Нангиадын ертөнцөд хэзээнээс нааш “Соёл” хэмээх ойлголт агуулгын болоод хэлбэр талаасаа нөлөөлөх нөлөө, жин, үнэ цэнээрээ гойд өвөрмөц бөгөөд бидний төдийгүй хятад бус бүхий л үндэстэн ази, америк, европ хүмүүсийн “соёл” хэмээх ухагдахуунаас төсөөлж ч байгаагүй том ойлголт байсан, байсаар ч ирсэн, байсаар ч байх бололтой. Учир юу гэвэл Хятадын соёл гэдэг энэ улсын бүхэл бүтэн таван мянган жилийн түүхийг өнөө цагт дамжуулах цорын ганц өв сан бөгөөд түүнийг эзэмшигч нь түүхээ залгамжлагч мөн гэдгээ илтгэж байдагт оршиж байна.
Улирч одсон олон мянган жилийн туршид Хятадын үе үеийн хаад түүх, соёлын өв сангаа цусан зам татуулаад ч болсон хурааж хадгалсаар ирсний учир ч энд байна.
Хятадын өв соёлын цөмийг багтаасан “qu tang” буюу хаадын музей нь тус улсын асар үнэ цэнт соёлыг гадаад дотоодод сурталчилдаг улсын чухал объект бөгөөтөл өнөө цагт Бээжин, Тайпэй хоёр газарт нэгэн адилхан “qu tang” зэрэгцэн оршиж буй юм. Энэ нь хөнгөхнөөр бодвол Хятад, Тайваньд байдаг музей төдий л хэрэг.
Харин Хятадын Засгийн газрын хувьд хоёр “qu tang”-ын ховорхон орон зай нь Хятад орныг 2 хуваасан ХКН болон Гоминданы намын дотоод тэмцэл хараахан дуусаагүй байгаа гэдгийн баталгаа юм. Хоёр хуваагдсан эл музейн хувь заяа багагүй ээдрээтэй зам туулсан байдаг. Чин улсын эзэн хааны коллекци болох qu tang нь 1911 оны цагаагчин гахай жилийн хувьсгалаар Дундад улсад хадгалагдах болж улмаар шинэ Хятад улсын хаадын музей болсон билээ. Гэвч Хятад Японы дайны үймээн самуунаар урт удаан хугацааны турш ийш тийш ачигдах болжээ.
1933 онд 13 мянган хайрцаг түүх соёлын дурсгалт зүйлсийг галт тэргээр Шанхай руу ачсанаас хойш Хунань, Сычуань мужуудад байж байгаад 1947 онд Нанжинд иржээ. Улмаар цаг төрийн үймээн самуунаас болоод 3 мянган хайрцаг эд өлгийн зүйлс усан онгоцоор тээвэрлэгдэн Тайваны аралд ирсэн байдаг. Үүнээс хойш эх газрын шинэ Хятад улс Бээжинд “qu tang”-ыг дахин цогцлоосон удаатай. Тайваньд 1965 онд Тайпэй хотод гоёмсог өргөөнөө цэгцлэн байгуулжээ.
Гэтэл 60 жил салангид байсан 2 “qu tang” өнгөрсөн жил “уулзах” улс төрийн түүхэн том алхам хийлээ. Бээжингээс Чин Улсын 5 дугаар хаантай холбоотой 30 гаруй үзмэрийг нийлүүлсэн нийтдээ 246 үзмэр бүхий асар том үзэсгэлэнг нээсэн байна.
Нээлтийн ёслол дээр албаны хүн баяр хүргэж үг хэлэхдээ “Энэхүү 2 qu tang-д үндэс нэгтэйн хүчирхэг хүч буй. Хятад, Тайваны ард түмэн хүйн холбоотойн дээр харилцан бие биенээ нөхөх чанарыг эндээс харж болно” гэж онцолжээ. Үүнээс харахад Хятадууд Тайваны “соёлын нэгдэл”-ийг бодит нэгдлээс нь түрүүлж биежүүлэх томоохон алхам хийж байгаа нь энэ юм.
Ерөөс Хятад улс Тайваныг хэчнээн нэгтгэе гэж хүсэмжлэвч ардчилсан Тайвань улсын ард иргэдийн санаа бодлыг эргүүлэх нь амар хялбар биш тул хүчээр нэгтгэх санаархал дээр л тулж очих билээ. Гэвч үүнээс өөрөөр мэргэн арга бас бий юм.
ХКН-ын удирдагч Ху жин Тао 2008 оны сүүлээр Тайваны талаар баримтлах 6 зүйлт улс төрийн бодлогоо илэрхийлсний нэг нь соёлын харилцааг хөгжүүлэх асуудал байлаа. Тэрээр “Соёлын бүхий л төрлөөр харилцаагаа урагшлуулах нь хятад үндэстний агуу их хүсэл мөрөөдлийг хамтад нь биелүүлэх оюун санааны хүч болох учиртай ” гэж тодорхой өгүүлжээ.
Хятад, Тайваны соёлын харилцаа энэхүү үзэсгэлэнгээс гадна 2005 оноос улс төрийн намуудын форумаар соёлын асуудлыг гол сэдэв байлгахаар тохиролцсон явдал юм. Мөн Хятад, Тайваны кино одууд зэрэгцэж суугаад Хятадын соёлын нэгдмэл чанарыг хөндөж ярих болов. 2 улсад хэрэглэгдэж байгаа ханз үсгийн хялбаршуулсан, эс хялбаршуулан ондоошсон бичлэгийг ижилсүүлэх асуудал мөн хөндөгдөж “2 орны соёлын харицлааг бүхий л талаар эрчимжүүлж, хятадын соёлыг харилцан уламжилж хөгжүүлэх” бодлогоо тодорхойлжээ. Тайваныг нэгтгэх Хятадын бодлого маш чинжүү бөгөөд уран юм.
Хятадын өмнөд хэсгийн олон үндэстэн ястан оршин суудаг, ялангуяа тайваньчуудтай угсаа гарвал нэг хүмүүс олноор амьдардаг Фуцзянь мужид Тайваньтай соёлын аж үйлдвэрлэлийн үзэсгэлэн зохион байгуулсан нь “Фуцзяньтай Тайвань угсаа гарвал нэг” гэдгийг илэрхийлсэн санаа бизээ.
Эртний Хятадын “цус уснаас илүү өтгөн” хэмээх цэцэн үг буй. “Хятад цус” дээр суурилсан хятадын соёлын стратеги манай улсад ч хүчтэй байгааг хэлэх нь зөв байх.
Монголын соёлын өвийг дэлхийн өвд Хятад улс өөрийн нэр дээр бүртгүүлэхээр их ажил өрнүүлж байгаа нь зүгээр нэг тохиолдлын, санамсаргүй хэрэг бус БНХАУ-ын улс төрийн бодлогын цөм стратеги мөн. Язгуурынхаа бодлогоо л баримталж буй хэрэг.
Ерөөс эрт цагаас хятадууд монголыг хойт зүгийн зэрлэгүүд гэсэн дорд утгатай ханз үсгээр оноон тэмдэглэж ирсэн байдаг. Энэ нь хятадыг иргэншилт улс гэж, бусад хавь ойрын харь үндэстэнг харанхуй, бүдүүлэг, зэрлэгт багтааж байж өөрсдийгөө соёлтой хэмээн баталж ирсэн. Энэ тухай японы алдарт зохиолч Шиба Рёотаро бүтээлдээ олонтоо тэмдэглэж ирснийг миний бие орчуулан уншигчдад хүргэж байсан билээ.
Одоо хүртэл БНХАУ Монгол Улсыг “menggu” хэмээх дуудлага бүхий ханз үсгээр оноон тэмдэглэж буй. “meng” гэдэг нь оюун ухаан дутмаг, нээгдээгүй бүдүүлэг харанхуй гэсэн утгатай, “gu” гэдэг нь өвгөрч хуучирсан өнө эртний гэсэн агуулгатай.
Энэ нэрийг Юан улсын үеэс хэрэглэж эхлэн Чин улсын үеэс албан ёсны нэр болсон бөгөөд эл доромж утга бүхий нэрийг эелдэгхэнээр эсэргүүцэх Монгол хүн, дипломат аргаар ч болов эсэргүүцлээ илэрхийлэх төр засаг үгүй тул өнөө цаг үед хүртэл “menggu” хэмээн нэрийдсээр байна. Төр засгийн төлөөлөгчид маань “Menggu улсын төр засгийн төлөөлөгчид тавтай морил” гэсэн бичвэрийн дор хятад ахан дүүстэйгээ гар барин мэндчилнэ.
Хоёр монгол хүн бие биенээ мангуу гэж дуудахыг хараад миний бие яс хавтайж явдаг билээ.
“Монголчууд хэзээнээсээ ханз үсгийг үл тоомсорлодог, бас тайлбар төдий ч атугай татгалзах байдал гаргадаггүй тул энэ нэрийг ихэд эсэргүүцэж буй тухай миний бие сонссон удаа үгүй” гэж Шиба Рёотаро “Монгол таталбар” өгүүллэгтээ бичсэн нь бий.
Нөгөө талаар манай эрхтэн дархтнууд Төрийн өмнөөс гэрээнд гарын үсэг зурахдаа ханз үсгийн ил хийгээд далд утга чанарыг сайтар судласан, өөрөө мэддэггүй гэхэд өрөөлөөр чанд судлуулсан л байдаг байгаа даа. Кинон дээр гардаг Богд шиг би чинь юун дээр зурчихав даа гээд сууж байдаг юм биш биз…
Соёлоор дамжуулж “цаад” улсынхаа ард иргэдийн оюун санааг угаах арга эртний Ромоос эхлээд одоо ч хүчтэй хэвээр.
Америкчууд холливуудын соёлоор дамжуулж өөрсдийн Life style-аар бидний сэтгэл зүрхийг түрэмхийлж, америкчуудын амьдралын хэв маягийг алхам тутамд зөвтгөх, францчууд дэлхийд гайхагддаг соёл, иргэншилтэй улс гэдгээ франц хоол, франц хэл, соёлоор дамжуулан түрж, англичууд олон улсын хамтын нөхөрлөлийн бүхий л байгууллагаар дамжуулан англи хэл, соёлоо сурталчилж байна. Манай телевизийн бүхий л сувгаар Солонгосын өшөө хонзонгийн дуурь өглөөнөөс орой хүртэл үргэлжилнэ. Энэ бүхнээс харахад соёл хэмээх ойлголт ухагдахуун хэдэн дуучин хүүхэн, зураач хархүү, яруу найрагчид зэрэг билэг танхайтны асуудал төдий бус, улс орны улс төрийн стратеги, “хар хайрцаг”-ны бодлого, үндэсний аюулгүй байдал, цаашлаад оршин тогтнохуйн асуудал билээ.
Өвөр Монголын Одон телевизийг асаахуй халх аялгаар гингэнүүлэн дуулж, Сэвжид гуайн дэглэсэн бүжгийг бүжиж, эгээл Норовбанзад гуайн танил дотно хоолой цангинах шиг болно. Тэр байтугай цэвэрхэн халх аялгаар ярихыг хичээж буй хүн олонтоо үзэгдэнэ. Энэ даяаршил мөн үү.
Өвөр монголчуудын дуу хуур бүжиг наадмын хувцас, хэрэглэл манай дуу бүжгийн чуулгынхнаас ер дордох юм алга байна. Хэдхэн жилийн өмнө ихээхэн ялгаатай байлаа.
Хөх хотод сүндэрлэх Чингис хааны маань сүрлэг хөшөө дурсгал сэлтийг харсан гадаадын жуулчид монгол үндэстний язгуурын голомт энэ байна гэж ойлгох жишээтэй.
Ийнхүү БНХАУ-ын соёлын бодлого, стратеги эдийн засгийн бодлогоосоо ч илүү уран, тодорхой, ойлгомжтой бас хүчирхэг байна. Их далайд цайран харагдах хүчирхэг хөлөг онгоц мэт хүрэх газар, хийх ажил нь тодорхой, харин манай улсын соёлын бодлого далайд шидсэн зомгол хаашаа ч хамаагүй хөвөх мэт хөөрхийлөлтэй, гашуун ч гэсэн үнэн.
Өөрсдийн өв соёлоо Монгол Улсын нэр дээр бүртгүүлэх ажил хуучнаа бодвол ахицтай байгаа нь сайн хэрэг гэхдээ л соёлын хувьд бид хуучин ойлголтоосоо салж, Оюутолгой Таван толгойгоос илүү монголчууд бидний хэн ч халдашгүй дархан өмч гэдгийг ухаарч, халдсан хойно нь бархирч гүйх бус халдахаас нь өмнө зорилготой, бодлоготой ажиллахгүй бол эхлээд соёлыг нь, дараа нь аяндаа … гэсэн улс төрийн холыг харсан бодлогын золиос болоод үлдэх вий.
Очирхүүгийн Жаргалсайхан
Loading ...
MOngol Uvur Mongol ah duu nartaigaa ih dotnosood baival neg medehed Hytadiin Ar Mongol muj bolsob aih vii dee
yer n bol ireedui xyatad mon, yagad gevel end xurtel xumuus n ireedui xyatad gej yarij itgechixsen bxad [SWITYERLAND] bid tend yag xajuud n xorsh oron bj demii l sumnii garz xiix bx daa. gashuun mortloo unen ganz lalariin bodol ene mon…
teneg yum bichihiin, dotnosohoor uusdag yumuu? harin ch aldsan gazar hun amaa awna gej bodoj tedniig harin iluu uusgahgui baih tal deer anhaaarah heregtei, ene Mongol uls chin 2hon say huntei bish shuudee.
Taiwand Mongolyn haadyn original zurguud n baidag gesen. Bur Yuan gurnii ued avahuulsan zurguud n baidag yum baihaa.
蒙古 буюу menggu гэдэг нь доромж утгатай гэдгийг хэн тогтоосон юм бэ. Таны эш татсан Японы Шиба Рёотаро бол сэтгүүлч болохоос түүхч, судлаач биш. Одоогоор хятадууд ханз үсгээр ганц монгол биш бусад улс үндэстэн, овог аймаг гээд бүхий л оноосон нэрийг дуудлага ойролцоо ханзаар тэмдэглэдэг шүү дээ.
Ер нь бол хятадууд өөрсдийгөө хамгийн эртний соёлтой гээд бусдыг дорд үзэж ирсэн нь үнэн, гэхдээ 蒙古 буюу menggu гэдэг ханзыг зүгээр нэг сэтгүүлчийн бодсоноор тайлбарлаад, албан ёсоор эсэргүүцэх хэрэгтэй энэ тэр гэсэн нь арай ч туйлширч байгаа юм бишүү.
Юун тухай ухуулга вэ? 蒙古 энэ ханз ямар нэгэн холбоо утгагүй, зүгээр л дуудлагы нь ашгилсан л төдий тэнэг хүн хуурч туулширахын тууль болсон хачин мэдээгээ хэд тавих гэсэн юм бэ?
Хубилай хаан энэ ханзыг мангуу гэдгий нь мэдсээр байж хүлээн зөвшөөрөх хэрэг үү? Японы малууд юу гэж солиорох нь хэнд хамаатай юм. Хэлэх ч үг алга эргүү мал
hujaa nariin uran argad avtaad baival neg medehed hujaagiin neg autonimit uls bolson baih vii gej seremjluulj baina ta nart.oilgoj baina uu dunhuu mongolchuud aa
Mash zov bichjee. Onoodor Soyoliin turemgiilel gedeg yumand ortoogui jijig buurai oron alga. Edgeer ornuudiin dund manai mongol ch bas yavaa. Ta bid hezeeneesee gadnii soyold shutej (tooroldoj) munharsan ard tumen. Zovlolt orosiin soyoliig dagaj shuuraad odoo Amerik baruunii moda zagvar hooj, Teden shig avirlah gej yadaj, holooroo tolgoi hiij baina shuudee. Hyatadiin turemgii uusgah bodlogo hezeenees baisan, Oros ah nariig dagaj baisnii huchind l teriig amsalgui odii hursen. Onoodor mongol uls bie daaj hol deer zogsoj ooriin bodlooroo haashaa yavahaa todorhoildog baih heregtei. Daanch uuniig uhaarah hun tsoohon baina.il dald och tochnoon ayul bidend nuurleed baigaag harahgui, harahiig ch husehgui baigaa met. Oyutolgoi Tavan tolgoi gej zuudlen 70.000 togrog avsan 1500.000 -g bas avna geed amaa angaiagaad hevtej baina. Eroosoo manaihan belen yum avch idej sursan uls shuudee.hechneen jil orosoor tejeelgeed, daraa ni ene tendehiin tuslamj handiv haraad or shirendee barigdaad, odoo oyutolgoi-goo gadniihand zaliduulj aldichahaad. bodoh sanah yumgui huuchin jeep unaj gangarch, Hyatadiin hunsend hordoj. Amerikiin soyol-d tarhia ugaalgaj, hogjij baina gej hoortsogloj baina daa. Bid buhen dotroosoo ustaj, hel soyoloo mongol gesen buhnee aldval mongol ulsiig yamar ch heden ch Oyutolgoi baigaad avarch chadahgui ee. Uls ornii bayalag, huch ni hundee ard tumendee baidag bahaa.
gehdee l tsaad utgiig ni oilgoh heregtei,dood 2 gar hujaagaar sain bololtoi,mongoliinhoo toloo bichisen sanaag ni oilgood avchih,ugaasaa hujaanuud zewuunshd
Моника уулзий л даа. Чи их тачаангүй шдээ тээ. Чамайгаа санаад боов байн байн босоод байх юм.
Залгаарай. Клинтон ах нь
http://www.youtube.com/watch?v=9TtyE7GJGmA
蒙古 gedeg hanzaar mani hediigee bichchiheed, uur uls ornuudad yaasan muuhai doligonoson utgaar bichdegiig ta nar medeghui baina. Naad novshnuud chini hanz usegniihee iltgej baigaa utgaar shuud zarim yumiig oilgodog nohoinuud shuu.
Ternees mongol gedeg ugtei ijil duudlagatai ni yeruusuu ch bish. Neg duudlaga deer 70 hanz baihad yaahleeree mani hediigee tegehees tegeh gesen yum shig iim 2 lalariin usgeer songoj bichij baigaa yum be? Jaahan hujaagiin tuuhiig sudaltsgaa.
http://www.youtube.com/watch?v=xu1t5CtcbEU
O.Jargalsaikhan mergen sanaa heljee. Hervee nairsag hursh hyatad erhmuud maani tusuutei duudlaga ashiglaya gevel uur hanzaar orluulaad l sain sanaagaa ilerhiilchih bolomjtoi. Tegne ch gej haluun setgel uvurlun huleej suuya. Solongos ulstai tohiroltsood tednii niisleliin mongol duudlaga taaruuhan sonsogdoj baisnyg zaschihsan saikhan jishee shinehneeree baina. Soyol uuruu tuhain undestnii orshin baih tulguur gedeg yah argagui unen. Uvurmongolchuud undesnii soyoloo hugjuulehed yamar ih charmailt gargaj amjilt olj baigaag bid harj baina. Buriadyn undesnii uhamsar medegdeheer sergej baina. Ene buhend tusgaar togtnoson Mongol ulsyn uureg ulemj ih. Bid Komintern hemeegch sionizmyn dairlagad urtuj ungursun zuund aimshigtai hohirol amssan ch bas ch gej undesnii soyolynhoo amyg bariagui udii hursen. Odoo hollywood hemeeh sionist daisnaas haraa salgahgui anaj baihgui bol nen ayultai. Naadam, tsagaan sar hoyoryg maani ih goochlood baigaa chini tednii yavuullaga.Tedend uhamsartaigaar bolon uhamsarguigeer huchin zutgegchid ta bidnii dund baigaa shuu. Undesnii geh yumgui mongolchuud hen ch bish bolno gedgee hatuu uhaarch, Mongolyn soyolyn daisnuud amid seruun gej ugluu bur uurtuu sanuulj baih yostoi.
Buh Mongolchuud ahan duus !!!!!!!!!!!!!!!!!!
http://www.youtube.com/watch?v=H7yA_FDePSk
Hujaad surdag ouytny toog hyzgaaralah heregtei bainaa. Suuliin ued mash olon Mongol zaluuchuud hujaad surch hujaa nart tarhia ugaalgaj baina daa.
http://www.youtube.com/watch?v=WXSmnBG3Pds
КАЗАК АРД ИРГЭДИЙГ ХУТГАН ҮЙМҮҮЛЖ
БУЙ ЛАЗАТХАН ГЭГЧИЙН ТАЛААР
2010 оны 05 дугаар сарын 11-ний өдрийн оройн 22 цагийн орчим Баян-Өлгий аймгийн Тагнуулын газрын дарга, хурандаа Ю.Болдбаатарыг гэртээ амарч байхад үед нь Б.Галымхан гэгч хаалгыг хүчтэй нүдэн, хурандаа Ю.Болдбаатарыг гарч ирэхэд нь “Чи Тагнуулын албаны дарга билүү” гэж хэлээд нүд болон уруулан тус газарт нь хүчтэй цохиж, зодож танхайрсан бөгөөд ойр дотнынхондоо “ би тагнуулын даргыг зодчихлоо” хэмээн ярьж явжээ. Уг хэрэг явдлын талаар тус аймгийн тагнуулын газраас Б.Галамхан гэгчийг дуудсан боловч үл хүндэдтгэх шалтгаанаар очоогүй аж. Уг асуудалтай холбогдуулан Б.Галымханы төрсөн ах болох Б.Лазатхан гэгч тагнуулын байгууллага руу утасдаж заналхийлжээ.
Мөн 2009 оны 12 дугаар 28-ны өдөр ХХЕГ-ийн 0165 дугаар ангийн хилийн 6 дугаар заставын албан хаагчдын дунд үзэл бодол, үндэс угсаагаараа талцсан нөхцөл байдал үүссэнтэй холбоотойгоор тус заставын дарга С.Амантай болон бусад албан хаагчдад хариуцлага тооцуулахаар 2010 оны 01 дүгээр сард тус ангийн удирдлагад албан шаардлага хүргүүлж, үүрэгт ажлаас нь чөлөөлүүлсэн асуудал гарчээ. Энэ явдлын дараа Б.Лазатхан гэгч “Үүнийг тагнуулын муусайн монголчуудаас өөр зохион байгуулсан хүн байхгүй, тэдэнтэй хувийн тооцоо хийнэ” хэмээн ярьж байсан байна. С.Амантай нь Б.Галымхан, Б.Лазатхан нартай ойрын төрөл садны холбоотой ажээ.
Б.Лазатхан гэгч “…2009 оноос эхлээд тагнуулд ажиллаж байсан бүх хүмүүс солигдож оронд нь төв халхын хэдэн бацаанууд ирж таньдаг хүн байхаа больсон байна. Хэрвээ тэр новшнуудыг аятайхан байхгүй энэ байдлаар казах ах дүү нарыг минь оролдоод байвал сурсан зангаараар нэг нэгээр зайлуулна. Тэдний ажлаас нь халуулах амархан. Интернэт сонингоор худлаа үнэн юм зохиогоод бичихэд л хангалттай шүү дээ. Өлгийн тагнуулд казах ажилтнуудтай бол бүгд бидний гарт орлоо гэсэн үг…” хэмээн ярьж байсан байна.
Мөн Б.Лазатхан гэгч нь 2005-2006 онд аймгийн МХГ-ын даргын ажлыг 6 сар гаруй хашихдаа албан тушаалаа урвуулан ашиглаж 2005 онд ХХААЯ-наас зарласан “Бэлчээрийн инженерийн хийцтэй өрөмдмөл худаг”-уудын засварын ажлын 31681.5 мянган төгрөгний санхүүжилттай тендерийг өөрийн танилын “Су-Арна” ХХК-д өгч уг ажлыг гүйцэтгүүлсэн ба дээрх төслийн 10 сумын нутагт засварт орох 16 худагт хийх ёстой ажил үйлчилгээг ор нэр төдий хийлгэжээ. Уг засварын ажлын гүйцэтгэлийг хүлээж авах ажлын хэсгийг Б.Лазатхан өөрийн биеэр ахлаж ажлын хэсгийн бус замаар бичиг баримтын бүрдэл хийж гүйцэтгэл гарган дээрх санхүүжилтийн мөнгийг “Су-Ар” компанид авч өгчээ. Мөн Б.Лазатхан нь огт хийгдээгүй ажилд улсын комиссоор ашиглалтанд оруулсан тухай бичиг баримт бүрдүүлж өгсөн нь “Су-Арна” ХХК-д ажил гүйцэтгээгүй, мөнгө завших боломж бүрдүүлж өгсөн байна. Энэхүү гэмт хэргийн шинжтэй асуудлаар МХГ-аас хяналт шалгалт газар дээр нь хийж улсын байцаагчийн дүгнэлт гаргасан ба 30 гаруй сая төгрөгний ашиглалтын хэрэг дээр аймгийн Цагдаагийн хэлтсээс 20602213 тоот эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгасан ч Прокурорын шатанд хэрэгсэхгүй болгож чаджээ. Б.Лазатхан нь Баян-Өлгий аймгийн Цагдаагийн хэлтсийн дарга, аймгийн прокурор нартай дотно найзууд юм байна.
Б.Лазатхан гэгч нь аймгийн МХГ-ын даргаас 2006 онд огцорсны дараа тус газрын даргаар томилогдсон Х.Мерейханыг Монгол улсын харьяатаас гарч Казакстаны харьяат болсон, Казакстаны иргэн Монгол улсад төрийн алба хашиж байгаа нь хууль зөрчсөн асуудал хэмээн зохиомол зарга үүсгэн үүний тулд хуурамч баримтыг бүрдүүлэн Казакстаны Нүүдлийн хорооноос Мерейхан Казакстаны иргэн мөн болно гэсэн албан тоот ирүүлсэн мэтээр гүтгэж ор үндэсгүй хүний мөс чанаргүй заргалджээ. Ингэхдээ аймгийн ЗДТГ-ын дарга Б.Зархумын гарын үсэгтэй албан бланкийг ашиглан албан тоотын дугаар, он сарыг хуурамчаар үйлдэн Казакстан улсын Нүүдлийн хороонд илгээсэн, уг хорооноос өөрийн иргэний харьяалалд Мерейханыг гэр бүлийн гишүүд болох 8 ам бүлийн хамт хүлээж авсан мэтээр хуурамч баримт үйлдэн заргалдаж байжээ Энэхүү хууль бус хүний нэр төрд халдаж Мерейханы эхнэр, хүүхдүүд биш хүмүүсийг түүний гэр бүлийн гишүүд гэж оруулж үүнд тэр үеийн УИХ-ын эрхэм гишүүд А.Мурат, К.Сайран, А.Бакей нарыг хүртэл оролцуулж Мерейханыг МХГ-ын даргын ажлыг хаших хууль зүйн үндэслэлгүй, Б.Лазатханыг эргүүлэн томилох талаар албан бичиг гаргуулж чадсан байна.
Мерейханы зүгээс Казахстаны иргэншил аваагүй талаар нотлож аймгийн ЗДТГ-ын даргын 2005 оны 5 дугаар сарын 14-ний 1/210 тоот албан бичиг төлөвлөгдөж гараагүй, Казакстан улсын Павлодар мужийн Нүүдлийн хорооны салбараас квот авч харьяат болохоор ямар нэг баримт материал өгөөгүй болох тодорхойлолт авсан бөгөөд шүүхийн байгууллагад гаргасан гомдлыг 3 жилийн хугацаанд бүх шатны шүүхээр шалгуулсан болно. Аймгийн шүүхээс Лазатханы талд гарч байсан шийдвэрийг 2009 оны 6 дугаар сард Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн шүүхээс харьяатаас гарсан гэх Лазатханы гомдлыг үндэслэлгүй болохыг тогтоож шийдвэр гаргасан байна.
Энэ бүхнээс үзэхэд Б.Лазатхан болон түүний ах дүү нар аливаа асуудалд зөвхөн өөрийн хувийн ашиг сонирхол, сувдаг сэтгэлээр хандаж зарга үүсгэн хувь хүн байгууллага. төр засгийн байгуулагатай заргалдаж явдаг, үүнийхээ үр дүнд хүрэхийн тулд элдэв башир арга. хүний санаанд орохооргүй зүйл сэтгэж гүйцэлдүүлдэг хүмүүс ажээ.
Лазатхан Гиламхан нарын талаарх өгөх мөнгө төгрөгтэй холбоотой ноцтой мэдээлэл баримт байна. enkhsaihan_mgl1200@yahoo.com
The death toll from ethnic fighting in Kyrgyzstan jumped dramatically today when an Uzbek community leader said that at least 200 people had been killed.
Government figures have put the number of dead at 117 with more than 1.500 injured after three days of clashes between ethnic Kyrgyz and Uzbek groups in the south of the country. But Jallahitdin Jalilatdinov, who heads Kyrgyzstan’s Uzbek National Centre, said that 200 Uzbeks have been buried so far.
The majority of those involved in the fighting that erupted late on Thursday are Muslim and burials traditionally take place within 24 hours of a death. The scale of the slaughter in the cities of Osh and Jalalabad was gradually becoming apparent today.
Terrified women and children hid in basements as Uzbek men with makeshift weapons kept nervous guard against marauding Kyrgyz gangs.Witnesses said that the streets of Uzbek districts of Osh were littered with bodies, many of them charred from fires that raged through homes and businesses.
Residents told an AFP reporter that mobs had killed 30 people on one street alone. Video film showed bodies being piled into shared graves, with bullet wounds on dozens of corpses.
“There are at least 1,000 dead here in Osh. We have not been able to register them because they turn us away at the hospital and say it is only for Kyrgyz,” Isamidin Kudbidunov, 27, said.
Uzbek residents accused Kyrgyz government troops of siding with rioters against them during the violence that has swept this strategically vital Central Asian state. Dildor Dzhumabayev, 38, said people were shot from armoured personnel carriers that cleared the way for mobs on the streets.
“First tanks came; behind them were people without uniforms. They cleared the road for them and they attacked us shooting up the street,” he said.
Tens of thousands have fled towards the nearby border with Uzbekistan to escape the killings. Officials in Uzbekistan say that as many as 75,000 may have already crossed its border to seek protection.
China will today send a plane to Kyrgyzstan to repatriate nationals caught in the ethnic slaughter.”It is not at all clear how the riots will progress so the embassy is making every effort to protect Chinese citizens’ lives and belongings,” a foreign ministry spokesman told China’s Beijing News. The announcement from a Chinese foreign ministry spokesman came as Russia flew troops to Kyrgyzstan to reinforce security at its military base near Bishkek.
Sporadic gunfire continued through the night and fresh fires raged in the south of the country early today as the country’s worst ethnic violence in 20 years showed no signs of abating.
As the Kyrgyz authorities ordered police and soldiers to shoot to kill rioters, in an effort to end the conflict, Moscow sent as many as 650 paratroopers “to ensure the security of Russian servicemen and their families”.
The Kremlin has, so far, rejected an appeal by Kyrgyzstan’s interim Government to send troops to the southern regions of Osh and Jalalabad, where more than 100 people have died and up to 1,700 have been wounded in three days of clashes between Kyrgyz and ethnic Uzbek groups.
However, the size of the protection force fuelled speculation that a meeting later today of a Nato-style security alliance for former Soviet states could authorise a Russian-led peacekeeping mission to intervene and head off a possible civil war. The Collective Security Treaty Organisation includes Kyrgyzstan and Uzbekistan, which announced yesterday that more than 75,000 refugees had crossed its border to escape the violence.
Uzbekistan said that it had set up temporary camps for them in border villages. The Red Cross warned of a humanitarian crisis that was “getting worse by the hour”. Much of Osh, a city of 250,000, has been destroyed by fire and looting after Kyrgyz gangs ransacked Uzbek neighbourhoods. Witnesses reported that women and children were shot as they tried to flee and that bodies littered the city’s streets and many of its destroyed buildings. “They are killing Uzbeks like animals. Almost the whole city is in flames,” said Dilmurad Ishanov, an Uzbek human rights worker in Osh.
New fires raged across the city today as survivors reported that food and water had become scarce. Armed looters smashed stores, stealing anything from televisions to food.
Bid xudlaa xuuruud bai. Xyatduud burhan ch bish bug chutgur ch bish. Baidag l ard tumen. Xarin ediin zasag ni denduu sain xugjij baigaa. Xyatadtai xamtran ajillaval bid nar l xojno ok?
uuruu jinhene hujaagiin hurliiz baina daa. Hujaa nar bol hamgiin turmegii ulsgulun harh shig zayagui ard tumen. Hajuu oiryn buurai ard tumnii gazar nutgayg bulaan avch ustgadag eryn ard tumen. Jishee n’, Manj, Uvur Mongol, Xinjiang, Tuvdiig zalgaid odoo Mongolyg zalgih bodlogo yavj baina daa. Ediin zasag n hurdan hugjij baigaa. Gehdee, Hujaagiin hugjiliin zagvar ardchilsan Mongold bol zohihgui ee. Hujaagiin hugjil bol komunist deglemtei oron turiin kapitalism gedgiig l hugjuulsen sh dee. Hujaatai business hiih heregtei, esotiu, Gehdee, Hujaagaas urgelj mash bolgoomjilj baih estoi shuu.
Mongolia’s Uneasy Relationship With China
Fast-growing economic ties are contributing to a new interest in things Chinese among Mongolians – and to manifestations of hatred.
by Alicia Campi
26 May 2010
Central Asian energy resources and transport links have become crucial elements in China’s long-term economic and security strategy, even as Chinese imports now dominate many Central Asian markets. This is the third in a series of articles on the manifold impacts of China’s growing presence in the Central Asian region.
In April, Mongolian Prime Minister Sukhbaataryn Batbold visited the annual Boao Forum for Asia in southern China. Batbold met with Chinese Prime Minister Wen Jiabao in Beijing, then flew to Hong Kong for meetings with senior officials, including Governor Donald Tsang, about listing Mongolian firms on the Hong Kong exchange.
Chinese media reported that Batbold named Hong Kong as the Mongolians’ first-choice market to raise funds for state-owned assets. It was agreed that direct air flights would begin between Ulaanbaatar and Hong Kong, and that Mongolia would open a new consulate there.
Batbold’s trip is another sign of warming official ties between the two countries. Over the past decade China has been Mongolia’s major trade partner and investor. Chinese penetration of Mongolia’s economy, and high expectations for long-delayed exploitation of Mongolia’s rich mineral deposits, are the dynamic forces driving the relationship. But other cultural, psychological, and historical factors continue to impair bilateral ties, and foretell limits on future progress.
There is general appreciation for Chinese willingness to provide spot assistance to Mongolia, such as 300 tons of emergency rice and flour supplies for blizzard-bound nomads in March. And bilateral ties have been strengthened in such areas as joint UN peacekeeping military drills. In July 2009 45 soldiers from each side met for six days of training at a Beijing base, China’s first joint peacekeeping exercise with any foreign nation.
NATIONALISM RISING
At the same time, there has been a significant rise in overtly anti-Chinese feelings among Mongolians, reflecting fears of ethnic and economic colonization – a hangover from eight centuries of hostile border relations, exacerbated by a 70-year Soviet campaign to encourage Mongolians to view Chinese as enemies. (During the Soviet era tens of thousands of Chinese were expelled from Mongolia in several waves, the last in 1986.)
A Mongolian website petition is demanding that UNESCO not permit China to register khoomi, or Mongolian throat singing, as a Chinese cultural art form. In the Mongolian media, Chinese are routinely accused of trying to poison Mongolians through purposely defective products, stealing street children to sell their organs, and running government-sponsored programs for Chinese men to seduce and impregnate Mongolian women.
More ominous is the appearance in recent years of blatantly Nazi-inspired gangs and organizations, often made up of young, unemployed, undereducated men who publicly issue death threats against Chinese.
There are three well-known ultra-nationalist organizations: Blue Mongolia, Dayar Mongol, and M.Y.A. (Mongolian National Union). Some members of these groups shave their heads, sport swastika tattoos, and often wear black “biker” outfits or military fatigues decorated with Iron Crosses and hats with the SS death’s head pinned to the front. They patronize a Third Reich-themed Ulanbaataar pub festooned with Nazi flags, political posters, mannequins in SS uniforms, and photos of Hitler, Goebbels, and Himmler.
Mongolians do not seem to equate such displays with war atrocities and anti-Jewish hatred; rather, they view such glorification of a militaristic power in the context of strong Mongol nationalism and anti-Chinese views. The leaders of Blue Mongolia and M.Y.A. have defended shaving the heads of Mongolian women caught sleeping with Chinese men. In 2008 Blue Mongolia’s founder was convicted of killing his 17-year-old daughter’s boyfriend, a young Mongolian who studied in Inner Mongolia, thus raising questions about his patriotism. Several years ago the former head of the Dayar Mongol group was executed for a racially inspired murder, and last year Time noted accusations by Zagas Erdenebileg, another Dayal Mongol leader who sports a Hitler-esque haircut, of Chinese involvement in prostitution and drug trafficking. .
Mongolia has the reputation of a peaceful country with few incidents of political violence or civil unrest. Violence against Chinese, or Mongols who associated with them, was not considered a major societal problem until Chinese workers began coming to Mongolia in large numbers to work in the past 20 years.
The past two years has seen a rise in press reports of ultra-nationalists boasting of beating Chinese, people suspected of associating with Chinese, and even cab drivers who pick up Chinese passengers. Last year’s Mongolian press accounts and U.S. Department of State and local embassy reporting on anti-Chinese hostility, incidents of racist attacks, and improper seizure of property in which Chinese invested seem to lend credence to the notion that racial violence is on the rise.
OFFICIAL INDIFFERENCE
What might be most worrisome about the trend is the lack of a firm official response to anti-Chinese extremism. The government and all major political parties have to a certain extent manipulated extreme nationalist sentiments to curry political favor with the public.
About 6 million ethnic Mongolians live in China – more than twice the population of Mongolia itself. In the 1990s the Mongolian Democratic Party backed a union of “Great Mongolia” and sponsored an Ulaanbaatar conference to push regional pan-Mongolism. Press accounts in the mid-2000s described Blue Mongolia as a branch of the ruling Mongolian People’s Revolutionary Party. Reportedly, some police, judicial officers, and public officials do not prosecute xenophobic attacks, even if they know the perpetrators’ identities.
In researching this article this writer heard a Mongolian government source voice sympathy for anti-Chinese extremists. The English-language UB Post newspaper wrote of allegations that Dayar Mongol had joined with a local district police department in Ulaanbaatar to threaten Chinese and Korean shops. In 2009 the newspaper’s publishers wrote an open letter to the Mongolian Parliament to condemn acts of extortion, intimidation, and racial abuse. Their letter charged that the government treated racism against the Chinese as justified and was doing nothing to combat the growing problem.
Other Mongolian press reports maintain Chinese are abused and attacked on the streets and live in fear, and that anti-Chinese nationalist groups are swelling in members and even receiving international financing. It is now relatively common in Ulaanbaatar to see swastikas, SS memorabilia, and Nazi-style propaganda posters in public places. Legal anti-Chinese protests featuring signs that proclaim “Shoot the Chinese” and “All Chinese Must Die” have taken place regularly in the capital’s main square.
Local Chinese businessmen in Ulaanbaatar believe the assaults are politically motivated, and that hatred and violence are whipped up on TV by exaggerated reporting on Chinese penetration of Mongolia’s mineral sector and on poor quality control in imported Chinese foodstuffs. To date the Chinese government has not issued any public protest through its embassy.
That nationalism can directly affect Chinese-Mongolian trade is clear in the ongoing parliamentary debate on how to exploit Tavan Tolgoi, the world’s biggest undeveloped surface mine.
Transport the mine’s huge coal, gold, copper, and uranium reserves requires building a new rail line. One option, backed by Moscow, is to connect with the nearest existing railway, a Russian-gauge line 400 kilometers away. A far shorter and cheaper option would be to build a new 80-kilometer, Chinese-compatible spur line direct to the border, as proposed by Deutsche Bahn, Germany’s state-owned railway, and supported by the World Bank and the Asian Development Bank.
The latter suggestion has drawn opposition from Mongolia’s National Security Council and the government, which see linking the mine to the Chinese rail system as counter to the national interest. It is widely expected that the line proposed by the Germans will not be authorized, indicating that Mongols’ traditional fears about China still trump potential economic benefits.
Alicia Campi is president of the consulting and marketing company U.S.-Mongolia Advisory Group (USMAG), based near Washington, D.C.
mongol hel hanz heregledeggyu bolohoor gm shaltgaanaar mongolia gej duuduulah talaar yum hiimeer yumaa. yamar ch utgatai bsan mongol gedeg ulsiig delhii niiteer mongol gej bhad sonin yum, be, solongos lav alban esoor mongol gej heregledeg boloo bizdee. urid n mungu gej hanzaar heregledeg baisnaa odoo mongol bolgoson.
Tegvel mongol （蒙古=蒙huurah mehleh, ertnii utgaaraa mangar buduuleg, 古ertnii）gedeg hanziig ni soliulah talaar sanal taviya l daa. huuchin Korea-iin niisleliig Hancheng（汉城 han~hyatad hot） gedeg baij baigaad odoo Shou`er（首尔） bolson sh dee. Zuv uu buruu yu?
Tegvel mongol （蒙古=蒙huurah mehleh, ertnii utgaaraa mangar buduuleg, 古ertnii）gedeg hanziig ni soliulah talaar sanal taviya l daa. huuchin Korea-iin niisleliig Hancheng（汉城 han~hyatad hot） gedeg baij baigaad odoo Shou`er（首尔） bolson sh dee. Zuv uu buruu yu?
Ene yansaaraa Mongol uls Orosiin haryat bish , Hjagiin neg muj bolj baina!!!
Маш зөв санаа байна. Дэмжиж байна. Монгол Хятадын харилцааг одоо үеийн даяршил мэтээр хэрхэвч ойлгож болохгуй гэдгийг бид сайн мэдэх хэрэгтэй шүү. Хятад улс Монголыг хэзээд залгихаар гэтэж байсан гэтсээр ч байх болно, бид нар л өөрсдөө дотроо эв эеээ хичээж улс төрийн болон ард түмнийхээ доторхи эв нэгдлийг сайн байлгах нь юу юунаас чухал.
Үнэндээ Манайхан Хятадаас байнга айдаг бас эмээдэг, тэр нь нууц биш, гэхдээ Миний ойлгож байгаагаар энэ бол хоосон хийрхэл бас хоосон айдас биш ч Хятад улс Монгол улс мэт рүү халдан довтлох нь юу л бол, мэдээж эхлээд дээрхи сэтгүүлчийн бичсэнээр соёл руу эхлээд дайрч байх шиг байна. Хятад дотроо хэдэн зуун мянган үймээн самуунтай байдаг улс, их том армийн хүчээр тэр мэт үймээн самууныг дарж байгаа нь ойлгомжтой.
Үнэндээ аль ч улс оронд ялангуя жижиг улс оронд бусдаас эмээх үл итгэх гэх мэт асуудал байнга байдаг ч Бид нар л дотрооо эв эеээ хичээж байвал бусад асуудал санаа зовох асуудал биш гэж би бодож байна.
Дээрхи сэтгүүлчтэй санал нэг байна, бид нар өөрсдөө л гадны соёлоос өөрсдийгөө хайрлан хамгаалж чадна-Бас ирээдүй болсон үр хүүхдээ ч адил.
muu lalariin huytad kazakuudiig alah heregtei muu bayan olgiin heden muu kazakuud davarch bnaa alaad uldseniig novshiin kazakstan ru chin ambaardanaa tendee saihan amidrahiig chin harnaa muu novshiin hunii hair daadaggui noshnuud
Мөнгү гэдэг үгийн гарал эрт дээр үедээ ямар байсныг нягтлууштай. Харин одоо бол доромж утгаар хэрэглэж байна гэж үзвэл арай л юу бол? Манайхан нэг туйлшрахаараа аймшигтай шүү. Арго гэж нэг нөхөр мөнгү гэдэг нь гахай гэсэн утгатай гээд л сагсалзаад байсан. Хэ хэ
“Харамч монгол” гэдэг чинь харин жинхэнэ харамч хятад байна даа. Хятадуудын нарийн ухааныг євєг дээдэс маань дэндїї мэддэг байж дээ. Даанч тэр уламжлагдан ирсэн генийг Сталин 37 онд їгїй хийчихсэн болохоос. Одоогийн 76 усан тэнэгїїд ойлгоё гээд ч ойлгохгїй л дээ
ene muu teneg sonin site chini hujaad uilchled bgamu haisha yum udur bur oroh bolgond hyatadin talar shine medeelel tavij bh yum zail tsashaga muu amisgaa mini muu teneg gulug jargalsaihan zailaarai hujaag tiim l ih gaihad bgam bol ter hujaa ruga zailach novsho mongolin tulu tsohiloh zurhtei negen ouytan ta nart ch gesen yum medregdehgui bna uu tsana chini bidnariig udur bur hyatadin talarh medeeleler bumbugdsur bgad medremjgui bolgod bna hush yag l hujad bga yum shig sanagdchihla pizda
tsagiin erheer neg ni badarch, nuguu ni buurdag jamtai. 4000,5000 jil duuduulchihaad bid odoo neg website deer tavisan niitleliig haraad l humuusiin sagsalzaj bgaag. 汉城（hancheng）soliod 首尔（shouer）odoogiin seoul。 ene neriig solihiin tuld solongoschuud ih zuil hiisen yum shuu. huuchnaar bichij baisan hancheng-ee shouer bolgoj uurchluhiin tuld asar ih mungu hayasan. olon ulsad ene neriig tugeehiin tuld ch ih charmaisan. tegeed sanasnaaraa bolgoj avsan.
1. odoo tsag ni bish gehdee ene talaar meddeg chaddag ni uuriinhuu her hemjeend negden temtseh heregtei
2. ymar neg baidlaar hugjih heregtei. aziin tugjigdmel hyazgaar bolchihood mongol ulsaa ehleed hugjuuleh.
hugjuulsenii daraa bid yugaa yrij soliornow. ene bol bidnii duriin asuudal bolno.
Mongol hun bid nar chin uursduu mongoliin baylag. Mongolchuud bid ewtei bwal huchtei ard tumen.
dotroo ew negdeltei bj uls ornoo hugjuuleh hergtei bna. 76 tenegiig haraad suugaar bwal “buhiin doothiig harj uneg turj uhene” geechiin ulger bolno bh da.
meng gu gdg chin ugasaaa yaj ch bodson teneg ertnii mongol gsn utgatai. ene teneg hytaduud bugd l tegj oilgoj bga.
ene deer hytadiig umuurch bichsen heden teneg sdakuud hytaduudaadaa huchinduuleed ywj bwal taarna. muu sain 76 tenegteigee taarsan malnuud.
Èõ ã¿ðýí á¿ð ñî¸ëûí äîâòîëãîîí õèéäýã íü ç¿é ¸ñíû þì. Ãýâ÷ õÿòàä áîë ººðñ人 áîîë áîëñîí ÷ ýçëýí ò¿ðýìãèéëýã÷äýý ººðèéí ñî¸ëä îðóóëæ ÷àääàã àñàð óõààëàã àðä ò¿ìýí. Ýçýëñýí àðä ò¿ìíèé íî¸ä ýäèéí øóíàëòàé, òàíñàã àìüäðàëä äóðòàé , õîëûí áîäîëã¿é, ýçëýí ñóóãààãàà ìºíõèéí ãýæ îéëãîñîí áîë ìàø àìàðõàí óóñäàã. Õÿòàäûí ò¿¿õýíä Òîãîîíòºìºð õààíûã öýöýí õààí ãýñíèé ó÷èð íü òýð Õóáèëàé õààíààñ õîéø Áýýæèíä áèé áîëãîñîí àñàð èõ áàÿëàãòàà øóíàæ ¿íäýñòíýý ñ¿éòãýýã¿é. Ìîíãîë ÷èãýýðýý ýõ íóòàãòàà áóöàí îäñîí. Ãýòýë Ìàíæèéí õîæìûí ¿åèéí õààä Íóðõà÷è áààòàð, Àìáàãàé õààí íàðûíõàà ãýðýýñèéã çºð÷èí 纺ëºí,òàíñàãò øóíàñíààñ ºâãºäèéíõºº õàéðàí ç¿òãýëèéã òàëààð áîëãîñîí. Ñ¿¿ëèéí ¿åä ìàíàéä áàÿðõàõ äóðòàé,ãî¸æ ãàíãàëàõ, èäýæ óóõûã äýýä ýðäìýý áîëãîñîí õ¿ì¿¿ñ îëøèð÷ áàéãàà íü ìàíàé ¿íäýñíèé ýðõ àøèãò õàðøèëæ áàéãàà. Ýäèéí øóíàë áîë õ¿íèéã òºäèéã¿é ¿íäýñòíèéã ÷ óñòãàõ ÷àäàëòàé. Ìýðãýí õ¿í áîë ººðºº ¿çýæ òóóëàõ áèø õ¿íèé àëäààã õàðæ óõààæäàã þì. ̺õñºí ìàíæèéí äàé÷èí ã¿ðýí áèäíèé áàãø áèø ¿¿.