Сэлэнгэ мөрний эх хэсэг Дэлгэр мөрөн гэдэг Монгол нэртэй байдаг даа. Тэгэхээр Дэлгэр мөрөн хэмээн нэрлэгдэж буй хэсгээр нь Монголчууд амьдарч тийм нэр өгсөн байхад нөгөө гол маань зүгээр урсаж байснаа гэнэтхэн Сэлэнгэ нэртэй болоод эхлэх нь бас л тийм учиртай.
5. Хүннү Монгол уу, Түрэг vv?
За энэ бол бас л шийдэхэд бэрх асуудлуудын нэг. Хар Дорж (жинхэнэ нэр нь Кара Георгий) гэж Ринчин гуайн хүргэн нэрт Монголч эрдэмтэн бий.
Тэрбээр хуучилсан нь:
Миний Туркийн судлаач найзууд Хүннүг Түрэг гэдэг, харин Монгол нөхөд маань Монгол л гэдэг. Харамсалтай нь бидэнд Хүннү хэлний баримт бараг үгүй.
гэж байж билээ. Тийм ээ, хамгийн хэцүү асуудал бол Хүннү аймгийн хэдэн хаан буюу шаньюу нарын нэрээс өөр тэдний хэлийг илтгэх баримт огт үгүй. Тэгээд ч тэр нэрнүүд зөвхөн хятад ханз үсгээр байдаг. Эртний ханзыг унших маш олон хувилбартай тул бүүр
хэцүү болж байна. Сүүлийн үед барууний эрдэмтэд Хүннү бол Төв Азийн Монгол, Түрэг овог аймгуудийг багтаасан нэгэн том гүрэн байжээ гэсэн дүгнэлт хийгээд байна.
6. Дvгнэлт.
Би Монгол, Түрэг хэлийг адил гаралтай гэдэг Ramstedt-ийн онолд итгэдэг. Гарал нэгтэйн дээр он удаан жил хамт байснаар харилцан нөлөөлсөн зүйл бас маш их. Нэг үндэсээс 2 тийш салан хөгжсөн ард түмнийг нэг нь нөгөөгөөсөө гарсан гэж үзэх утгагүй юм.
Indiana-ийн Их Сургуулийн Евро-Ази судлалын төвийн зочин судлаач М.Саруул-Эрдэнэ PhD
end daxin neg yumiig duurtaxiig xusej bna mongoliin tuuxchid yu xiideg uls we .europiin newtrex tolind mongoliin tuxai zowxon ongon baigal gesen nertei bna lee!!!!!!!!!! deer ued neg tenuulchin marco polo gedeg xun mongol uls tembuud barigdaj sonoj bui uls gej temdeglesen bdag .getel tuunees xoish 100 jil ongorson bna minii mongol xogchij bna. !!!!!!!! europiin newtrex toli jil bur shichlegdej bdag.tegtel ter nomond mongoliin tuxai yamar neg ni oorchlolt bxgui bna!!!!!!
ene hymyys ochyhen yuma orosin nairyylagchiin baasan baasan deer hdn MGL-chyd yran saihnii haltirgaag sain hiijee end bichsen hymyys..Ter IRGEN GeH NOHOR TANII TSYISIG HOOGOD YZBEL chonjyn-go tsys bga da JIJEKHEEN yls bj CHINGISS KHAAN aa yariad yabahiin ongorson tyyhee bainga harj yabsan yls hogjdoggyi odoo orsdiigo haral daa oligtoi erchyd ydlsen yy MGL-D hdn ems n hujaa so nariin bogsiig doloj yrjij bgaa biz dee iim bai ta nar bid nar oorsdiigoo l tseber abj yabah bodolgo bodoj yabbal taarna- kazakyyd hezee end yysna gj bhgyi mgliig ch yysgaj chadahgyi ter Borat ch kazakin kino bish shyy
ai
Уунээс гадна Чингисийг хаан өргөмжлөхдээ Туунийг Чингис хаан гэж нэрлээгуй Чингис хагаан гэж нэрлэсэн
Хагаан гэдэг угийн гарал Монголоор Эртний Турэг улс Турэг хэээр Турк каганат энэнь Туркийн хаант улс гэсэн утгатай
Ashgui dee, neg n ch bolson shuumjilsen baina. Ene kinog uzsen, yostoi Chingisiig unekheer yamarch ooriin medelgui yadarsan gej durselsen baina. Khazakh yaj mongol khuniig saikhnaar durslekh biz dee. Oorsdoo khargis khumuus shuu dee.
Ter nomyn bas unshsan saikhan bichsen nom baina lee. Khen ch khezee ch ingej bicheegui baikh daa. Bakharkhal khursen nom. Khundet erdemten baina.
Muusain sdakuudaa kazakuud ygd mglees ex nutegruugaa yavaad bgaag medxuu?
1.Mongol ugaasaa xyatadiin kolon xyatadiin sheesnuud gej чудо bolno ems n yanxan erchvvdn xyatadiin sxan boolnuud bolood bgaa shvv dee.
2.Bid ugaasaal kazak tsustai jinxene xasag xvmvvs ex oronluugaa butsalgyi yaxav vxermongolchuudiin dund yugaa xiixevdee
Mongolchuudaa xudlaa chinges minges gej tom baaxaa bolildoo chingesees oor ta muusainuudad yu bgaam be vxernvvdee
Kazakuud xyataduudaas xvn chanar saitaig ta nariin xamarnaas garax nusch sain medej bgaa shvv tom baaxaa bolioroi mongold bxad muu sdanuudiin aldag l blaa kazak neeree gargaj yavsiim shoo sdanuudaa
zgr mongold vldsen kazakuud xorongotei ulsad ajil albatain vldsen bxgyi yu malnuudaa
ta nar udaxgyi xyatadiin shees 1 muj bolno shd ugaasaa tsonima!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
KOTAK BASTAR SHESHEN AMI MONGOLDAR!
xarin bichixgyi gej bodoj blaa getel mongolchuud kazakuudiin ern muugaar вмптувуп yum bn ened bichseneer .
Ene bol hujaagiin sanhuujilteer UB-iin hujaagiin erliiz hurliiz setguulch nar mongoliig dotoroos n hagalah zorilgoor bainga iimerhuu zuil bichij sensatsi tarij mongolchuudiig yahiig n harj ajiglaj suudag. ted nar halh-durved, bayanmunh -munhbat, gundalai -nyamdorj, kazak-mongol, oros-mongol, hakuho-asa, hotiin mongol-huduunii mongol,ereen-zamiin uud geh metchilen ardaa yamar neg sanaa daguulsan, mongolchuudiig hagaralduulj dyndaas n ashig oloh gesen sanaa n yamagt nuugdaj baidag. hujaa nar mongol ulsiig oros, kazahstantai sain hariltsaatai baihiig husdeggui n unen. yagaad gevel olon laliin shashintan hujaagiin esreg baidag. kazahstand ch odoo hujaagiin esreg uzel mash ih baigaa. ted uurduu ch hujaagaas urgej aij bergej baidag bolohoor hujaa nart durgui. hujaa nar bolhooor mongol kazak 2 olon zuileeree ijil tustei nuudelchid bolhoor hamtraad hujaagiin esreg baihaas bergedeg. tiimdee ch bainga hoorond n yas hayahiig chuhalchildag.ert deer ues hujaa nar bailadalgiuigeer yalah arga bol yas hayah yum gej nomloj irsen uls. odoo ted nar oros-mongol kazak-mongol gesen shugamaar yas hayah ajilaa erchimjuulj bna. manai uher mingoluud l medehgui tuund n uguush bolj tenegteed baih yum. naad usan tolgoigoo ajilluulaach uhernuudee
neeree kazakuuud ih sonin humuus baina lee yadaj usiig ni uuval yosiig ni dagana gej ug baidag daaa hugjild ni huvi nemer bolohguin gehed tolgoi horogdoj baigaagiinhaa huvid muulahgui baih heregtei biz dee MONGOL ULSiig!! Manai ih surguuliiin angid hamt surch baisan kazar oyutnuud dandaaa mongol ulsiig udahgui sununu gej yarij bid nar ted nartai herelddeg baij bilee! Muulan muulan ih surguulid ni surch baidag sonin garuud bas bid nar honi gargahdaa tegdeg taa nar honinii mahaa baastai holidog gej megeed yr ni amnaas garah hii bolgon ni dandaa tiimerhuu zevuun ymnuud baisiiim daaaa butsaagaad ch sain doromjildog baisan daa ted nariig tegeheer uuduus ym helj chadahgui. Yrunhiiduu neg l ih us sanasan humuus baidiiim shig sanagdsan!Yunaas ch bolood tiim boltsiin? Oluulaaa evtei baij bolii shd tegehed yaah gej tegj baidag baina aa ene mongold amidarch baigaa kazakuud!!
TER deer bgaa uzegch geh ch kazak ohin zail
Монгол ахан дуусээ эцэст хэлэхэд Бидний өвөг дээдсийн байгуулсан Хамаг Мянгатууд юунаас болж бутарч, сарниж, ахан дүүс хаадууд хоорондоо дайтаж, улсаа мөхөлд хүргэсэнийг бид сайн мэднэ. Энэ мөхөлөөс хэн ашиг олсоныг ч ухамсартай хүн ойлгоно. Бидний зорилго эв нэгдэл. Хаан хүчтэй ноедууд сул байвал Төр хүчтэй, Хаан сул, ноедууд хүчтэй бол ноедын мөргөлдөөнөөс болж эв нэгдэл задарна, Төр ч задарч мэднэ. Монгол казах та бүхэнд эв нэгдэл хүсье
Á¿¿ð ýðò ¿åèéí òóõàé õýí ìýäýõ âý? ò¿ðýã, îéðä, ìîíãîë, õàñàãààñ ÷ ºìíº? áèä õààíààñ ¿¿ñ÷ õºãæñºíºº ¿íýõýýð ýðýëõèéëýí ãàðàë ¿¿ñëýý òîãòîîíî ãýâýë õ¿í òºðºëõòºí áèä àíõíû õ¿í áîëîõ Àäàì Åâà 2- í ë ¿ð óäàì áîëîõîî óõààðàí îéëãîõ õýðýãòýé ãýæ áè áîäîæ áàéíà. áèä á¿ãäýýðýý õàð öàãààí áîð øàð ãýæ òàëöàëã¿é õ¿í òºðºëõòºí áèä á¿ãäýýðýý Àäàì Åâà ãýäýã íýãýí ë ºâºã äýýäýñ ýõ ¿íäýñòýé ãýäýãýý îéëãîæ áèå áèåíýý õ¿íäýëæ äýýäýëæ çýðýãöýí îðøèæ äàéí áàéëäààí äàðëàë çîâëîíã¿é àìüäðàâàë óóë íü õè÷íýýí ñàéõàí áý? èéì ñàéõàí öàã õýçýý èðýõ áîëîî? õ¿í òºðºëõòºí áèä ÷èíü óã íü íýã ë ÝÖÝÃèéí ¿ðñ ø¿¿ äýý!!!
yamar ch kinond eyreg bolon surug dur gej baidag, tegeed tuuhiin sedevtei kino hiih bolgond urgelj iim asuudal garch baidag n heviin uzegdel, Munkhbayaraa chamd gej helehed chi yumiig ungun talaas n uchir yavdliig sain tungaalgui setgeliin hudulguunuur bichsen bna, neg bol chi uneheer ene 2 ulsiin hoorond yas hayah zorilgoor bichsen bna,
nemeed helehed tanai sonin ue ue iimerhuu zuil bichdeg n yamar uchirtai yum be?
SAIHAN KINO BN LEE , MONGOLCHUUDIIG UNEHEER HUCHTEI GEDGIIG HARUULSAN KINO, BID HEZEECH TIIM KINO ENE ZUUNDAA HIIJ CHADAHGUI AMIARAA BATALSAN CH BELEN BAINA, MGLUUDIIG GOL MAHS HUCHIRHEG BAISAN GEDGIIG HARUULJ MUN HUNII NUTAG RUU DOWTLOH N ASHIGGUI BDAG GEDGIIG L HARUULSAN KINO BN LEE NEEH SURTEI YUM BAIHGUI BIDNII SOEL HUWTSAS , ED NARIIG GOY GARGASAN BN LEE
Энэ нийтлэлийн гол зорилго Монголын цэргийн хүчийг суларуулах санаа агуулж байж болно Монголд ашигладаг Т-62 танкинд 4 хүн ордог Тэгвэл 3000 казах эрчүүдээр тооцоход 750 танк болно Сүүлийн үеийн 3 хүнтэй Т-90 танкаар сайжруулсан гэж тооцвол 1000 танк болно Тэгээд ч энэ нийтлэлийн нөлөөнд орж эв нэгдэлийн эсрэг бухимдалыг дэвэргэж байгаа улсууд юмыг эрүүл саруулаар харах хэрэгтэй байна
Guyug haany tamga deer Monh tengeriin huchin dor Ih Mongol Ulsyn Dalai haany zarlig gesen bichig baigaa shuu dee.Hehe Bodonchir bogdoos uussen Uruud, Manguud, Besuud, Barulas, Hiad, Bayad,Taichuud ,…., geed ovguudyg Hamag Mongol gej baisan shuu dee.Kazahuud boli dooo boli boolyn booluud bosgony shoroo baij.Tenger zayat Mongolchuudtai tersleh boloogui.Delhii deer Mongolchuud mash ner hundtei harin kazah gevel Borat shu dee.Oo tiim 1945 ond hun amyn toollogo hiigeed tuun deer buh ovguudyg temdeglej avsan ni odoo archivt baigaa.Odoogiin Mongol ulsyn Mongolchuud bol Ih Mongol ulsyg baiguulahd Ezen BOgd Chingis haantai cug basian yazguuryn 14 huchirheg ovguudaas uuseltei um shuu!!!!!! Monh Hoh tenger Bidniig Iveeg
Mongol bichgeer haan gehiig hagan gej bichdegiig ugiin teneg torlhiin dord humuus yaj medehev dee teged bas margaldaad bagaamaa.
Муусайн хасагуудыг Монголоос бугдийгнь жирийтэл тэр Казахстанруу нь хоож гаргах хэрэгтэй!Буур явахгуй зууралдаад байвал эрчуудийг засаад эмуудийг халх аавын хуугийн зугаа болгохыг хуулиар зовшоорох хэрэгтэй.Тэгсэний дараа зайлахгуй хаашаа юм байдаг юм.
yooh, bur 2 uls undestnii hoorond tsusgui dain bolchih bololtoi yumaa. Neg ni kazakuudiig hooj garga ch geh shig nogoohuud ni bolohoor mongolchuud sonono, hyatadad ezlegdene ch geh shig… Odoo ene dainaa boliochee. Ter mongoliin kazahuud chini och tochnoon jileer ter Baya.olgii aimgiinhaa nutagt amidraad irsen yum bishuu, tegeheer tedniig tegj ovog deesiinh ni nutgaas hooj bolohgui blgui dee. Yavah neg ni ter Kazakstan ruugaa yavna l biz, tend ochood tegj ih mundag kazak hel soyoloo hadgalaad uldchihiig ni harya l daa. Neg ih giiguulj shalihgui l bh daa. Ugui tegeed haana amidrah chini ter humuusiin duriin hereg biz dee.
kazahuudyn handyg darah tsag boljee!Mongolchuudaa!
dulmaa guai!bayanulgii hezee kazahuudyn ovog deesiinh n nutag bolchihdog bna.harin ch kazahstany nutag chini mongolyn nutag shuu!
Mongold baigaa Kazakh humuus Mongoliig hairladaggui ni unen.
Ted harin ch bur Mongol ulsiig unen setgeleesee uzen yaddag.
Yaagaad?
Unen tuuh suhwul Mongol Kazakh 2 ahan duus.
Islamiin shashin bidniig biye biyesee tanih argagui boltol oorchilson baina.
Yag odoo bol Mongol Kazakh 2 ogt oor biye daasan undesten.
Bayan-Olgiin Kazakhuudiig yawuulahiig demjij baina.
Hussen Kazakh ni Mongoloos shuud yawj bolno.
Bid kazahuudiig huusun zorgoor ted manai ulsaas yavahgui. Tedniig manai ulsad amidrah nuhtsulgui bolgoh ni chuhal.Ireeduid kazahuud mongol ulsad ayulgui gej muurch baigaa bertegchin ter uher mongolchuudad handaj gantshan toon barimt helie. Bogd haanii uied hedhen zuun kazah hun gazar guij Mongold suurshsan. Odoo zuun jiliin daraa 100 aad myanga bolson baina. 50 myanga ni turulh nutag ruugaa butschaad baihad. Tegvel 100 jiliin daraa hed boloh uu. Neg kazah ail heden huuhedtei baina, 8-10. Neg mongol ail heden huuhedtei baina. 2-3. Bodooch, eregtsuuleech, uhernuudee. Hovd hotiig Mongoliiin baruun niislel bolgoyo. Tiishee hurdnii zam, tumur zam tavia. Tend biznessiin hungulult olgoyo. Ulaanbaataraas tend suurchigchdiig demjie.dor hayaj 200-300 myangan huniig tend suurshuulj chadval bid aih aiyulgui bolno.
ene kazak gedeg hvmvvs chini ih dotor sanaatai odoo bvr mongol ulsig ed nar dotor ni huvaaj chingis gedeg neriig hvrtel oorchloh um gene ooriin gesen tvvxgvi bj bas bidnig sudalsan aixtar amitad boloh gene hvni nutagt duugai shig bj bgaad yavsan ni deer bh es bogoos shashin hvniirheg zan chanar bidend taalagdahgvi bn shvv er ni haraad uulzaad vg soliod vzexed tsaanaa l ned xondii bdag um. Manai nutagt aytaihan bhgvi bol zailaarai novshnuudaa bas bidniig muulah genee amaa tat
Монгол бичиг Чингисийн үед бий болсон Турэг каганат (Турэг улс) мэ -ний 6-7зууны үе.
11р зууны үед төв азийн нутгаар амьдарч байсан улсууд бүгдээрээ түрэг гаралтай, Чингис ч түрэг гаралтай, Хамаг Монгол улс Түрэг гаралтай улсуудаас бүрдсэн. Харин Хубилай хаан нийслэлээ нуулгэж Юань улс байгуулсанаар одоогийн Монголчуудын Хятаджих эхлэл тавигдсан. Юань улс нурж 16-17-р зууны үед Монголчууд одоогийн нутагтаа эргээд ирэхэд 12р зууны түрэг гаралтай Монголчууд танигдахааргуй болтлоо хятаджаад эргээд ирсэн. Монгол гэсэн нэр мэнгу шивээ гэдэгээс гаралтай гэдгийг Монгол хятад гаралтай гэдэгтэй адил узэж болно. Хэнд ашигтай гэдэг нь мэдээж. Иймд Одоогийн монголчууд түрэг гаралтай манж, хятаджсан улсууд, Шарын шашинд орсоноор Товджсон гэж нэмж бас болно.
Bas tagnuulyn ajiltang hasgiin nutagt tomrohgui shuu geed Olgiid zodson gesen medee urd n garch baisan baih aa? Hamtdaa Mongol ulsyn toloo zutgehgui gej baigaa yum bol yavj bolno shtee. haalga ongorhoi baigaa shuu.
Kazahuud manai ulsiig baruun talaas ni yamhiin onoloor merj baina. Bid kazahuud Bayan-Ulgiid baidag gej boddog. Getel saya Demberel Hovd aimagt ajillaj baih uied Hovdiin olon sumd kazahuud irj suurshsan TV-eer garch baisan. Kazahuudiin talaar Undesnii ayulkgui baidliin gazar turiin bodlogoo gargah heregtei.Ulaanbaatart baigaa Hovdchuud turulh nutgiinhaa talaar anhaaral tavih heregtei. Chinagiin Galsan Urianhaichuudiig 90-eed ond Bayan-Ulgiid butsaaj suurshuulj baisan.Hovd hotiig Mongoliin baruun niislel bolgotgooyo
ÁÈ×ÈÆ ÁÀÉÃÀÀ ÓËÑÓÓÄ Óà Íü ÆÀÀÕÀÍ ÌÝÄÝÝËÝË ÀâäÀà ÁÎË ÒÝÐ ÁÎäÐΠÃÝÆ ¯ÕÝÝä ÓäÀÆ ÁÀÉÃÀÀ ÓÃÀÀÑ ÒÝÍÃÝÐÈÉÍ ÃÝÑÃÝÝË ÁÈÇ. ÓÓËÀÍä ÇÓÐÀà ÀÂÀËÒ ÕÈÉÆ ÁÀÉÃÀÀä ÍÓÐÀÍÃÈä äÀÐÓÓËÀÀä Õ¯¯Ð Íü × ÎËÄÎÎïÉ. ÌÀÍÀÉ ÕÝÑÝà ÓËÑÓÓäÛÍ ÕÈÉÕÈÉà ÎÐÎËäÑÎÍ ÄÓÓËÈÀÍ ÁÎËÃÎÎä ÁÀÉÑÀÍ ¯ÕÝÆ ¯Ë ÁÎËÍÎ ÃÝäÝà ÊÈÍÎ ÃÓÉËÃÀ ÃÓÉÆ Ñ¯Ð ÁÎËÃÎÆ ÁÎËÃÎ×ÎÎÄ ÁÀÑ Ë ÍÝà ÁÀÃÀ ßÑÒÍÓÓÄ ØÈà ү¯ÕÈÉà ÀÑÀÐ ÈÕ ÃÓÉÂÓÓËÑÀÍ ÝÖÝà ªÂÃªÄ ÝÇÝÍ ÕÀÀÍÀÀ ÄÎÐÎÌÆÈËÑÎÍ ÓÓ×ÈËÆ ÁÎËÎÌÃ¯É ÒÝÍÝà ǯÉË ÁÎËÑÎÍ. ÒÝÐ ØÈÉà ÆÀÀÕÀÍ Ó×ÈÐ ÃÀÄÀÐËÀÕ ÕÝÍ × ¯ÇÑÝÍ ÃÓÒÀÌØÈÃ. ÌÀÍÀÉ ÒÝÍÝï¯Ä ÒÝÃÆ ªªÐÑĪª Ò¯¯Õ ÑΨËÎÎ ÄÎÐÎÌÆÈËËÆ ÁÀÉÕÀä ÁÎÎË ßÂÑÀÍ ÕÀÐÜ ÓËÑÓÓÄ ÀÐÃÀÃ¯É ÁÓÉÇÀÀ. ÒÝÐ ÇÎÕÈÎËÎÐÕÓÓ ÞÌÛà ÁÈ×ÈÃ× × ÃÝÑÝÍ ÒÝÍÃÝÐÈÉÍ ÖÀÀÇ Õ¯ÐÒÑÝÍ.
Бид чинь бүгдээрэй эсгий туургатан шүү дээ хүмүүсээ…..
Эвтэй байхтай хүчтэй гэж бид эвлэрэн нэгдэх ёстой. Яг одооноос дэмжээрэй ард түмэн минь
Үхэр Монголын уур хилэн
Тоо нь зөөхөн гэж басаж болохгүй
Тоомжиргүй хандаж бүүр ч болохгүй
Тоос татуулаад нэг хөдлөх юм бол
Толгой цусдаж мэдэх үхэр Монгол.
Ялагдахаараа чангардаг магтхаар сулардаг
Яс махнаасаа хэцүү Монгол
Өрсөн тэмцэхийн цэвүү цагт бол
Өлгийнөөс эмээл дээр дарцагладал Монгол.
Тэмүжинг багад нь шогилж байгаад
Тэнгэр газраа нураалгахаа алдсан
Найман шарга морийг нь булааж байгаад
Навтгар тэр жаалд алуулахаа шахсан
Тэвэрч энхрийлж ч өсгөсөн бол
Тэмүжин Чингис болохгүй байсан
Тэрсэлж дайрч доромжилсны хүчинд
Тэр тив дэлхий хаан болсон.
Цагаантан гамингууд цадиггүйтэж байгаад
Сүх баатарын цэргүүдэд хяргуулсан
Далайн чандаас квонтуны цэргүүд өнгөлзөөж
Дандар баатарын хорооныхонд дархлуулагдаад буцсан.
Сахалт Сталинаас дэлхий даяараа
Сандарч уймсан хэлмэгдэж байхад
Ганцхан Монголын харзгар Гэндэн
Гаансыг нь Гремельд хуга цохисон.
Орос, Хятад, Америк хүчтэй л гэнэ
Орчлонг хөмөрч явсангүй удаагүй ээ
Немц, Япон Франц зэвсэгтэй ч
Нэхий дээлтэнгүүд шиг эрэлхэг хөдлөөгүй ээ
Артаа цэрэгтэй их гүрнүүдээ
Артигар Монголыг бас ч болохгүй шүү
Дэндүү зорьмог зангийг нь хөдлөгчихвөл
Дэлхий ертөнцөд л муу юм болно шүү
Дэлтэй сум шиг намхан морь нь
Дэлхийг тойрсон ч цуцнаа гэж үгүй
Дээлээ хөөргөсөн номхон Монгол
Дэврээд нэг босох юм бол буцнаа гэж үгүй
Зориг нь хөвчирөөд хөдлөх юм бол
Жолоо татахыг огтхон ч мэдэхгүй
Тэнгэрийн хаяанд тулж байж л иргэдэг
Тэрсүүд Монголоос аюутугай! имээтүгай!
Газар дэлхийд буун дуу гарч л байна
Тэр унтрана уу
Үхэхийг унтахын чинээ ч бододгүй
Үзэлцээд нэг эхлэхийн бол
Үхэхээс нааш салдаггүй
Үхэр Монголын уур хилэнг
Үеийн үед дахиж битгий хөдөлгөөрөй
УМ БАЗАР МААНИЙ ХУН ПАД
Hyataduudin kinod bol mongolchuudiig doromjlson uran zohioliin buteeluud ihel garch baigaa shtee. Mongolchuud neg kinonoos bolood kazakhuudiig doromjlood baih ni ih ontsgui, ter kinond mongolchuudiig doromjlson zuil baihgui, harin ch erelheg zorigtoi talaas ni uzuulsen baidag.
Kazakhuudiin muulj ene heden mongolchuudiin ohidud ni hujaa nartai yanhandalj, howguud nar ni hujaa nariin nohoin buu bolj, ehneruud ni ur huuhdiinhee ertheng hujaa nart hudaldaj, olson heden haltar tsaasaaraa ter neg jalgand saihan arhidaj yawaarai gej olzii saihan erool aildya.
Tsoohon kazakhuudiig hamgaalj bui uhaalag mongolchuudtai helehed, negent hyatadiin erlliz bolchihson humuustei yum heleed hereggui, iljignii chihend alt ch hiisen, us hiisen ch segsreed gargachihna. 1+0 = 1 gedeg shig ed nartai nom hyaltsaad yamar ch hereg baihgui.
HYE MALNUDAA YAVJ YAVJ BID BUGDEL NUDELCHIN VARVARUUD BIZDEE????
MONGOL+KAZAK+UZBEK+KIRGIZ+TURKEY GEED YAVJ YAVJ BID BUGDEL NEG UGSATAN SHUDEE MALNUDAA !!!!
TER KAZAK UUD YAHUU TSAN CHIN CHINA GEJ TOM ULS BID BUGDIG ZALGIH GEJ BAINAA MALNUDAA !!
BUGDEREE NIILJ CHINA NUUDIN ESREG !
ANTICHINA !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Ene kino mash horon sanaatai, ted oorsdodoo daisan haij olson, ter daisan ni mongolchuud bogood, tuuniigee il dald olon argaar ih zailijin ene kinond oguulsen baidag yum. Ene oguuuleld zowhon tuunii il zarim muu sanaag oguuljee. Gesen hedii bolowch iim oguuel bichsen ni sain. Kino duusahdaa hurtel, mongolchuudiin esreg horon ug helj, ted ochuuhen amitad gej basamjilj duussaniig yaana. Tegeheer hasaguudad mongolchuud archaagui, oodgui amitad, tegsen mortloo Chingis haan hasag hun gene shuu.
Hasguug uyiin uyed mongolchuudiin hoorond yas hayaj irsen tuuhtei. Bidnii ems ohidiig bulaah, erchuudiig horloj irsen tuuhtei. Belcheer nutgiig hurtel bulaaj irsen tuuhtei shuu dee. iim baihad bid hasaguudtai yaaj ew nairtai zeregtsen orshih baina. Tedentei tednii adil oyun sanaanii bolon busad olon argaar temtseh heregtei baina shuu dee.
kino garaad 5 jil bolj bn,odoo l uhaan oroo yu monkhbayar min
survaljilagch yum bol ajil-nhaa hariutsalgiig medeh heregtei,iimerhuu yas hayj bgaa met yum bichsenii hereggui…
bas sonin.mn-d yaahlaraa iim yum taviuldag yum oilgohgui bn.
za tegeed mongol-kazak ahan duus bie bienee demii gutgeh hereggui,evtei nairtai amdriy da
Kazahuud manai ulsiig baruun talaas ni yamhiin onoloor merj baina. Bid kazahuud Bayan-Ulgiid baidag gej boddog. Getel saya Demberel Hovd aimagt ajillaj baih uied Hovdiin olon sumd kazahuud irj suurshsan TV-eer garch baisan. Kazahuudiin talaar Undesnii ayulkgui baidliin gazar turiin bodlogoo gargah heregtei.Ulaanbaatart baigaa Hovdchuud turulh nutgiinhaa talaar anhaaral tavih heregtei. Chinagiin Galsan Urianhaichuudiig 90-eed ond Bayan-Ulgiid butsaaj suurshuulj baisan.Hovd hotiig Mongoliin baruun niislel bolgotgooyo.
энд хуцалдаж, монголчуудыг, монгол соёлыг гутааж , Монгол Улсын ирээдүйг харааж байгааг харсан чинь ой гутаж байна, Монголд амьдарч байгаагүй юмшиг. 1900-аад онд оросуудад, хятадуудад алуулж хядуулаад, эмс хүүхдээ боол болгоод, орох газаргүй оочих аягаггүй сүргээрээ гуйлгачилаад явж байхад чинь Монголчууд л тусалж хасгуудыг түр суулгасан биздээ. та нар анх Монголд ердөө 30 мянгуулаа ирж байсан бол одоо 240 мянга болчоод, хамраа ухаад, олон долоон юм хуцалдаад сууж байна. та нарыг энэ олон жил эрүүл энх байлгаж, батлан хамгаалж, боловсруулж өгсөн Монгол оронд, та нар нэг удаа ч гэсэн яагаад баярлалаа гэж хэлдэггүй юм бэ.
Одоо зуд болж байгаа. Тийм л сүрхий юм бол танай Казахстан чинь тэр хэдэн гуйлгачин хасгууддаа хэдэн чимх өвс ч өхкүү л байгаа биздээ. хасгууд бол ийм хүн чанаргүй, бие биедээ ч олигтойхон тусалчиж чадкуу халтар хүмүүс. Уйгарт хэдэн мянгаараа хятадуудад алагдаж байхад Казахстан ер нь дуугарсан уу. Монгол бол дуугарсан шиг санажээнэ.
Гол нь хасгууд боловсрол муутай, дээр нь асар секс хийх сонирхолтой, сексээс өөр хийх ч юмгүй болхоороо олон хүүхэдтэй байдаг. олон хүүхэдтэй болхоор хүүхдүүд нь маш муу боловсрол эзэмшиж их чанаргүй хүмүүс болж өсдөг. ийм хүмүүс олон долоон юм ярьж, шашнаар түрээ барьж, панат юм ярихдаа хамгийн гаргуун. ийм хүмүүс юу ч гэж солиорч чадах хэмжээнд байдаг. хэрвээ Баян-Өлгийн хасгууд боловсролтой байсан бол, эрүүл ухаантай байсан бол юу гэж 1990 онд Казахстанруугаа нүүхдээ монголчууд ирээд ашигалчиж магадгүй гээд бүх байшин барилгынхаа хаалга, цонхыг эвдлээд, шатаагаад явахавдээ. Баян-Өлгийд байсан хасаг цэргийн ангийхан 1990-ээд онд ардчилал гэж бужигнаж байхад монгол генералаа алчаад тусгаар тогтнооно гэж яаж дөвчигнөж байсныг мартаж болохгүй. хэрвээ тэр үед Казахстан одоогынх шиг болцон байсан бол бид Баян-Өлгийгөө алдах, эсвэл Казахстантай дайн хийж өнөөгийн Афганистан этэр шиг нэг л их энд тэндхийн улсуудын цэргүүд ирж хоорондоо байлдаж, зэвсгийн технологио шалгадаг газар болох байв гэж. хасгууд түүхэндээ Монголчуудад тус болж байгаагүй, зөвхөн гай л болж байсан муухай хүмүүс.
хасгуудад 1917 онд газар зааж түр оршин суулгасан боловч 2017 он болчуул хасгууд Юнескод хандаж тусгаар улс зарлах эрхтэй болно. тухайн үндэстэн ястан нэг газар 100 жил оршин амьдарсан бол тусгаар улс болохоор НҮБ-д хандаж болдог. Монгол бол НҮБ-ийн гишүүн орон, Юнескогийн конвенцид нэгдэн орсон болхоор яаж ч чадахгүй. дээр нь Орос, Хятад, АНУ, НАТО-д энэ хувилбар маш ихээр таалагдаж тоглоомын улс байгуулах явдлыг асар ихээр дэмжинэ. тэнэг хасгууд хэдий одоо гайгүй байгаа ч ямар Монголчууд шиг төрт ёсны хэдэн мянган жилийн түүхтэй биш, энэ их гүрнүүдийн гар хөл, тоглоом наадгай болоол дуусна. Хятад, Орос, АНУ бол Монголд шууд халдаж хэзээ ч чадахгүй, яаж ч чадахгүй. энэ бол хэтэрхий их өртөгтэй. харин хасгуудыг хөөргөж, хатгаж байгаад геополитикийн асар сайн байршилд нөлөө тогтоох нь хамаагүй бага өртөгтэй, ашигтай. хасаг ах дүүс этэр гэж солиордог монгол байвал зүгээр Баян-Өлгийд нэг удаа очиж үзчээд дараа нь чиний амнаас энэ үг дахиж унахнуу үгүй юу гэдгийг анзаараарай. хасгууд бол үнэхээр бодит аюул шүү. энэ аюул 2020 он гэхэд бүр маш их хурцдана.
Ер нь хасгууд бүгд л Монголчуудыг үзнэ ядаж байдаг муу ёрын муухай хүмүүс. ер нь ямар олигтой хүн хоол идэж байгаа тогооруугаа бөөлжихөвдээ. тийм болхоор түүхчид, Монголын үндэсний аюулгүй байдлын бодлого хариуцдаг эрхмүүд, Монголын төлөө гэсэн бүгд энэ талаар нэгдэж, судалгаа хийж, хасгуудыг шахах бодлоготой болох хэрэгтэй.
Үүний тулд хамгийн түрүүнд төр барих төрийн дээд албан тушаалд зөвхөн Монгол хүн алба хашиж байх хуулийг оруулах хэрэгтэй. Монголчуудыг хасгуудтай суухыг нь хориглох хэрэгтэй. хасгууд угаасаа ухаан муутай хүмүүс. хасгуудад эх орны хишиг, тэтгэвэр, тэтгэмжийг олгодоггүй болох хэрэгтэй. хасаг хүүхдүүдийн ерөнхий боловсролыг үнэ төлбөртэй, эсвэл багш нарыг нь хамгийн бага цалинтай байхаар тооцох хэрэгтэй. хасаг хүмүүст эмнэлэгийн бүх үйлчилгээг үнэ төлбөртэй болгох ёстой. бас хасаг айлын хүүхдийн тоог хамгийн ихдээ 1 гэж хязгаарлах хэрэгтэй.
Kazak durved halh ovormongol gee l he’d huvaagdaad jalga dovnii uzel gargachih yumaa. Mongoliin kazakuud zugeer sain l humuus shd barag kazakaaraa ch yarij chadahgui .bid nar ingej hoorondoo holoo jiiltseh hend heregtei yum be? Mongoliin kazakuud maani harin ter laliin shashind neeh orood demii baih shuu za mongolchuud ch gesen dee teneg hudlaa muhar susgeer lam lam gej daldagnahaa bolivol taarna. Bugd evtei saihan hoh tengeree shuteed kazak mongol=peace shuu.
etugenee nuken doloon baldagad bi torsen. bi oird kumen
Undesnii ayulgui baidal
bichsen mal mini tuuhee medej hutsaj baigachee malaaa !
Chi yamar tuuh medeed hutsad baigain. kazakuud delhideer 20 saya, odoo kazakhstand 17 sai hun baidag shu malaa. Tegleech mongoldad tsarai aldaj iregui shuu kazakuud mal minii ter ued mongolchud tembudee avtagdaad yuni chin kazakudad tuslah ve chi yamar tuuhe yarad hutsad baiga nohoi ve !!! chi ter kazakin gazar nutgig harsan bol ter kazakstanii gazar nutag mongolig 2 nuglah hemjetey yum shuu teneg mal mini !
bagtaj chadagui gene shuu !! tend ugasaa neg heseg hasguud huuchin amdarch irsen ulgii nutag yum shii teneg mal mini, Bayan Ulgii gej nerlesen bas utga uchirtai helsin teneg shar minii !!
ERUN NEG MONGOLCHUDAD ZORIULJ HELEHED TUUHEE MEDEJ HUTSAJ BAITSGAA YUGEJ MEDEHGUI SHOVUDAJ SOLIORCH YAVALGUI NOM UNSHIJ SUTGAA !!
NAZARBAEV HASAGUUDTAI ADILHAN NUUDELCHIN OIRDUUDIIG DOROMJILSON MOVEY HIISENIIHEE HARIUD BORAT-IIG AVSAN SHUU DEE. TENGERIIN GESGEEL
Yoooooooo bolitsgooo ain…
Odoo negent nirgeen ungursun tengeriin araas hashgiraad yaah gee weee ulsuudaa.
Uursduu vvh tvvhee sain sudlaj, chadaltai bolood KINO hiitsgee. Tegehgvi bol hen durtai 1 n l iim yum hj, ter hiisen yumand n setgel hvrehgvi ingej muudaltsah n bn shv dee.
Nadad Kazak nz ch bgad Mongol nz ch bdag.
Bid nar 1 l ger bvl shvdeee.
Uhaantai baitsgaaa
Eniig 1 neegeed harchikhaarai!
http://knol.google.com/k/iq-by-country#
Bid iimerhvv kinonii tuhai, Kazak vs Mongol dj yarihaar hvmvvs mun vv?
mongolchuud maani uneheer uher boljee. kazakuud muu bailaa geed hujaagaas heden myanga dahin iluu humuus. ted mongold amidarch, mongoliin buteen baiguulaltad oroltsoj, mongoliin geniin fondod muugaar nuluuluugui humuus. iim yavdal barag baidaggui bolovch mongol kazakiin dundaas huh tolbotoi huuhed turdug . harin mongol hujaa 2-iin dundaas bultsiisun ultsaisan hujaa turdug. iimerhuu kazahtai holbootoi niitleleiig ue ue situudaar sensatsi bolgodog ene soninii ezed, setguulch nariig sudlaad uzvel diilenh olonhi n hujaagiin sheesnuud baidag yum ta nar sain haraarai. shar soninuudiin tal huvi n hujaagiin erlizuudees butsen udirdlagatai, hujaagaas sanhuujilt avdag yumdaa. manai uhernuud l meddeggui bolhoos..yamar ch l baisan choibalsan hujaanuudad buhel buten neg aimagaa uguhgui baisan. harin kazakuudad bol ugsun gedeg n neg yum heleed bna daa. hujaa kazak 2-iin hen n iluu ve uher mongoluudaa…..
mal nemeder ye osy mongoldar kulkim keldi goy minani okyp alyp jindi nemeder goy ne aytip jur kene ye boledi moledi dep ay kazaktar senderde onday oy bar medi mende jok aiteu osydar ak ottay beredi eken ye kzidarin barin mongoldarmen uilenu kerek deydi
DD kizdar mongolmen uilenip jurmender:DDDDD ja baska kazak bolsa jauap oz oydarindi kazaksha jazindar ye al jaksi aman bolyndar
Chinggis khaan Tureg hun baisan gej ooriigoo doromjlood hereggui baikh oo!!!
Chinii elents hulantsiin suns hilegneh bailgui.
Nerteigeer ni Mao Stalin nariig kazah gechih.
Mongoliin Torguud yastanii dotor Khereid Merkid ovogiinkhon ih baidag. Torguuduud niitdee 300 000 hun amtai. Uul ni tsagtaa Torguud Hoid Hoshud bugdeeree 1 000 000 iluu hun amtai baisan ium daa.
Bayan Olgii-d baitugai Shinjaand Kazahstanaas kazahuud nuudellej orj irsen ium shu dee!
Bas neg ium sanuulahad “Ooh ogson huntei ogloo bosood zargalddag, hoinoos hot miniih hotond orood honi miniih gedeg shig l ium bolj baina daa. ”
Odoo baitalaa nutag usandaa bailgsanii shand ni kharin saikhan tsus nojoor mini doromjilj baikh shiv dee.
Er ni kazahiin garal uuseliin talaar google.com orood sudlaad uzeerei medlegd chini ih nemer boloh baih shu!
IP: 202.131.225.130-d
chi ehleed hujaa nariig doromjil!
haa hamaagui tegj bas bolohgui shu!!!
Setgel buruu hun baidag l baikh gehdee chi degsduuljee!!!
Hamar dor davarsan omhii buzar hujaa so naraa tseverlebel zohiltoi!!
Kazak bish Kazakh gedeg ium shu dee.
1) bodroviin mongol gedeg kino unen dajgui bolson.
2) baruun aimguudad kazak mongol humuus olon jiliin tursh evtei nairtai amidraad l irsen.
bitgii iimerhuu hachin yum bichij humuusiig hagaruulduulj baildaa. iimerhuu niitlel unshaad ergetsuulen boddog humuus ene komment hiisen humuus dotor tun hovor baih yum. ingej humuusiin oyun uhaaniig horduulaad baimaargui baina.
Hasaguudiin yariad bga zuiliig sain sudlah heregtei,Tureg ugsaa gj yarih yum bol yalgaagui ter Tungus, Manj narch ter Tureg ugsaatandaa ordog l yum bna lee.Bi bol Halha hun,Bid Mongolchuud neg l yumiig sain oilgoh sudlah heregtei bolov uu gj, bi boddog,ene Mongol nutag bol buh l tsag yeiin huchirheg ovog aimguudiin gal golomt bsan,Odoogiin Mongol nutagt ezen suusan,ter tusmaa 3 goliin sav nutagaar nutgaldag ter l ovog aimaguud buh nuudelchdiig hynaltandaa blgaj chaddag bsan,Nuudelchdiin tiim ulamjlalaar Ih Mongol uls ,Mongolchuud ene nutagt gal golomtoo badraasan,Endees ted buh nuudelchid bitgii hel delhiid hynaltaa togtooson,Mongolchuud ter tusmaa Halhuudiig Haminagan, Manj gj bga bol Chingis haan maani ch buu murgultei haminagan hun bval yah ve?Ter yamarch bsan Baruun mongol Altain uulsiin hormoid tureg aild turuugui yum dag!.!Manjuudiin tuhaid bol ted ertnii huchirheg uvug,nuudelchin bsan,Haminagan garaltai, Mongolchuudtai mash oiriin turul, Kazakuudiin hajuud bol jinhen huchirheg hiimortoi tsoglog nuudelchid bsan,hasaguud tednii tuhai dursah ni ch aldas bolno,Hereid, Naiman,zereg tureg ovog aimguud huchirheg bgaa l biz,tedniig Mongol ovog aimguud tsohison l biz, Manjuud Mongolchuudiig tsohison l biz,gehdee Mongolchuudiig uldeesen yum,huchtei uhaantai ni, huchguigee muhuudug ni ter yeiin huuli bsan bhaa,Chingis haanii huvid bol tureg hun bgaagui,ter buu murgultei hun bsan,hasaguudad helhed ta nar amjihgui,hezee ch amjaagui yum da ta nar,bid ta nariig bodvol iluu hiimoritoi haminaganuud bgaa biz,bid ta naraas uhaan chadlaaraa hed dahin iluu bsan bgaa baih ch bolno,bid uurd ene nuudelchdiin ariun gal golomtnii ezen bolson,tedniig Mongolchuud gdeg yum da!!!!!
Er ni Tureg Mongol Hamnigan nar bugdeeree l garal negtei Altain ugsaatanuud ium aa!!
/gehdee Mongolchuud bid nar manj hamnigan bish l dee/
Er ni Mongolchuud obog aimagiinhaa garal uuseliig mash sain sudlah heregtei!!!
Onoodor Mongolchuud bidnii hamagiin sanaa zovookh asuudal gazar usaa hamgaalah yavdal uim aa.
Tuhailbal huvsgul nuuraa hangaalah heregtei baina!!!!!! Gol nuur usnii eh undargiig hamgaalah heregtei baina!!! Phosphoritiin uildver ashiglaltand orvol Hovsgol nuur maani bohirdoh baikh shu!!!!!!
Uuh usgui bolbol uls undesten hetsuudene shu!!!! Hovsgul nuuraa nuur goliin undargaa hamgaalah heregtei baina l daa.
Ene zambaraagui olgoson license, hujaagiin horongo oruualaltai altnii uurkhainuud Mongoliin baigaliig suitgej baina shuu!!
Kazahuud bol bidentei adilkhan jargaj zovj baigaa zon olon. Er ni amiddaa bie bienee hairlakh ni hamagiin zov baih shu!!!
Usaa hamgaalya bie bienee khairlan khundetgeye!!!!!
93 ond SHUTIS-d bagshilj baihad neg kazak ouitan aman shalgaltand Mongol hel medehgui, kazahaar hariulay gesen. Minii ur hureed nuguu busad tavan oiutaniig gargaj baigaad sandliin tavtsangaar tarhiig ni haga tsohison. Kazahstandaa ochood kazahaaraa shalgalt ug gesen. Daraa jil angiinhan ni Baibolat Kazhastan yavchihsan shuu gesen shuu he he
ухэр мал монголчуудаа жинхэнэ хулгайч богсний донтой тэмбуу 2хон сая хунтэй хамаг муу муухайтай хуухнууд нь бугд богсоо зардаг цэвэр монгол гэж байгуй бугд эрлийз хурлийзууд эрчууд нь залхуу архчин хуухнууд нь эрээнд гарч богсоо зардаг нохор нь шил архиар авгайгаа зарна
Neeree ene kazakhuud iim l ih Mongoliig uzen yaddag yum bol Mongoloos yavaad manai nutgiig tseverleed ogoosei doo. Tiim durgui uzen yaddag yum bol ter olon uher mal, yanhan arhichinguudiin dund bh albaguishtei, ter saihan divaajin bolson kazakgstan ruugaa yav l daa. Bid erliizjsen ch gesen ta narguigeer deerdene uu l gehees dordohgui blgui dee.
Neeree erliizjine gedeg chini tsus holildoj undes ugsaa saijirch bna gesen ug shuu dee. Ta nar shig bainga l dotroo urah barildaad bval biye, tsarai muutai uhaan dutuu bolj mohoh ayultai shuu dee, kazak naiz mini!
Er ni Tureg Mongol Hamnigan nar bugdeeree l garal negtei Altain ugsaatanuud ium aa!!
/gehdee Mongolchuud bid nar manj hamnigan bish l dee/
Er ni Mongolchuud obog aimagiinhaa garal uuseliig mash sain sudlah heregtei!!!
Onoodor Mongolchuud bidnii hamagiin sanaa zovookh asuudal gazar usaa hamgaalah yavdal uim aa.
Tuhailbal huvsgul nuuraa hangaalah heregtei baina!!!!!! Gol nuur usnii eh undargiig hamgaalah heregtei baina!!! Phosphoritiin uildver ashiglaltand orvol Hovsgol nuur maani bohirdoh baikh shu!!!!!!
Uuh usgui bolbol uls undesten hetsuudene shu!!!! Hovsgul nuuraa nuur goliin undargaa hamgaalah heregtei baina l daa.
Ene zambaraagui olgoson license, hujaagiin horongo oruualaltai altnii uurkhainuud Mongoliin baigaliig suitgej baina shuu!!
Kazahuud bol bidentei adilkhan jargaj zovj baigaa zon olon. Er ni amiddaa bie bienee hairlakh ni hamagiin zov baih shu!!!
Usaa hamgaalya bie bienee khairlan khundetgeye!!!!!
wahaha uher mongol xasag 2 alalchaj baih hoorond manai xeden jungaa jaahan jaahanaar idej ognooo wahaha bidend korea nar tuslna
manai erliiz hurliizuud mongold tun sain ajillaj bna. ingeed mongoliig mongol-kazah, halh- durvedeer n bailduulaad bai. tegeed hoorondoo margaad seheegui baihad n manai dundad ulsiin uhaalag erchuud ezen suuh bolnoo. mongol gyunya ih hyamdhan shuu… hurdan hurdan daraad bai .//////////////////////// . ukeru mongu ike tenege bainaa. manai dotor kun idvaa….
Эрхэм монгол ах дүүс ээ!
Манай улсад эфирт гарсан “Нүүдэлчид”, “Монгол” хэмээх кинонуудын талаар сэтгүүлч зөв бичсэн нь сайшаалтай. Гэтэл түүнтэй холбоотой санал бодлоо бичиж байгаа хүмүүсийн бичлэгүүд хачин санагдав. Түүнд Баян-Өлгийн казахууд ямар хамаатай юм бэ? Тэдний буруу юу байхав. Нөгөөтэйгүүр энэ кинонууд чинь урлагийн бүтээл шүү дээ. Түүний чанар чансаа маш дорой болсныг Казахстаны судлаачид ч шүүмжилсэн. Назарбаев түүнд улсын сангаас мөнгө өгсөндөө харамсаж байгаагаа удаа дараа мэдэгдсэн. Тийм болохоор казахын талаас өө сэв эрэх хэрэггүй. Тэгсэнд орвол Монгол ба Казахстаны түүхчид, киночид, зохиолчид хамтран ажиллаж, түүхэн үнэнийг харуулсан чансаатай бүтээл туурвихыг бодох нь чухал. Бид түүх, удам угсаа нэг ард түмэн шүү! Ах дүүс гэвэл түүний тод жишээ – монгол – хасаг түмэн байх шүү!
Elwegdorj yuerenhiilegch
uwurmongol
juramttai cecelsen goy medeelel haana orchhow?yostoi cecen mergen yarisan bilee,manai gaihamhigt Mundul!
Pesduusnuud yuugaa bulaatsaldaad hutsaldaad bna aa
Шарапат зөв ярьсан бна. 3 жилийн өмнө энэ киног үзээд харамсах сэтгэл төрсөн шүү. Ижилхэн хувь тавиланг туулсан удам судар нэгтэй нүүдэлчид байж яаахаараа ийм хачин юм хийдэг байна гэж бодоод. Дараа нь Назарбайвыг ойлгосон л доо.Шинэ улсад өөрийн түүх, тэгэхдээ гоё түүх байх ёстой гэсэн бодлыг нь ойлгосон. Гэхдээ 300 жилийн өмнөх морин дээр явсан цагийн юмыг сөхөөд хэтэрхий дайсагнал үүсгээд байх нь утгагүй юмаа.Бүр алтай хүртэл нутагт претенз тавиад ч байх шигь тэр кинон дээр. Хядлагаар хоосорсон ойрдын нутагт хасаг ах дүү нар маань түрж орж ирээд яван явсаар ойрдын нутгийн зүүн хэсэг буюу Баян өлгийд ирсэн. Яахав дээ нүүдэлчид бид тийм л амьдралтай улсууд. Ойрдууд та нарт нутагаа өгөөд зогсохгүй өөрсдөө цөөнх болчихоод харж өмгөөлөх амьтангүй мөрөөрөө л байж байхад та нар залуучуудын байгуулгаа тоох ч үгүй Алаач гэж нэрлээд олон жил боллоо. Одоо жаахан эрэгцүүлж бодвол яаасым бэ.
Tsengee bagsh ta minii neriig net-d tavij matarlaad baihdaa yah ve dee. Bi odoo Astana-d huviin baishintai saihan amidarch baina. Mongol heliig bur martsan. Eniig hamaatniihaa huuhdeer hel bichuulj baina.Mongoloos hamaatniihaa ger buliig Kazahstan ruu nuulgeh geed 2 sariin umnu irsen. Uchigdur naiz maani chinii tiuhai net-d bichsen bna geheer ni orj irlee.Ireh doloo honogt butsna.Cham shig oiutniihaa tolgoig tumur sandlaar tsohij unagaad elgen deer ni devsel bugsun deer nu ambaardaj uruunuusuu huuj gargadag bagsh baidag iumuu? Chi ter uied bayanhoshuund nusaa goojuulaad tereg tureed usaa zuudug tiim l hun baisan sh dee.Odoo ch ter heveeree gej bi hunees sonsson. Muusain mongolchuud ta nar bidniig Nalaihaas hogoo tseverlelgui, Mongoliin mungun temdegtiig urj hayad 94 ond nuuj baihad iu ch heleegui murtluu daraa ni sonind eldveer bichsen baisan.Mongoliin setguulchid saya tom tenegtsen. Kazahstan luu nuuj yavsan kazah hunii Gornii Altai-d turuuleed orhison baisan huuhdiig mongol huuhed gej tom tenegtsen baina bilee.60 myangan kazah hun tanai muuhai ulsaas Kazahstand nuuj ireed irgen ni bolson. Tanai itgenshlees sayhan garsan.Tanai uls mudhun elsen tsul bolno. Bidniig guinaa
tanaihan Kazakhstand ochood MGL-iig muulj zugeer tejeelgej mongo avah geheer chin tendhiin humuus ta nart durguitsdeg bolson. MGL-iig muulj mongo oloh argagui bolson hasguud ergej ireed MGL-iin irgenshil butsaaj olgooch gej nusaa hatsartaa naagaad guigaad suuj baigaa biz de. Tend chin tiim surhii yum bol yagaad ergej ireed baigaa hereg ve? Kazakhstan 1 hunii daranguilald baidag, 40 garan terbum $-iin gadaad ortei, orond n gazar nutag, ashigt maltmal buhnee baritsaalsan uls. Deer n hamag tom orduudiig hujaa nar gartaa oruulchihsan, uhen hatan muulaad baigaa MGL-oos deerdeh zuil tun hovor doo. Bas manai ulsad toloh oroo ch tolj chadahgui baigaa. Butsaj Orostoo negdey gej ihenh humuus n uzdeg, hasag heltei hun hovor, bichig barimt n orosoor yavdag uls. Adilhan hogjij yadaj baij negiigee ingej horlodog ch oligtoi zan bish de. MGLiig uzen yaddag bol gazar nutgiig maani choloolj jargadag oron ruugaa yav. Hun muulj zugeer tejeelgeh gesen hognuudiig huleej avdag oron baihgui. Tusgaar uls bolohin tuld hun amiin 50% huvi n hasag baih yostoi baisan, tegeed manai hasguudiig urij avaachsan, odoo negent tusgaar bolson uchir hasag nertei bol zugeer tejeene gej baihgui.
Solongos humuus Mongoliig yu gej boddogiig doorh videonoos uzeerei.
http://www.youtube.com/watch?v=pfwN9vrt6G4&feature=related
Саяхан нэтээс нэг Казахстаны хүн нүүж ирсэн Оралмануудын талаар дүгэнлт бичсэн байхыг уншиж байсан Тэнд бичсэнээр бол Оросоос нүүж ирсэн казахууд өндөр боловсролтой, Узбекистанаас нүүж ирэгсэд ажилсаг, Хятадаас нүүж ирэгсэд бизнес сэтгэлгээтэй, наймаачин хүмүүс харин Монголоос ирсэн казахууд худлаа ярьдаг, хулгайч сэтгэхүйтэй гэж бичсэн бйасан. Манай казахууд өөрсдийн нэр хүндээ бодоочдээ, та нарын угсаа нэгт казахууд та нарыг ингэж дүгэнж байна штээ
бАГШ ЧАМТАЙ ЗҮЙ БУС ХАРЬЦАЖ ЗОДСОН БОЛ ЧИНИЙ ДУРГҮЙЦЭХ ЧИНЬ ЗӨВ .ЧИ ХЭДИЙ ХАСАГ Ч ГЭСЭН ОДОО КАЗАХЫН ИРГЭН БОЛСОН ХЭДИЙ Ч МОНГОЛД ТӨРЖ ӨССӨН ГЭДГЭЭ БИТГИЙ МАРТААРАЙ.МОНГОЛЫГ МУУЛАХ НУЛИМАХ ЭРХ ЧАМД БАЙХГҮЙ ШҮҮ
Муусайн адууны махан хиамнуудаа, та нарын уугуул нутаг бол иран, иракийн эргэн тойронд байдаг элсэн цөл. Боовоо тасалдаг эргүү тэнэгүүд тэр хавиар л нутагладаг. Тэр нутаг уруугаа зайлцгаа.
khazakhuudaa uragshaa
hazahtar algaaaa…..
Ch. Monhbayar gej yamar mal pizda bnaa. Dandaa ingej hutsaj ungaj baih yumaa. Zail lalaraa chi chadahgui shuu. Teneg yanhanii ur
МОНГОЛ НУТАГТ ТӨРСӨН МОНГОЛ ХАСГУУДАА МАНАЙ ЭХ ОРНЫ ЭСРЭГ ЯМАР УЛСУУД ЗОГСОЖ БАЙГААГ БИД БҮГД МЭДЭЖ БАЙГАА. ХАМТРААД ГУРВАН САЯ ХҮРЭХГҮЙ БАЙЖ БИД НОХОЙ ТООЖ ШИНШИХГҮЙ ХЭРҮҮЛЭЭР ЯАХ ЮМ БЭ? БИДНИЙ ЭСРЭГ ХҮЧНИЙ ГАР ХӨЛ БОЛОГСОДЫН ТӨСТЭЙ СОНСОГДДОГ ҮГИЙГ ГАРАЛ НЭГТЭЙ ГЭЖ БАТЛАХ ГЭЖ ОРОЛДОЖ БАЙГАА ШИГ ЯРИВАЛ АЛ ЛАА …Х МОНГОЛ ПОРНО ҮГ БАЙНА, ТҮҮХИЙН ЯВЦАД ШАА НЬ ХЭЛЭГДХЭЭ БАЙЧИХАЖ . ГЭЖ МОНГОЛ ХҮН МАНГАРТСАНТАЙ АДИЛ БУСУУ? ЭСВЭЭС МУСУЛМАН-ЫГ МУ СУЛ МАНГАР ГЭСЭН МОНГОЛ ҮГНЭЭС ГАРАЛТАЙ БАЙНА ГЭВЭЛ ЯМАР САНАГДАХ ВЭЭ? ХҮН ТӨРЛӨХТӨН ЭЦГЭРЭЭ, ОВГООРОО ОВГОЛДОГ БОЛОХООС БИШ ХҮҮГЭЭРЭЭ ОВГОЛДОГГҮЙ БИЗДЭЭ? ТИЙМ УЧРААС МОНГОЛ ДЭЛХИЙН ТҮҮХЭНД ААВЫН СУУДАЛТАЙГ ОРЧИН ҮЕД ХҮН ТӨРЛӨХТӨН МЭДНЭ. ТЭГЭХЭЭР ТҮРЭГ МОНГОЛТОЙ ХАМААТАЙ ЮМ БОЛ БИДНИЙ ҮР САД МОНГОЛЫН ҮР САД ТҮҮНЭЭС БИШ ИХ МОНГОЛЫН ТҮҮХ ХЭЛ СОЁЛ ТҮРЭГТЭЙ ЯМАРЧ ХАМААГҮЙ ЗҮЙЛ. ОК
МОНГОЛЫН ЭЗЭНТ ГҮРЭН ГЭЖ БАЙСНЫГ Л ХҮН ТӨРӨЛХТӨН МЭДЭХ ЮМ БАЙНА. ХАРИН КАЗАКЫН ТӨР УЛС ГЭЖ ТҮҮХЭЭР БОЛ НЯЛХ ХҮҮХЭД ШҮҮ ДЭЭ. ХӨӨРХИЙС БАРДАМНАХ БАХАРХАХ ТҮҮХ ҮГҮЙ УЧРААС АРАЙ ОЙРООР НЬ ЧИНГИС ХААНЫГ ШҮҮРЧ АВЧ. ГЭТЭЛ ЦААНА ЧИНЬ МОНГОЛЫН АУГАА ИХ ХААНЫГ ӨӨРИЙНХ БОЛГОХЫГ ЯМАР УЛСУУД ОРОЛДОЖ БАЙНА ГЭЭЧ. КАЗАКААС ГАДНА ХЯТАД, ЯПОН, СОЛОНГОС БҮР БАЙТЛАА ОРОСТ БАС ТЭГЭЖ ОРИЛОЛДОЖ БАЙДАГ ГЭЭД БОД. ҮҮНЭЭС ХАРАХАД МОНГОЛЫН ТҮҮХ Ч АУГАА, ИХ ХААН НЬ АУГАА ЮМ. АУГАА ИХ ЗҮЙЛЫГ МИНИЙХ ГЭЭД ЗҮТГЭЭД БАЙВАЛ ӨӨРСДӨӨ АУГАА ХАРАГДАХ БАЙХ ГЭСЭН ЖИЖИГЧҮҮЛИЙН ЯДМАГ, БАС БАСАЖ БОЛОХГҮЙ ХОРОН САНАА ЮМ ДАА.
chaavaas, chi ch ih hetsuu l yavaa hun bna l daa. gaigui yavaa hun ch ungej bichigu l dee. chi mongol helee martsan chin sain boljee, buur sain martah heregtei. hoishoo yavsnuud n hetsuudeed, modoo bariad, butsaad irsen n sonsogdoj l bna. tanidag ulsuud ch bna.neg ih bie biendee honzognoson, jinhene jalga dovnii uzeltei, ems ohidoo hoorondoo bulaaldsan neg ih oligtoi uls gej sanagddagui shuu kazahuud. zailuul hasaguud baharhah gyalalzah yum bhgui uls chingis haaniig tureg ene ter gej bichih n zuv l duu. oilgoj bna. oroh orongui yavahad n tusalsan n odoo buruu boloh gej bna l daa. ta nar huuchin niigmiin ued kazakstan gej delhiid nerlegdeh bolomjgui yavahad chin bidnii mongolchuud delhiid mongol gedeg nereeree yadaj l uraldaan temtseen, olon ulsiin baiguullaguud, UN-d mongol uls gedeg nereeree baisiinshdee, odoo ch bgaa, tsaashid ch baih bolno. uuniig buu mart. huvhai hujaanuud, solongosuud, bugd udahgui, ene bol tsag zuuriin l asuudal. MONGOL MONGOLOOROO L ULDENE. 90-eed onii eheer tsag ue zaluuchuud nevtruulgeer bayan ulgiigees hiisen dugaar n garch bhad hasaguud Mongol ulsiin ded erunhiilugch n zaaval kazak hun bh yostoi gej yarij bsniig sanaj bna. he he, uruvdultei setgej bgaa biz. ih gurnii buurund havchuulagdsan baga undesteen gej, sain hasag sariin naiz.
Сайн байцгаана уу,
Энд гол сэдэв нь болж буй энэ түүхэн кинонуудыг би хэдэн жилийн өмнө үзсэн билээ. Энэ бол ердөө уран сайхны сайжруулсан бүтээл болохоос биш хэн нэгэн хүнийг, улс ард, түмэн, иргэд, үндэстэн, ястангуудыг муу муухайгаар нь доромжилсон, гутаах гэсэн санаа агуулсан кино биш юм байна лээ.Харин зүгээр л уран бүтээл болов уу гэж би хувьдаа бодож байна. Энэ нэг уран сайхны бүтээлээс болоод Та бүхэн өөрсдийгөө ямар хүмүүс вэ гэдэгээ л энд харуулаад байгаа юм болов уу даа Ахан дүүсээ. Хүн гэдэг амьтан өөрөө сайхан амьдрахын төлөө, хөгжлийн төлөө л тэмцдэг болохоос биш бие биенээ доромжилж, нэг нэгнийгээ доош нь хийх гэж амьдардаггүй, тэмцдэггүй л юм шиг санагдана. Бид юу ч ярьсан нэг л гарал үүсэлтэй, нэг л омог уураг төрлийн холбоотой улсууд. Тиймээс энэ жирийн нэгэн найруулагчийн бүтээсэн уран бүтээлээс болоод өөрсдийгөө ямар ард түмэн вэ гэдэгээ харуулж байгаа юм биш үү. Ингэж оюун ухаанаа болон хэдэн секунд, минутаа хий дэмий нэг нэгнийгээ үзэн ядсан, муулсан хий хоосон дэмий зүйлд цаг заваа зарцуулж суухаасаа илүүтэйгээр яаж улс орноо хөгжүүлэх, юу хийх, яаж амьдрах, улс орныхоо эдийн засгийг яаж сайжруулах вэ гэдэгт анхаарвал яасан юм вэ дээ. Үнэндээ тухайн улс орны хөгжил нь/тухайн улсын эдийн засгийн хөгжилтэй шууд холбоотой байдаг. Харин Казахстан улсын хувьд аваад үзэхэд сүүлийн жилүүдэд төр нь улс орны хөгжил, эдийн засгийг нэгд тавьж тогтвортой, хүчтэй хөгжүүлэх бодлого барьж байна. Тиймээс ч бусад хүмүүсээр түүхэн киногоо хийлгүүлж чадаж л байна. /Манайх яаж байна сайн явсан нэгнийгээ муу муухайгаар нь доромжилж, гүтгэж шоронд суулгахаас нааш болж байна шүү дээ. / Миний хувьд энэ кинонд шүүмжлэх зүйл зөндөө байна лээ тэглээ гээд яах ёстой юм …………………… зүгээр л орхи. Дараа нь алдаанаас суралцана гэдэг юм байна. Дараагийн асуудалд л анхааралаа хандуулах нь чухал.
Хүн эрдэмтэн, номтон, гайхалтай ерөнхийлөгч, улс төрч байж болно гэхдээ л алдаа гаргадаг.
Та бүхэнд гэхэд түүх гэдэг өөрөө хүний гараар бүтдэг бүтээл. Тиймээс түүхийг хэн гуай ч сайхан бичиж, зохиож болно. Үнэн түүхийг олоход цаг хугацаа шаардагдах боловч хэзээд үнэн гэж байдаггүйн адил бүрэн үнэн байж чадахгүй юм болов уу даа.
Энд хүн хүнээ биш, улс түмэнээ доромжилсон л асуудал байна даа. Тиймээс түүх, кино гэхээс илүүтэйгээр нэг нэгэндээ туслах, дэмжих, бусдыг хөгжүүлэх- хайрлах-хүндлэх -эргээд өөрийгөө хүндлүүлэх-хайрлуулах-хөгжүүлэхэд суралцах хэрэгтэй юм байна шүү Залуусааааааааааааа.
Анхаарал тавьж уншсанд баярлалаа,
Алс холоос бичив.
Сэтгүүлчээ, асуудал дэвшүүлэхдээ анхаарах хэрэгтэй юм шиг байна. Баярлалаа.
Цагаа олсон зөв асуудал дэвшүүлжээ. Та нар казах, киргиз, татар, орос, хятад сайтууд дээр түүхийг яаж гуйвуулж, биднийг яаж доромжилж байгааг мэдэх үү? Хаяа шалдан нүцгэн хүүхэн , эсэн бусын дэмий юм үзэж байхаар Монгол түүхээ судлаж хариуг нь өгч байгаачээ!!!
http://www.chinahistoryforum.com/index.php?/topic/11740-genghis-khan-wasnt-a-khalkha-mongol/
эсвэл Googlees акскл Монгол гээд хайгаад үз дээ.
Нэтэд Монголын түүхийн хөдлөшгүй баримтууд хангалттай байгаа, хайж олоод хариуг нь тухай бүрд нь барьж байхгүй бол дэл сул юм хайсан БОРАТ- ууд дүүрэн байгаа шүү!!!
Хамгийн хөгийн нь хасгууд богинохон түүхэндээ хэнд ч хэзээ ч туслаж үзээгүйгээ хүлээдэг юм шүү!hehehe
Чингис хаан маань хамгийн сүүлд нэг орос сайт дээр еврей болчихсон, бүр нотолгоо гаргачихсан нааж байсан шүү!
haaya ta nar ingeed alalchaj l bai.bi xoiguur ni orood sem semxeneer ideed baiy gol ni barigdaj boloxgui uner buur ch oruulaj boloxgui sho wahaha
Hoinoos ireed hot miniih gegch bolj dee. Ami zulbaj orj irseniig ni mongolchuud avran urshuuj nutag usaa naur tavin suurishuulsan shuu dee .Odoo bitgii olon yum yari . boli. Tureg ene ter gej yarih geed baigaa bol tuuhee sain unsh
Delhiin tuuhiig uz l dee,kazak gej ug baina uu, mongolchuud gej baina uu, yumiig bodood uz dee,kazakiin nuuts tovchoo gej baidag yum uu
Tuuhendee dandaa darlagdaj yavsan solongos zereg ard tumen iim complextei boldog yum uu daa.Solongos kino uzeerei dandaa l mundag haantai surhii uls boldog .Harin bid uur shuu
Bid manjid dagaar orj baisan ch hunee aluulaagui ed yumaa deeremduuleegui yum shuu.Ted bidnii hagarliig dalimduulan tur zuur darj baisan gehdee burmusen darj chadahgui bolohoor tatvar avch tuuniigee urvsan noyodod tsalin bolgoh, mongolchuudiin aag omgiig sataaruuluulahad zartsuulj l baisan
Manai ulsad 100 orchim myangan kazak bii. Ted mongold yamar negen undestnii havichilgagui buren chuluutei Mongol Ulsiin irgen bolj amidarch baigaa.Bid tedentei nairsag saikhan neg ger bul shig baidag,ugaasaa neg ger bul yum .Harin ted tursun Kazahstanda butsaad ochihoor yamar ve, tsaaduul ni honi harsan chono shig baidag ni nuuts bish, tegeed ch haana ,ali ulsad uur undestend ingej handdag yum be medehgui l yum baina.Mongolchuudiin nairsag setgel ni ugaasaa ih undestnii setgelgeenii urgeljlel yum daa, harin us tsatsaj bolohgui shuu
hooi dorjoo. chi aan gj bai. CHI CHADDAG IUM BOL EHLEED MONGOLIIN SAIHAN OHIDUUDIIG BUZARLAJ BGA MONGOLOOR DUUREN BGA HUJAANUUDIIG HOOJ GARGAASH. MONGOLIIN TOLOO ZUTGEJ IABAA KAZAKCHUUDIIG IAAJ INGEJ HELJ CHADAJ BN. KAZAK HUN 1 RT AJILSAG, 2 RT EH ORONSH BDAG. AJILSAG GEDEGEE IAAGAAD 1RT TABISAN BE GEBEL AJIL HIIJ BG EH ORON SHIN HOGJINO GESEN UG. AJIL HIIHGUI EH ORNOO BODOOD SUUJ BAIBAL HEN HOGJUULEHII.
ZOBHON HUJAA GELTGUI BUH UNDESTENG CHI GARGASHAASH SHADDAG IUM BOL. BUSAD ORON SH GESEN CHINII AHAN DUUSIIG TEGEJ GARGAG. CHINGISIIN UR SAD IAMAR TOM BOLHIIG SHI MEDEHGUI CHDE.HAANA BGAAG SH MEDEHGUI BAILGUI.GANTS BUSAD IAS UNDESTEN MANAI OROND BGA MET HELH IUM .
dulmaa-d
kazakhuud bol bie bieteigee gerleed baidag ovgoo meddeggui mongolchuud shig bishshuudee. ted bol ovog baitugai 12uyiin ovog deedsee ch meddeg undesten boloi gedgiig l sanuulj heleh gesiin…
УГААСАА АНХНААСАА 1900-ААД ОНЫ ЭХЭЭР ИЙМ ӨӨР ХЭЛ, СОЁЛТОЙ, ӨӨР ШАШИНТАЙ ХҮМҮҮСИЙГ МОНГОЛ НУТАГТАА /ХОВДЫН ХЯЗГААРЫН УРИАНХАЙН 7 ХОШУУНЫ ДАРХАН БЭЭСИЙН ХОШУУНД/ ТҮРЭЭС ТӨЛЖ НУТАГЛАХЫГ НЬ ЗӨВШӨӨРӨХ ЁСГҮЙ БАЙСАН ЮМ.
ТЭГЭЭД ДАРАА НЬ 1921 ОНЫ ХУВЬСГАЛААР 10ААД ЖИЛ НУТАГЛАЖ БАЙСАН КАЗАХУУДЫГ ТҮРЭЭС ТӨЛӨХГҮЙГЭЭР ҮЛДЭХИЙГ НЬ ЗӨВШӨӨРСӨН НЬ БҮР БУРУУ ЗҮЙЛ БОЛСОН.
ТЭГЭЭГҮЙСЭН БОЛ ТЭР ҮЕИЙН 30-ААД МЯНГАН ХҮН ИНГЭЖ 300 000-ДАА ДӨХӨХГҮЙ ШҮҮ ДЭЭ. ТЭГЭЭД БОЛООГҮЙ ЭРГЭЭД МОНГОЛЧУУД ГЭЖ ИРЭЭД Л БАЙНГА МУУЛЖ ЯВАХ САНАА МУУТАЙ УЛС.
ТЭР КАЗАХ НАЙЗУУД ГЭЖ ЯРИАД БАЙГАА НӨХДҮҮД БАЯН-ӨЛГИЙД ОЧООСОЙ. ДЭЛГҮҮР ОРООД ЮМНЫ ҮНЭ АСУУ. КАЗАХААР ХАРИУЛНА. АЙМГИЙН ЗАХИРГААНЫ ХАЯГААС ӨӨР МОНГОЛ НЭР, ХАЯГ, БИЧИГ ОЛООРОЙ. МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ ТЕЛЕВИЗ ҮЗЭЖ БАЙНА УУ, КАЗАХСТАНЫ, ШИНЖИАНЫ КАЗАХ ТВ ҮЗЭЖ БАЙНА УУ? БҮХ РАДИО, ТЕЛЕВИЗ НЬ КАЗАХ. МЭДЭЭЖ МОНГОЛ НУТАГ ДЭЭР БАЙГАА ХОЙНО МОНГОЛЫН ТВ-ҮҮД ГАРЧ Л БАЙГАА. ҮЗЭХ БОЛОМЖТОЙ. ГЭХДЭЭ ТЭД ҮЗДЭГГҮЙ. ТЭНД 100% КАЗАХУУД БИШ Л ДЭЭ. УРИАНХАЙ, ДӨРВӨД ЯСТАНГУУД ЦӨӨН ТООТОЙ БАЙДАГ. ТЭДНИЙГЭЭ ЯЛГАВАРЛАЖ ҮЗДЭГ. ТЭДНЭЭС ОЧООД АСУУГААРАЙ. АЖИЛД АВАХАД КАЗАХ ХҮНИЙГ АВНА. ДЭЛГҮҮР ОРСОН Ч КАЗАХ ХҮНИЙ ДЭЛГҮҮРЭЭСЭЭ Л АВНА. МОНГОЛЧУУД НЬ КАЗАХААР ЯРЬНА. ХААЯАХАН НЭГ ТААРАЛДАХААРАА ХООРОНДОО ШИВНЭЖ ЯРЬНА. ЖААХАН ДАВСЛАВ, ГЭХДЭЭ Л ДӨХҮҮ. УЧИР НЬ ТЭД ХООРОНДОО ЗАРИМДАА КАЗАХААР ЯРЬДАГ.
10-ААД ЖИЛИЙН ӨМНӨ ЯГ ИЙМ БАЙСАН. ОДОО БАРАГ ТУСГААР ТОГТНОЖ БАЙГАА БИЗ.
ГАЗАР УС АСУУХААР КАЗАХ НЭР ХЭЛНЭ. ГАЗРЫН ЗУРАГ ДЭЭР БАЙГАА МОНГОЛ НЭРҮҮДИЙГ ОРЧУУЛЧИХСАН БАЙНА ЛЭЭ. АЙМГИЙНХАА ЗАРИМ СУМДЫН НЭРИЙГ Ч КАЗАХААР ОРЧУУЛЖ ЯРЬЖ БАЙСАН. МИНИЙ САНАЖ БАЙГААГААР УЛААН-УУЛ ГЭДЭГ НЭРТЭЙ СУМЫН НЭРИЙГ “МАНАЙХАН КЫЗЫЛ-?????? ГЭЖ НЭРЛЭДЭГ” ГЭЖ САЙРХАЖ БАЙСАН. КЫЗЫЛ ГЭДЭГ НЬ УЛААН ГЭСЭН ҮГ БА УУЛ ГЭДЭГ ҮГИЙГ НЬ МАРТЧИХАЖ.
НЭЭРЭЭ ТЭР ДЭЭР КАЗАХ ГЭСЭН НЭРЭЭР БИЧЭЭД БАЙСАН КАЗАХСТАНЫ ПАВЛОДАРЫН НӨХӨРТ ГЭЖ ХЭЛЭХЭД САЙН МЭДЭХГҮЙ ЗҮЙЛЭЭ БИТГИЙ ИХ МЭДЭМХИЙРЧ ЯРЬ, МЭДЭЭЖ МОНГОЛ ГҮРНИЙ ЖИЖИГ ХЭСЭГ БАЙСНЫ ХУВЬД КАЗАХУУДАД МОНГОЛЧУУДААС ҮЛДСЭН /ХЭЛ, СОЁЛ, ЭД ӨЛГИЙН/ ЗҮЙЛС ОЛОН БАЙГАА.
БАС ХЭТ МЭДЭМХИЙРЧ БОЛОХГҮЙ. КАЗАХУУД ЯАГААД Ч ХАМАГ МОНГОЛЫН НЭР ДОР БАГТАХГҮЙ, ХЭСЭГ НЬ БОЛЖ ЧАДАХГҮЙ. ТЭНД ЧИНЬ ЯЗГУУРЫН МОНГОЛ АЙМГУУД Л ОРДОГ ЮМ.
olon kazakuudiig zailuulah heregtei shd muusain tsagaachid shuu de ed nar chne
kazakuud bol mongolchuud bish l bhf yu daa ted nar chne chihggisiig tiim sn medeehf shd
Kazah heleend olon mongol ugs bii. 100% battalga.
жебе – сум зэв
дала – тала
батыр – баатар
дархан – дархан
мерген- мэргэн
Зуун Казахстанд бух л нэрууд монгол утгатай. Тарбагатай, Зайсан, Аблайхиид. Алматы Зуунгарын нутаг байсан.
Нэг Казахстаний эрдэмтэн Орос хэл дээр бичийв: Г.К.Конкашпаев 1956
Монгольские топонимы в Казахстане
Аблакетка -маленькая река впадающая в Иртыш. мо.Аблайкит
Ак-Бурхан- гора западнее города Зайсан
Алтай
Арганаты- горные хребты севернее Улутау, Тарбагатая и восточнее озера Балхаш в области Талды-Курган мо. Аргалинту
Аркат- горный хребет между Семипалатинском и Аягузом. Северную часть называют Аркат южную часть Боркат. Этимилогизируется мо. Ар хад Обур хад
Балгасун- городище возле станции Чалкар в Оренбургском
Баян-Аул- гора в Павлодарском области
Баянкол- река впадающая в Текес в Алма-Атинской области
Богдо- гора восточнее озера Баскунчака
Боргустай- один перевал в Тарбагатае
Боркат- см. Аркат
Бордабасун- озеро в Нарынкольском районе Алма-Атинской области
Боро-Дересин- см. Дересин
Боро-Худзир- река впадающая в Или область Талды-Курган
Бугунь- маленькая река начинающая в горе Каратау мо. Богони
Бурхан- река северо-западнее города Панфилова в области Талды-Курган
Бурхан- северо-западная часть Жунгарского Алатау
Бурхан- речка возле города Зайсан
Бурхантау- гора в области Талды-Курган
Дабсунтуз- солёное озеро в Бетпакдальском пустыни
Дересин и Боро-Дересин- пастбище севернее Балхаша
Жаматы- две реки в Чуйской и Илийской районе. Река впадающая в озеро Алаколь мо. Ямаат
Жунгарский Алатау- мо. Зуунгар
Доланкара- горы севернее озера Зайсан и Калбийском хребте
Дурбунбулак- маленькая река из Кетменского горного хребта в Алма-Атинской области
Ереймен- гора в Акмолинской области мо. Эр эм
Зайсан нор- в южном Казахстане
Индер- название озера и горы в Гурской области мо. Ундур
Калгунты- река в южном Алтае и еще одна река в Чуйско-Илийском хребте мо. Хаалга ууд
Кандагатай- одна часть Калбийского хребта мо. Хандгайтай
Кегень- река в Алма-Атинской области мо. Гэгээн
Китынкара- в восточном Тарбагатае мо. Хуйтэн хар
Кок даба- гора в южном Алтае мо. Хух даваа
Кургальджин- озеро в Акмолинском области мо. Хорголжин
Курдай- перевал между Алма-Атой и Фрунзе мо. Хуртай
Лаба, Лабасы- гора в середину городов Талды-Курган и Карабулак
Мукур- река впадающая в Иртыш, речка в районе Чингистау, река впадающая в Жамши в Карагандинском области, река в Акмолинском области, в Талды-Курган, в западном Казахстане, в Кустанайском области
Нарын- этот топоним часто встречается в Казахстане. Река впадающая в Иртыш, горный хребет в южном Алтае, две реки Нарын и Карагаш-Нарын впадают в реку Аягуз в Семипалатинском области. Нарын река в западном Тарбагатае, озеро Нарын в области Акмая. Ту часть реки Урала которая впадает в Каспийском море называют Нарын. Река Нарынкол в Кетменском хребте, река Нарынкол в Алма-Атинской области. Раньше озеро Алаколь назвали по-монгольски Гурге-нор.
Нохай-Толога- см. Тологай
Сайкан- северная часть горного хребта Саур еще Бала-Сайган, Улькен-Сайган горные хребты в жунгарском Алатау. Мо. Сайхан
Сарнукай- в жунгарском Алатау мо. Шар нохой
Слеты- река в Акмолинском области мо. Чулуутай
Сюмба- часто встречается мо. Сумэ
Тарбагатай- горный хребет
Толагай- часто встречается в Казахтсане
Тугул- река в Калбийском хребте. В древности озера Алаколь называли еще Алак-Тугуль-нор. Другое же название этого озера Гурге-нор. Мо. Тугал
Коянды-Туляй- река в Карагандинском области мо. Туулай
Тургень- река впадаюеая в Или
Тургосун- река в Бухтармиискую реку впадает мо. Тургэн усун
Уйдене-река между Саур и Монрак мо. Ууд
Укок- гора на южном границе Казахстана мо. Ухэг
Уланбель- высота в конце реки Чу
Уласты- река в Тарбагатае мо. Улиастай
Халзун- часть горного хребта Алтая мо. халзан
Хамур- река впадает в Бухтарму мо. Хамар
Чаган- часто встречается в Казахстане. Река впадает в Иртыш, еще одна река впадает в Урал
Чаганбогу- гора в жунгарском Алатау мо. Цагаан буга
Чаган-Обо- река в Саурском хребте
Чар- река впадает в Иртыш. В древности называли реку Гурбан-Чар. Мо. цар или шар
Чертэй- река и гора в Калбинском хребте мо. Цээртэй
Чорга- река впадает в Кондысу мо. Цорго
Шабарты- севернее Зайсан нора. Мо. Шавартай
Эмель- часто встречается в Казахстане мо. Эмээл
Алтын-Эмель- юго-западная часть жунгарского Алатау. Калмак-Эмель гора в западном части горы Чингистау. Мо. Эмээл
Яманушка- река впадает в Кара-Каба в южном Алтае. Мо. Ямаан
Kazakhstanii Yurunhiilegch gemt heregten shuu. Nuudelchin bol kazak ulsiin shine tuuh buh l shal hudal aa. Nuudelchin kino Nazarbaeviin bytel.
Nazarbaeviin xyrgen Rahat Aliyev Nazarbaev tuhai yarj bn.
http://www.youtube.com/user/KplusTV#p/u/8/5LmnsBiywwg
bı mongol ulsaas yg odoo neleen zaıtaı b.a gehdee bı ene kınog mongold baihdaa uzej baısan ene bıdend uneheer taalaagdaaguıg chı ch bı ch medej baıgaaa neg l uguulber bıchıy halh hun kazakuudııg alna urd nı ch alj baısan davarsan baasnuud mını uur chın hurvel 905399499498 ene utsaar zalgaaraa za huleej baıy
Yooo. Ene Mongol Kazakh gesen heruulees bur uidchihlaa. Tegeed ch unendee Kazakhuud ayuld unaval hujaag bish mongoliig mini guigaad l irne shuu dee. Bas medeej hereg mongol chuud maani ch olon ulsiin hun dundaas nuudelchdee l hani iluu tatna. Gehdee Kazakhuud tenegtej medehed l yum. Bas mongolchuud ch tenegtej medeh ch setgel ni zoolon shuu dee. Odoo adilhan uudelchin ard tumen ingej teneg yum shig muudaltsahaa boliyo. Naad Munkhbayar chini neg bol Kazakhuudiig muulaad, neg bol dorvoduudiig muulaad, udahgui halhuudiig bas muulna daa. Ooroo hen gedeg ni tegeed oilgomjtoi. Dotor hun l bidniig ingej hutgaj baigaa baihgui yu!!! Odoo iim teneg yuman deer biy biynee muulaad hereggui. Bugdeeree world cup-oo uzetsgeey. Mongol yaj ch baisan nud irmehiin zuurgui l naad tom amtai garuudiig chini nudii ni oroi deer ni gartal hogjood, huchirhegjeed, soyoljood ogno oo. Haha. harin ter uyed amai barih bailgui dee. Oroihon garaad shiruuhen dairnaa gej. …