Ч. Мөнхбаяр

Монгол улс дахь өмнөд монголчуудын хүний эрхийн зөрчигдлөөс

Нийтэлсэн: 2016-04-18 09:12:00

Монгол улс дахь өмнөд монголчуудын хүний эрхийн зөрчигдөл XX зууны 10-аад оноос эхтэй. Ар Монгол харийн ноёрхлоос салан тусгаар тогтнох үед, хамтдаа нэгэн Монгол улсыг байгуулах гэсэн өмнөд монголчууд цэрэг жанждынх нь олонхийг бүрдүүлж, яам бүрийн дэд сайдаар ажиллаж, улс орныг удирдалцаж байв.
 
Гэвч Өмнөд Монголоос ирж хүчээ өргөсөн нэрт зүтгэлтнүүдийн олонхид нэн харамсалтай, эмгэнэлтэй явдлууд тохиолдсон билээ. Урд хойд хөршийн эзэрхийчүүдийн үйл ажиллагаа, харийн аялдан дагалдагч ар монгол зарим ноёдын хорлол зэрэг нь энэ бүхэнд их үүрэг гүйцэтгэжээ.
 
XX зууны 10-аад оноос 40-өөд онуудад өмнөд монголчуудын БНМАУ-тай нэгдэх, БНМАУ-д олноороо ирж амьдрах, БНМАУ-ыг дэмжих хөдөлгөөнүүд их байлаа. Гэвч тэднийг Зөвлөлтийн түрэмгийчүүдийн янз бүрийн хэлмэгдүүлэлт хүлээж байдаг байв. Бүх монгол туургатныг, эсэхүл Хятад гүрнийг нөлөөндөө оруулах Зөвлөлтийн эрмэлзлүүд ээлжлэн хүчжиж, хэрэв хятад зүтгэлтнүүдтэй харилцаа сайжирвал, холбоотон хятад зүтгэлтнүүд нь хүчтэй болвол монголчуудыг хэлмэгдүүлж эхлэх нь түгээмэл байв.
 
Нэг бол, Өвөр Монголыг БНМАУ-д нэгтгэх бэлтгэл хийж буй мэт үйл ажиллагаанууд явуулж, нэг бол янз бүрээр хилс буруутган өмнөд монголчуудыг хэлмэгдүүлнэ. Дагалдаад өмнөд монголчуудын тухай суртал нэвтрүүлэг өөрчлөгдөнө.
 
Үндэс угсаагаа гэсэн сэтгэлтэй цогт тэмцэгч Дэмчигдонров ванд "эсвэл бүх монгол туургатныг, эсвэл Хятадыг эрхэндээ оруулна" гэсэн санаархлаараа хандаж, 1949 онд эхлээд "Нэгдсэн Монголын нэгэн удирдагч болгоно" гэж БНМАУ-ын албан тушаалтнуудаар мэдэгдүүлэн, Улаанбаатар хотод гэрийн хорионд байлгаж байсан.
 
Холбоотон Мао нар нь хүчээ авах нь тодорхой болоход Дэмчигдонров ванг 1950 онд Монгол улсад буруутган баривчилж 7 сар хориод БНХАУ-д тушааж, хүүг нь Монгол улсад хэлмэгдүүлэн хороож байсан. Их Монгол улсыг байгуулах үзлийг таашаадаг гэх, зарим нь БНМАУ-тай янз бүрээр хамтран ажиллаж байсан 2400 гаруй өмнөд монгол хүнийг илчлэн, холбогдох мэдээллийг нь БНХАУ-д тушаасан, тэдгээр хүмүүсийн ихэнх нь "баруунтан" хэмээгдэн, хэлмэгдэж, нэлээд нь амь насаа алдсан гэдэг.
Саяхан Х.Гокогийн "Хэлмэгдүүлэлтээр шоронд 34 жил", А.Өлзийбаярын "Монголдоо тэмүүлсэн сэтгэл" гэх номууд Улаанбаатарт хэвлэгдлээ.
 
Эхний номд, 1945 онд БНМАУ-ын Намын дээд сургуульд элсэн орж байснаа, 1947 онд "хувьсгалын эсэргүү" гэгдэн 25 жилийн ял сонсож, 1954 он гартал Улаанбаатарт хоригдоод, БНХАУ-д тушаагдсан, энэ нь цаашид 27 жил хоригдохынх нь шалтгаан болсон, эмгэнэлт хувь заяатай С.Соёлжавын тухай үгүүлнэ. Дараагийн номд, хүүхэд насандаа БНМАУ-ыг үлгэрийн орон мэт санан оргож ирсэн ч, насан туршдаа хардагдаж сэрдэгдэж, хужаа хэмээн чичлүүлж, гадуурхагдаж хохирч, алба тушаал ахих, гавъяа шагнал хүртэх, иргэн болох эрхгүй, II сортын хүн байж явсаар сүүлдээ АНУ-ын харъяат болсон А.Өлзийбаярын тухай үгүүлнэ.
 
1987 оны "өөрчлөн байгуулалтын" үед өмнөд монголчуудад хандах харгис хандлага өөрчлөгдсөнгүй, НҮБ-д Өвөр Монгол дахь хүний эрхийн байдлыг таниулах гэж БНМАУ-д зугатаж ирсэн Баатар, Улаангэрэл нарыг БНХАУ-д тушаав.
Харин 1990 оноос хойшхи "ардчиллын" үед байдал өөрчлөгдөв үү?
 
2. Монгол улс өмнөд монголчуудын хувьд хаалттай бүс
 
Монгол улсад ардчилал ялсан гэх мэдээг дуулаад Хятадын Шинжаан-Уйгурын өөртөө засах орноос олон монголчууд хойд хөрш рүүгээ очиж амьдрах хүсэлтэй болсон. 1993 онд түрүүч нь болох 14 гэр бүл Монгол улсад ирснийг төрөл бүрээр зовоож шаналгасаар 10 гэр бүлийг БНХАУ-д буцааж, 4 гэр бүлийг ОХУ руу гарахад хүргэжээ. Нэг гэр бүлийн хоёр хүнийг үлдээн суурьшуулахыг Монгол улсын ерөнхийлөгч П.Очирбатаас, түүний ахиж дэвшихэд их тус үзүүлж явсан ачтай хүн нь хичээнгүйлэн хүсчээ. П.Очирбат ерөнхийлөгч зөвшөөрсөн ч, биелүүлж чадсангүй. Улсын ерөнхийлөгч хөөцөлдөөд хөөцөлдөөд, өмнөд монгол хүнийг Монголын иргэн болгож чаддаггүй явдал одоо ч давтагдаж байдаг бололтой.
 
1991 онд Тайваний өмнөд монгол 6 гэр бүл Монгол улсад ирж суухыг хүссэн нь бүтсэнгүй. АНУ-ын эрдэмтэн Наранбаатар, Алтан-Өлзий, Тайваний эрдэмтэн Хагаанчулуун нарын өмнөд монгол гаралтай эрдэмтэд Монгол улсад хөдөлмөрлөх хүслээ илэрхийлэхэд мөн эс зөвшөөрсөн хийгээд, Наранбаатар эрдэмтэн 300 мянган долларын үнэтэй лабораторитойгоо ирнэ, төрөөс цалин, дэмжлэг авахгүй гэж байжээ.
 
Хүний эрхийн идэвхтэн Д.Мөрөн, судлаач Ц.Эрдэнэбаяр нарыг Швед, ОХУ-д амьдрахад хүргэсэн (хоёулаа тодорхойгүй шалтгаанаар алагдсан). Д.Мөрөн Монголд олон жил (1989-2000) аргалж чаргалан сууж, бүрмөсөн үлдэхийг үнэхээр их хүсч байсан юм. Монголын нэгэн сонинд ажиллаж байсан сэтгүүлч М.Бадамыг гэнэт үндэслэлгүйгээр баривчлан гаргасан нь шуугиан дэгдээж байв. Гадаадын хөрөнгө оруулагчдад төрөөс нэн сайн хандана гэдэг ч, өмнөд монгол хөрөнгө оруулагчдыг хүлээж аваагүй тохиол олон.
 
2009 онд монгол соёлын төлөө тэмцэгч Батзангаа дүрвэгч болохоор Улаанбаатарт ирээд, НҮБ-ын хамгаалалд ороод байхад нь, Монгол, Хятад улсуудын цагдаа нар НҮБ-ын салбарын монгол ажилтантай нийлж, НҮБ-ын байранд дуудан, гадаа нь отож баривчилсан. 2008 онд Монгол улсын иргэн, өмнөд монголчуудын хүний эрхийн идэвхтэн Ж.Соёлтыг БНХАУ-д ажлаар очиход Монгол улсын хүчнийхэн Хятад улсын хүчнийхэнтэй хамтран ажиллаж, баривчлуулж 6 сар хориулах ажлыг зохион байгуулалцсан гэдэг. Ж.Соёлт ийнхүү хэлмэгдсэнийг Монголын янз бүрийн төрийн байгууллагууд нуун дарагдуулж ч байсан.
 
2011.5.30-нд Улаанбаатарт болсон Өмнөд Монголын дэмжих цуглааны дараахан, түүнд оролцсон 10 өмнөд монгол хүн гадаад улс руу дүрвэн одсон. Өмнөд Монголын нэрт тэмцэгч малчин Мэргэн алагдсанаас хойш, хүний эрхийн идэвхтэн дөрвөн өмнөд монгол хүн Монгол улсад ирсэн ч, мөн гадаад руу дүрвэхээс өөр аргагүй байна. Нэг нь бүсгүй хүн бөгөөд, амьжиргааны ямар ч эх үүсвэргүй, айл айл дамжин өдөр хоногийг төөрүүлж байгаа гэнэм.
 
1990 оноос хойш 1000 орчим өмнөд монгол хүн Монгол улсад ирснээс, хавчиж шахах, барьж тушаах, эрүүдэн шүүх, луйвардан цөлмөх зэрэг зүй бус үйлдлүүдээс болж, 900 орчим нь гадагшаа гарч, 100 орчим нь л үлдсэн гэж Монголын "Хөх толбо" сонины "Өмнөд монголчуудын өр лүү өшиглөсөн он жилүүд" үгүүлэлд бичжээ (2011 оны №33). 
 
3. Хилсээр хэлмэгдүүлдэг жишээнүүд
 
Монгол улсад өмнөд монголчуудыг худал хэрэгт холбогдуулан гүтгэдэг, бүр эрүүдэн тамладаг нь арилахгүй байсаар. Зарим жишээг дурдъя...
Монгол улсад үйл ажиллагаа явуулдаг бизнесмен Алтансангийн хөрөнгийг битүүмжилж, хуурамч хэрэгт холбогдуулан шалгаж, шүүхээр буруугүй нь нотлогдоход, улс төрийн үйл ажиллагаа явуулав (Монгол улсад гадаадын иргэн улс төрийн үйл ажиллагаа явуулж болохгүй гэгддэг) гэж хорин, хүнд хэрэгтнүүдээр тархинд нь хадаас зоох зэргээр харгисаар тамлуулж, улмаар БНХАУ руу гаргасан. Өвөр монгол бизнесмен Зууннастын хөрөнгийг мөн элдэв арга бач хэрэглэн залилан авсан хэргийг өнөөгийн төрийн маш том албан тушаалтан хүн хийж байсан гэдэг.
 
Дээд Монголоос ирсэн, Монгол улсын иргэн эхнэртэй, 2 хүүхэдтэй эрдэмтэн Д.Мөнхбаатарыг Ажиа гэгээнд мөргөснийх нь төлөө улс төрийн үйл ажиллагаа явуулав гэж БНХАУ руу албадан гаргасан. Энэхүү албадан гаргасныг үндэслэлгүй зүйл боллоо гэж хөөцөлдөж явсан Дээд Монголын хоёр залууг мөн дээрх шалтгаанаар гаргажээ.
1998 онд Монголын ардчиллын эцэг гэгддэг С.Зориг алагдсаны дараа, өмнөд монголчуудыг мөн хэлмэгдүүлсэн. НҮБ-ын хамгаалал дор байсан, хүний эрхийн идэвхтэн Д.Ялалтад С.Зоригийг хөнөөсөн хэргийг хилсээр хүлээлгэх гэж халаалтын ширэм мөргүүлэн зодох зэргээр харгислаж, НҮБ түүнийг Швед рүү дүрвүүлэх ажлыг яаралтай зохион байгуулсан. Хүнд гэмтсэн Д.Ялалтыг дамнуургаар шоронгоос онгоц руу хүргэж байсан. НҮБ-ын хамгаалалт дор байна гэдэг нь Монгол улсад ямар ч хамгаалалтгүй байна гэсэн үг гэхэд болно. 
 
2006 онд нэгэн өмнөд монгол хүнийг хүчнийхэн хулгайлан, БНХАУ-ын талд сэм өгөх гэж, хөнгөн тэрэгний тээшийн саванд хийж тээвэрлэн хилийн ойролцоо аваачиж, бие засах газар удтал хорьсон агаад, тэрбээр амиа хорлохыг ч оролджээ. Хилчид тохиолдлоор илрүүлж аварсан агаад, хүн хулгайлсан төрийн албан хаагчид зугтаж алга болсон байдаг.
 
2010 онд Монголын иргэн, иргэний хөдөлгөөний идэвхтэн Т.Сүхболдын амь насыг хөнөөсөн эзэн эхнээсээ тодорхой байсан атал, өмнөд монгол Соёлтыг уг хэргийг үйлдсэн хэмээн гүтгэж хорьсон. Иргэний хөдөлгөөнийхөн жинхэнэ буруутанг шийтгэхийг шаардаж тэмцсэн учраас л Соёлтыг сулласан.
 
2012 онд өмнөд монгол О.Цэнгэлийг төрийн эрхийг хууль бусаар авах гэсэн гэх хэрэгт холбогдуулан хорив. 3 сарын дараа, уг хэрэгт холбогдон хоригдож байсан, хэргийн гол зохион байгуулагч гэгдэж асан хүнийг сулласнаар О.Цэнгэл уг хэргээр хоригдож буй цорын ганц хүн болов. Түүнийг хээр аваачин цаазалж буй мэт дүр үзүүлэн хий буудах, хүнд гэмт хэрэгтнүүдээр зодуулах, дээрэмдүүлэх, хэрэгт холбогдогчид дундаас ганцааранг нь хүнд нөхцөлтэй өөр шоронд аваачиж хорих зэргээр, зүсэн зүйлээр зовоож иржээ. Өдгөө түүний хэрэг бүр шийдэгдээд, ял сонсох л дутуу байна гэнэ. Гэтэл О.Цэнгэл төрийн эрхийг хууль бусаар авах гэсэн гэх нотолгоо, үндэслэл үгүй юм. Ийнхүү энэ өмнөд монгол хүн хамгийн хүндэд тооцогддог гэмт хэргүүдийн нэгийг үйлдсэн гэгдэн хилсдэж байна.
 
2013 оны 1-р сард өмнөд монгол Н.Алхааг дээрмийн бүлгийн толгойлогч хэмээн хилсдүүлэн хорьсон болно. Ингэхдээ зодох, барилгын шатан дор халаалтын ширэмнээс гавлан хонуулах, сүрдүүлэн заналхийлэх зэргээр зүй бусаар ханджээ. Түүнийг барьцаагаар сулласан ч, заавал ямар нэг буруутгалд оруулах гэж, өдөр бүр дуудан, өдөржин суулгалгүй хүлээлгэх зэргээр зовоосоор байна.
 
Нэгэн өмнөд монгол хүнийг хэрэгт сэрдэн шалгахдаа, гутлаа долоолгох зэргээр доромжлон хандсан тухай мэдээлэл саяхан чих дэлслээ...
Ийнхүү Монгол улс Хятадын дараа орох, өмнөд монголчуудын эрхийг хамгийн ихээр зөрчин зовоодог орон байсаар байна.
 
4. Өмнөд монголчуудын эсрэг өргөн суртал нэвтрүүлэг
 
Саяхан, газраа булаалган амьдрах аргагүй болсон өмнөд монгол өрхүүдийн эхчүүд Бээжинд очиж эрх баригчдад биечлэн гомдлоо мэдүүлэх гээд, вокзал дээр хүчнийхэнд замаа хориулан, өвдөг сөхөрцгөөчихсөн уйлалдаж байсан өрөвдөлт дүр зураг түгсэн билээ. Энэ мэт асуудал бэрхшээлтэй болсон өмнөд монголчууд Монгол улсад ирж амьдрахыг хүсэх л болно.
 
Гэтэл Монголын зохих байгууллагууд үүнд яаж хандаж байна вэ? Тэд Монгол улсыг өөр улсын харъяат монголчуудын хувьд нэвтрэх суухад хориотой орон болгосон хэвээр байна. Нэгэн албан тушаалтанд миний бие: "Хууль дүрмийн дагуу шаардлагаа хангачихсан, Монгол улсад олон жил суун нийгэмшиж, манай хөгжил дэвшилд хувь нэмрээ оруулж, хэн болохоо харуулсан, аюул осолтой элемент биш гэдгээ баталсан 60 гаруй өмнөд монгол хүнд иргэний болон, зохих оршин суух эрхүүдийг нь өгөх хэрэгтэй" гэхэд: "Шаардлага хангасан байлаа ч болохгүй, маш аюултай" гэж хариулсан билээ.
 
Саяхан "Өглөөний сонин"-д (2013.3.21): "Энэ сарын байдлаар Монгол улсад 28 мянган гадаадын иргэн амьдарч байна" гэжээ. Мөн залгуулаад, "2013 онд засгийн газрын квотоор гадаадын 30 мянган иргэн Монголд ирж ажиллах болсон" гэжээ. ГИХАЭГ-ын даргын үгнээс эш татан, дээрх баримтуудыг дурдсан байна. Ийм олон мянган гадаадын иргэнийг Монголын төрийн байгууллагууд аюултай гэж үздэггүй. Харин тэдгээрийн хэдэн зуу нь болох өмнөд монголчуудыг л маш их аюултай гээд байдаг нь хачирхалтай шүү. 
 
Тэгвэл тус газрын өөр нэг албан тушаалтны зүгээс өмнөд монгол хүнд: "Өвөр монгол хүн Монгол улсад цагаачлах ямар ч шалтгаан байхгүй" гэж нэлээд албан ёсны маягтайгаар, ажлынхаа удирдамж болгосон янзтайгаар хэлсэн байдаг. Тэгвэл НҮБ-ын дүрвэгчийн комиссариатын монгол ажилтан "Дүрвэгчийн газар ажиллахаа болилоо" гэж өөрийн дураар хэлээд л өмнөд монголчуудтай харьцахаа больж байсан бөгөөд, Монголын зарим иргэд шуугиан дэгдээх төлөвтэй болоход л "Дүрвэгчийн газар ажиллах болсоон. Та нар яагаад элдэв юм яриад байгаа юм?" гэж дургүйцэн хэлж, "нээж" байсан байдаг.
 
Өөрсдийг нь нэвтрүүлэхгүй хааж хорих хэрнээ, өмнөд монголчуудын эсрэг хорт суртал ухуулгыг Монгол улсад янз бүрийн этгээдүүд өргөнөөр өрнүүлдэг. "Өвөр монгол хүнээс цэвэр цусны хятад дээр" гэх үг оргил нь гэлтэй. Хорт суртал ухуулгын гол агуулга нь: өвөр монголчууд шиг муу муухай хүмүүс хорвоо дээр байхгүй.
Миний бие 2012 оны 3-р сард нөхдийн хамт "Өмнөд монголчуудад зүй бусаар хандахаа больцгооё!" сэдэвт хэвлэлийн хурал зохион байгуулалцсан болой.
 
Тус хэвлэлийн хурлын бичлэгийг саяхан БНХАУ-д хорьсон байна. Яагаад тэр вэ? БНХАУ-ын эсрэг гэхээр зүйл яригдаагүй, харин ч нөгөө талаар БНХАУ-ын зарим иргэдийн эрх ашгийг хамгаалсан ч гэж ойлгогдохоор зүйл яригдсан. Ийнхүү, өмнөд монголчуудад зүй бус хандахыг эсэргүүцэхэд таагүй реакци хариуд нь үзүүлдэг нэгдмэл орон зай Монгол улс, БНХАУ-д байх мэт.
 
Үнэн худлыг нь магадлаагүй байж, "өвөр монгол хүн хэрэг үйлдэв" гэж яаран, сүр бадруулан мэдээлэх, өвөр монгол биш байсан ч, "Өвөр Монголын иргэн", "Өвөр Монголоос ирсэн" хүн хэрэг үйлдэв гэж онцлон мэдээлэх хандлага нэлээн буйг анзаарч болно.
 
2011 онд МХЕГ-ын лабораторийн барилга дээрх хужаа нарыг өвөр монгол хүн "Дайраад!" гэж уриалсан гээд л мэдээлэгдсэн. 2012 онд "Роял Таун"-ы танхайрсан хужаа нарыг өвөр монгол Ганаа оруулсан гэж онцлон мэдээлсэн. Өвөр монголчууд л хятад ажилчдыг оруулж ирээд байна, Бөхөө гэдэг хүн хятадуудад Монголын визийг зардаг, Монголын хүчний байгууллагуудыг атгадаг гэх дуулиан 2013 оны 6-р сарын эцсээр дэгдсэн. Монгол улсад өөр ажил олдохгүйн улмаас, өмнөд монголчууд Хятадын хөрөнгө оруулалттай компаниудад ажиллах, хятадуудад хэлмэрчлэх нь түгээмэл. Гэтэл ердөө л хэлмэрчилж явсан хүнийг хэргийн гол эзэн мэтээр "ойлгох" нь энгийн үзэгдэл.
 
Өвөр монголчуудыг гутаан гүтгэсэн "Цөөвөр Монгол" хэмээх зохиогч нь тодорхойгүй нийтлэл 2012 оны зун ихэд түгсэн. Саяхан, "өвөр монгол хүн: "бид бүх ар монгол охидыг биеэ үнэлэгч гэж боддог" гэсэн" гэх эх сурвалжгүй, утгагүй мэдээлэл их түглээ. Өвөр монголчуудыг үгийн муугаар хэлж, хараалын муугаар дайрсан "хип-хоп дуу" ч гарсан.
 
2011 оны хавар "Үнэн" сонинд гарсан "Өвөрлөгч этгээдэд зугаатай зорчсон тэмдэглэл" гэх, өмнөд монголчуудын үг яриаг гуйвуулан шоог доог болгосон зохиомж гарсан нь үлэмж түгсэн. Түүнээс хуулбарлан зохиосон "Ар-Өвөр монгол толь" гэх утгагүй, бүдүүлэг зүйл бүр их дэлгэрсэн. Янз бүрийн дизайнтайгаар, 2011 оны эцсээс өдий хүртэл тараасаар байгаа эл зүйлийг фейсбүкэд мянга мянган удаа шейрлэдэг. Хошин шогийн "Маск" хамтлагийнхан үүнийг жүжигчлэн тоглож, үзэгчдийн доог тохуу болгосон. Өдгөө, өмнөд монголчууд англи хэл үзэж байгаа тухай гэх даажигнаж тохуурхсан бичвэр идэвхтэйгээр цацагдаж байна.
 
Элэглэл хийдэг гэх бүх хүн л өмнөд монголчуудын үг яриаг элэг доог болгож байдаг нь харуусалтай. Энэ нь хошин шог, нөхөрсөг шог ердөө биш, чухам элэг доог болгох л үйл болой. Урьд ийм "элэглэл" их хийдэг Д.Цовоо гэх жүжигчин их л содон санагддаг байсан. Тэгвэл одоо бүх "элэглэгчид" ахан дүүсээ голгүй гомдоох нүгэл үйлдэж байна. Мистер Боки гэх "элэглэгч" бараг үүгээр бүтэн тоглолт бэлтгээ шив. "Помогите нам" кинонд тиймэрхүү зүйл орсон. Энэ мэтэд эмзэглэн түгшсэн өвөр монгол эмч З.Сүхээ ар монголчуудад хандан ил захидал бичлээ. 
 
"Алтан микрофон" наадам дээр алдарт хуурч Чи.Булаг гуай үг хэлэхээр гарч ирж, мэнд мэдэнгүүт үзэгчид өмнөдийн аялгууг нь сонсоод нирхийтэл хөхрөлдөж, тэр эрхэм хүнийг маш эвгүй байдалд оруулж байсан билээ. Доог тохуучдын гай балаг энэ! Нэрт дуучин Цахар Тугчи Урнаа ч өмнөд монголчуудад энэ мэт зүй бус ханддаг явдлын талаар харуусан ярьж байсан удаатай.
 
Монгол Улсын Төв Номын Сангийн ажилтнууд өвөр монголчуудыг янз бүрээр ялгаварлан гадуурхаж, "Та нар захиалсан номоо хуулан бичиж, Хятад руу манай оюуны баялгийг хулгайлан гаргадаг" гэж ямар ч үндэслэлгүйгээр гүтгэн доромжилж, зарим номуудыг захиалуулахгүй хэмээн эрхийг нь хөсөрдүүлэн, дээрэнгүй авирлаж байдаг гэсэн зөрчлүүд гарсан.
 
Өмнөд монгол хүнтэй гэрлэсэн, хамтран ажилласан, өмнөд монгол эцэгтэй юм уу, эхтэй хүнийг ч эрлийз хурлийз, тагнуул туршуул, хужаа луухаанаар нь дууддаг. Дуучин С.Сэрчмаа өмнөд монгол бизнесмен Баярттай, дуучин Ч.Цэлмүүн өмнөд монгол залуу Алтанхайрхантай, жүжигчин Б.Хулан өмнөд монгол бизнесмен Соёлтхүүтэй гэрлэснийхээ төлөө олон хүнд "хужаатай суулаа" гэж хараалгаж зүхүүлж, бараг л эх орноосоо урвагч гэгдэн үзэн ядагдах дөхсөн. Өвөр монгол хүнтэй гэрлэсэн эмэгтэйг эрлийз хурлийз хүүхэд гаргана гэж дайрдаг. Тэдгээр эмэгтэйчүүд дарамт шахалтаас болж, өвөр монгол хүнтэй суугаагүй гэж олон нийтэд ч мэдэгддэг, заримынх нь гэр бүл сарнидаг. Өвөр монгол эцэгтэй гэгддэг П.Очирбат, Өмнөд Монголоос гаралтай гэгддэг Ц.Элбэгдорж зэрэг Монгол улсын ерөнхийлөгчид сонгуулийн үед маш ихээр хужаа, эрлийз хурлийз, харь гаралтан гэж дайрагдаж байсан агаад, бусад цаг үед ч тийм дайралтууд бараг тасардаггүй.
 
Нэлээд юм уншсан, мэдсэн хүмүүс ч өвөрлөгч гэдэг бол хятад гэсэн үг гэх ойлголттой байх нь тохиолдоно. Тэгээд хятад гаралтай хүнийг өвөрлөгч гаралтай гээд, хятад санаа айхтар шүү гэх гээд өвөрлөгч санаа айхтар шүү гээд л явж байх. Зарим хүн бүр Хятадыг Өвөр Монгол гэдэг гэсэн ойлголттой явж байх жишээний. Олон жилийн тархи угаалтын үр дүн ч байгаа байх, өөр юм ч байгаа л байх.
 
"Өвөр монголчуудаас хол бай" гэж Монголын хүчнийхэн ард иргэддээ сануулж байдаг. Өмнөд монголчуудыг сонирхох, тэдэнтэй харьцах, хамтран ажиллах, эрхийнх нь төлөө үйл үйлдэл хийсэн хүмүүстэй тэд тусгайлан уулзаж, өвөр монголчууд бүгд тагнуул, эрүүгийн гэмт хэрэгтэн гэхчлэн ухуулдаг, ятгадаг, хов жив тараадаг, хутган үймүүлдэг. Монгол дахь өвөр монголчуудаар хүсэл зоригийнх нь эсрэгээр, янз бүрийн бохир, хууль бус үүрэг даалгавар өгөн биелүүлгэх гэж шахан дарамталдаг.
Өмнөд монголчуудын эрхийн төлөөх акциудыг авч үзье. 2011 оны 5-р сарын эцсээр БНХАУ-ын ЭСЯ-ны өмнө болсон жагсаал цуглааны дараа, гэм зэмгүй нэгэн зохион байгуулагч "Хөх Монгол" ТББ-ын тэргүүн Д.Гансүрэнд хилсээр эрүү үүсгэсэн.
 
6-р сард тэнд болсон цуглааныг цагдаа нар эхнээс нь эцэс нь хүртэл саад учруулан, үндсэндээ хийлгээгүй. 12-р сарын 10-нд болсон цуглааны мэдэгдлийн утга санааг СБД-ийн захиргаанаас "Өмнөд Монголын" гэх утгагүй болгон зөвшөөрсөн хариундаа засварлан бичсэн байсан агаад, ЭСЯ-ны өмнө бус, ойролцоо жижиг (Оюутны) талбайд хийлгэсэн, удалгүй тэр талбайг автомашины зогсоол болгосон. 2012 оны 3-р сард хүн зон олноор явдаггүй, цугладаггүй Битлзийн хөшөөний дэргэд хийлгэсэн. 5-р сард Тусгаар тогтнолын талбайд цуглаан хийхийг зөвшөөрсөн байснаа гэнэт үгүйсгэн, маргааш нь цуглааныг явцынх нь туршид цагдаа нараар үймүүлгэсэн, идэвхтэн 7 хүнийг цагдаагийн газар хуурч аваачин, хэрэг бүртгэн байцааж, 5 цаг саатуулсан. 9-р сард Хятадын ЭСЯ-ны өмнө цуглааныг хэдхэн минут хийгээд байхад хүчээр тараасан, хүчээр тараах гэж цагдаагийн олон албан хаагчийг цуглуулж бэлтгэсэн байсан, зохион байгуулагчид торгох арга хэмжээ авсан.
 
Өмнөд монголчуудын эрхийн төлөөх хөдөлгөөнийг тагнах, дарамтлах, штрейкбрехер, провокатор шургалуулах, янз бүрийн шийтгэл оноох зэргээр бөхөөх чиглэлтэй ажиллагааг төрийн зүгээс явуулсаар, 2011 оны 5-р сарын оргил үетэй харьцуулахад өдгөө нэн идэвхгүй болгожээ. 2013.5.10-нд Сүхбаатарын талбайд болсон, малчин Мэргэний дурсгалд зориулсан цуглааны "зөвшөөрлийг" БЗД-ийн хамгийн олон мод тарина гэсэн өдөрлөгтэй цаг хугацаа, байршлын хувьд давхцуулан олгож, тэнд сайд дарга, мод таригчид үг хэлж, урлагийн тоглолт үзүүлж, эмх замбараагүй байдал үүсгэсэн.
 
Уг нь бол ар монголчууд өвөр монгол ахан дүүстээ дургүй биш юм. Харийн хорт бодлоготнууд, цөөн тооны үл бүтэх этгээдүүд л ар өвөр ахан дүүсийг хагаралдуулахыг оролдож буй нь ойлгомжтой. Гэхдээ хагаралдуулаад байгаа юм чинь хагаралдаад байхаас биш яахав дээ гээд мууг өөгшүүлэн сууж болохгүй. Чингэвээс, дискриминаци, расизм, апартейд, репресси, геноцид, шовинизм, сегрегаци, ксенофоби гээд хамгийн хүндэд орох гэмт хэргүүд үүсдэгийг анхаарууштай.
Ар монголчууд өмнөд монгол ахан дүүсийнхээ эрхийн төлөө их бага янз бүрийн хэмжээгээр тэмцэж ирсэн нь сайшаалтай.
 
Ч.Мөнхбаяр
MMXIII.V.XV

92 сэтгэгдэл харуулж байна        

  1. ЯГ УНЭНИЙГ АР МОНГОЛЧУУД ШИГ ХУЛГАЙЧ ЛУЙВАРЧИН ХУДАЛЧ ХУНИЙ САЙХАН СЭТГЭЛГУЙ АДГИЙН ХУМУУС ДЭЛХИЙ ДЭЭР БАЙХГУЙ ШУУ ХУНИЙ ЧАНАР УНЭНДЭЭ АЛГА БОЛСОН ДОО ГАЙГУЙ УЛС НЬ ГАДАГШ ГАРААД АЛГА БОЛЦГООСОН ДОО АДГИЙН ХОГНУУД УЛДЭЖ ЭНЭ МОНГОЛЫГ ХУДАЛДАЖ ИДЭЖ ДУУСАХ НЬ ЛАМ ГЭРТЭЙ АЙМШИГТ ШАР ХУВАЛЗУУД БОЛ БУР Ч АЙМААР

    Зочин, 2016-04-18 09:55:14, 172.56.13.178Хариу бичих

  2. TEGEED TER HAIRTAI DURTAI ULSRUUGAA ZAILAACH

    Зочин, 2016-04-18 10:34:11, 203.194.118.23

    1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалыг үндсэндээ өвөрлөгчид удирдаж хийлгэсэн гэдгийг би түүхээс олж мэдсэн. Халхын цөөн ноёд голлох үүрэгтэй байсаныг үгүйсгэхгүй. Богд хаан бол яах аргагүй холч хараатай улс төрч хүн байж.

    boogii, 2016-04-18 10:54:47, 202.21.117.106

    203.194.118.x гэсэн IP-тай ХУЖАА минь зүгээр зайлаарай, яах гээд байн байн юм бичээд байгаа мал вэ? Манай 2 монгол сэтгэл санаагаар нэгдвэл чам шиг монголд байдаг хужаад орох газар олдохгүй болоод байн2 хагалган бутаргасан коммент сараачаад байгаамуу? Нутаг руугаа аятайхан шиг явчихаарай, үгүй бол ЦАГААН ХЭРЭМ давуулаад савчихна шүү.

    Зочин, 2016-04-18 18:55:18, 150.129.140.173

    Гуоминданы нам Хятадын хувьсгалд ялсан бол өдийд урд хил маань цагаан хэрэм даган ярайх байлаа. Даанч Коммунист нам ялсан болохоор Оросын коммунистууд найр тавьж Өвөрмонголыг Хятадад өгч тэр нь өвөрлөгч нарыг нурманд хаясан шалз лугаа адил тавилантай болгох юм гэж хэн мэдэх билээ. Ядаж л Армонголчууд нь тэднийгээ хардаж сэрдэхгүй, хужаагаар нь дуудахгүй байвал тэдний зовлонг бага ч гэсэн нимгэлэх болой.

    Зочин, 2016-04-18 19:29:03, 150.129.140.173

    Yostoi zov niitlel bichij Uvurmongolchuudiig tatah bolj ogvol irgenshil ogoh uil ajillagaa hiih heregtei, Ted chin bidnii neg tasarhai, Uvurmongolchuudaa hujaa gej haraaj zuhej baigaa teneguudiig yaltai ch bilee. Mongolchuud olon boloh heregtei, huchtei boloh heregtei, bid hoorondoo muudval busdiin idesh boldog. Gashuun tuuhee ergej har!!!!!

    Зочин, 2016-04-18 23:02:33, 110.47.87.189

    Niitlel bol uneheer uneneer bichij. Ene chin l undestniihee toloo shuudee

    Зочин, 2016-08-16 20:38:00, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  3. ENE HAANAHIN SOLIOT NI IIM YUM SARAACHAAD SUUJ BAIDAG BAINAA??.

    Зочин, 2016-04-18 10:26:15, 203.194.118.23Хариу бичих

  4. ХУЖАА минь зайлаачээ, яах гээд байн байн юм бичээд байгаа мал вэ? Манай 2 монгол сэтгэл санаагаар нэгдвэл чам шиг муу монголд байдаг хужаад орох газар олдохгүй болоод байн2 эсрэг коммент сараачаад байгаамуу? Нутаг руугаа аятайхан шиг тонилж үз, үгүй бол ЦАГААН ХЭРЭМ давуулаад шидчихнэ шүү.

    Зочин, 2016-04-18 18:45:23, 150.129.140.173

    Мөнхбаяраа, энэ нэрний чинь ард байгаа ром тоо ямар учиртай юм бэ. Он сар өдөр үү эсвэл өөр юм юм уу? Хэрвээ он сар өдөр бол зүгээр тоогоор бичээч, эсвэл үндэсэрхэг үзэлтэн гэдгээрээ уйгаржин монгол бичгийн тоогоор бичээч. Тэгэхгүй бол хэн ч хэрэглэдэггүй ром тоогоор бичдэг чинь шал утгагүй байна, ойлгогдох ч үгүй байна. Хэрвээ он сар өдөр биш юм бол өөр юу юм, тайлбарлана уу?

    Зочин, 2016-05-05 22:34:32, 59.153.114.230

    Jinhen Mongol soliot l bn. Harin chi hujaagiin soliot uu muu mal

    Зочин, 2016-08-16 20:36:48, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  5. MONGOL ULS BOL UVUR MONGOL BISH ENE BOL 2 TUSDAA UUR UUR UNDESTENGUUD,2 TES ONDOO HUMUUS BITGII HOLIJ HUTAGAAD TENEGEED BAI MALAAA..

    Зочин, 2016-04-18 10:27:07, 203.194.118.23Хариу бичих

  6. jinhene mal ni chi l bndaa. yum hugjuud malnuud hurtel computer deer suudag bolchjee. ХӨЖ

    Зочин, 2016-04-18 18:40:38, 150.129.140.173

    Ар монгол , Өвөр монгол 2 тусдаа өөр үндэстэн гэж юу бичиж байгаагаа мэдэж байна уу малаас доор илжиг юм даа чи ! Чи бол 32-н тойргийн, 100-н айлийн хужаагын үр зулбасга мөнөөс мөн.

    монгол, 2016-04-22 11:43:16, 202.9.40.52

    Harin ene ymar yum yumnaas hotsorson mal ve haha. 2 tusdaa undesten genuu. Chi teguul kazak baih

    Зочин, 2016-08-16 20:35:46, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  7. TEGEED HUJAA BOLOH GEE YU,UVUR MONGOL GEDEG CHINI UUR UNDESTEN UUR HUMUUS GEED BAIHAD YAAGAAD MONGOL ADILHAN AHAN DUUS MAH TSUSNI TASARHAICH GEH SHIG YAMAR SOLIOTOI HUJAA NI IIM YUM BICHDEG BAINAA,TED CHINI 90 HUVI NI HYATAD TSUSNI GARALTAI HUMUUS,MONGOL HUMUUSTEI OGT HAMAAGUI,NER NI HURTEL UVUR MONGOL GESEN UUR NERTEI MEDEJ BAINA UU.OILGOHGUI BAINA UU,ENE YAMAR MAL IIM YUM BICHDDEG BAINAA,DURTAI BOL TER UVUR MONGOLDOO OCHOOD TUSGAAR TOGTNOL ENE TE GEED YAVAHGUIYUDUU CHAMAIG HENCH TOOHGUI UVUR MONGOLCHUUD NI CH TOOJ HARAHGUI..

    Зочин, 2016-04-18 10:32:43, 203.194.118.23Хариу бичих

  8. ХУЖАА минь зайлаачээ, яах гээд байн байн юм бичээд байгаа мал вэ? Манай 2 монгол сэтгэл санаагаар нэгдвэл чам шиг муу монголд байдаг хужаад орох газар олдохгүй болоод байн2 эсрэг коммент сараачаад байгаамуу? Нутаг руугаа аятайхан шиг тонилж үз, үгүй бол ЦАГААН ХЭРЭМ давуулаад шидчихнэ шүү.

    Зочин, 2016-04-18 18:44:00, 150.129.140.173

    Ene 100 ailiin hujaa bn. Yavch Mongol bish

    Зочин, 2016-08-16 20:39:50, 103.26.194.65

    Ene udahgui arhangai uvurhangai 2iig 2 uur nutagtan gej helhiim bnldaa. Ar Uvur gedeg chin nutag ornii l ylgaa muu 100 ailiin hujaa min

    Зочин, 2016-08-16 20:41:07, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  9. Өвөрмонголчуудыг доромжилдог энгийн хүмүүс болон эрхтэн дархтан бүх хүмүүс үеийн үед хараал хүрнэ. Яагаад гэвэл тэд эзэн Чингис хааны зарлиг сургаалийг зөрчиж байгаа юм. чиггис хаан бол монголын ямар ч овог аймгийн хүмүүсийг гадуурчилж үздэггүй харин ч дэмжиж тусалан дэвшүүлдэг хүн байсан. Хүнийг зөвхөн чадвар болон хичээл зүтгэлээр нь үнэлж дүгнэн дэвшүүлдэг байсан. Тэгж ярих юм бол их улсаа байгуулсаны дараа мянгат түмэтийн ноёд, зуутын ноёд, бүх тус болсон хүмүүстээ хишиг шан хүртээхэд ганц ч боржигон овогтон хүнд хишиг шан хүртээгээгүй байдаг юм. яагаад гэвэл яс юман дээрээ өөрийнх нь ураг овог боржигон тайчууд л хар нялхад нь хар буурин дээр хаяж нүүхээс эхлээд өөрийг нь алж устгах гэж заналхийлдэг байсан. Гэтэл хамгийн их тус хүргэсэн хүмүүс бол торгуудын өвөг Хэрэйд аймаг л эцэстээ тус хүргэсэн. Өөртэй нь ямар ч цусан төрлийн холбоогүй. Холбоо нь юу вэ гэхээр аймгийн толгойлогч нь аавынх нь залуу насных нь найз нь. Өөр ураг овог, цусан төрлийн ямар ч холбоогүй. Ийм хүмүүс л бүх цэргийн хүчээ гаргаж дайснуудыг нь дарж өгч хамгийн их тусыг хүргэсэн. Гэтэл өөрийнх нь овог аймаг боржигон бол үргэлж түүнийг алж усгахаар тэмцэж байсан хүмүүс. Харин өөр ураг овогийн хүмүүс л данда тус болж байсаныг үзэж мэдэрч өссөн. Тиймээс хүний яс чанар, тус дэм бол яс үндэснээсээ биш тухайн хүнээсээ шалтгаалдаг юм байна гэдгийг яс махандаа тултал ойлгосон. Тиймээс ямар ч овог аймгийн монголчуудыгаа гадуурхаж үздэггүй шударга ханддаг байсан тул бүх монголчууд түүний туган доор нэгдсэн юм. Өвөрмонголчуудыг гадуурхаж доромжилдог хүмүүс Чингис хааны үзэл санааг зөрчиж байгаа тул тэнгэр цээрлэлээ үзүүлнээ.

    Зочин, 2016-04-18 11:01:46, 202.131.230.70Хариу бичих

  10. CHINGIS HAAN GEJ BAIHGUI MALAA,TER CHINI ZUGEER L DOMOG.

    Зочин, 2016-04-18 11:41:21, 203.194.118.101

    Mongolchuudiig negdej nyagtarhiig eserguutsegchid Bol Mongoliin daisnuud mun. Ihevchlen Mongol bus ugsaatanguud eserguutsej baidgiin medne biz

    SSS, 2016-04-18 12:29:47, 59.153.113.118

    203.194.118.x гэсэн IP-тай ХУЖАА минь зүгээр зайлаарай, яах гээд байн байн юм бичээд байгаа мал вэ? Манай 2 монгол сэтгэл санаагаар нэгдвэл чам шиг монголд байдаг хужаад орох газар олдохгүй болоод байн2 хагалган бутаргасан коммент сараачаад байгаамуу? Нутаг руугаа аятайхан шиг явчихаарай, үгүй бол ЦАГААН ХЭРЭМ давуулаад савчихна шүү.

    Зочин, 2016-04-18 18:54:54, 150.129.140.173

    Хурганы арьс ургав, төлөгний арьс төлжив гээд л элдээд байдаг. Есүхэйн хүүг барын залзагыг бага дээр нь дарья алья гээд хөөгөөд байгаа хүмүүс бол боржигон аймгийнхан. Бага залуу насандаа тувт өөрийн аймгийнханаасаа зугтаж бултсаар том болсон. Том болоод ч алуулчих гээд байсан тул эцсийн найдвар гэж Хэрэйд аймагийг түшиж очсон. Аавынхаа дахыг аваад, Хасар Бэлгүдэй хоёр дуугээ дагуулаад. Эхийгээ Хачиун, Тэмүгэ бага дүү нартайгаа боржигончууд хайж олохгүй газар нуучихаад явж байгаа хүн. Өөрт нь байгаа цэргийн хүч гэвэл Хасар Бэлгүдэй 2 дүү нь. Өөр юу ч байхгүй. Гол найдвар нь аавын минь дахыг хараад Тоорил хаан өөрт нь тус болж явсан эцгийг минь санаж надад туслах байх гэж найдаж яваа хүн. Хэрэйдийн Тоорил хаан бол монгол эр хүний үерхэлдээ үнэнч байдагийг харуулсан жинхэнэ мужик байсан байна. Өөрийхөө хүү Сэнгүмтэй зөрчилдөн зөрчилдсөөр тусалсан. Торгуудын дээдэсүүд бол Монголын тулгар төр байгуулагдахад хамгийн гол гавьяа байгуулсан улс. Тоорил хаан л туслаагүй бол чингис хаан ч төрөхгүй монголчууд тархай бутархай хоорондоо хэмлэлцээд хоцрох байсан.

    Зочин, 2016-04-18 21:55:05, 141.0.14.74

    Хутгуур хийгээд байгаа, яс хаяад байгаа этгээдүүд монголд цагаачилж ирсэн хятадын үр хойчис, тэд зориуд монгол хүн бичихээргүй зүйл бичиж байна . Түүнд бүү авт!!!

    Монгол, 2016-04-22 11:46:15, 202.9.40.52

    Chamaas busad n Chingis haaniig medne. Harin chamaig medku l yum bn hujsagiin sheed

    Зочин, 2016-08-16 20:43:41, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  11. TEGEED YAASAN,UUR HELEH YUM BAIGUIYU,5 NASTAI HUUHED SHIG YUM BICHDEGEE HEND GAIHUULAAVEE,ICHEECHEE.

    Зочин, 2016-04-18 11:43:08, 203.194.118.101Хариу бичих

  12. Muu gadaad gulug yo ch medehgui baij bitgii olon uim hutsaad bgaarai

    Dd, 2016-04-18 12:33:20, 59.153.113.118

    ХУЖАА минь зайлаачээ, яах гээд байн байн юм бичээд байгаа мал вэ? Манай 2 монгол сэтгэл санаагаар нэгдвэл чам шиг монголд байдаг хужаад орох газар олдохгүй болоод байн2 эсрэг коммент сараачаад байгаамуу? Нутаг руугаа аятайхан шиг тонилж үз, үгүй бол ЦАГААН ХЭРЭМ давуулаад шидчихнэ шүү.

    Зочин, 2016-04-18 18:47:14, 150.129.140.173

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  13. одоо өвөрмонгол гэж байхгүй.

    Зочин, 2016-04-18 12:41:19, 202.9.40.69Хариу бичих

  14. Таны нэр:

    Тайлбар:

  15. Монголд ч гэсэн асар их хунхууз бий. Одоо наад хунхууздаа уусалгүй байж байгаад тусгаар улс болцгоо. 2018 хятад 25 жижигхэн улс болж задарна.

    Зочин, 2016-04-18 13:08:23, 103.229.120.55Хариу бичих

  16. Таны нэр:

    Тайлбар:

  17. Ah duu nar bie bienee hezee ch gaduurhaj bolohgui.Manaihan ch hun chanar muutai daa...

    Зочин, 2016-04-18 13:13:29, 202.179.31.25Хариу бичих

  18. Таны нэр:

    Тайлбар:

  19. Монгол монголдоо муу.модон хүрз шаварт муу.биднарийн хагаралд дайсан яаж баярлаж байгаа бол доо.

    б, 2016-04-18 17:21:56, 27.123.214.81Хариу бичих

  20. Таны нэр:

    Тайлбар:

  21. Өвөрлөгч нарын аялга жинхэнэ монгол аялга шүү дээ.Чингис хаан тэгж л ярьдаг байсан байгаа. Харин халх аялга түргийн нөлөө орсон.

    монгол, 2016-04-18 17:27:22, 103.26.195.74Хариу бичих

  22. Mongolchuudiin uliig shagaij dirgui hirgehgui baival.Oorsdiinh ni huuhduud mongoloor yarj chadahgui.Nutagiin aylguu gej yum bii.Mongol hel meddeg yum bol asuudal bish.Uvs hovdiinhon huchtei aylgaich UB ireed dorhnoo Khalh aylgand dasdag.Uwur mongolchuud yag mongoloor yarj baigaa ni ih oilgomjtoi yum baina lee.Gehdee mongoloor yarj chadahgui garuud ih bii.Ted sursanch hejeech tsever surahgui

    zochin, 2016-04-18 22:59:53, 66.87.78.210

    Mongol bichig heregledeg humuus mongol bichgiin aylgaar yridag yum. Ted Mongol bichgee hayhgui tsagt hezee ch halhaar yrihgui

    Зочин, 2016-08-16 20:46:21, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  23. Bid neg tugiin negdej bsan ula shdee uvurmungol bol ystan shdee undesten geheer buh mgl iig heldegui ym uu

    Зочин, 2016-04-18 17:58:18, 112.72.11.116Хариу бичих

  24. Таны нэр:

    Тайлбар:

  25. Ч.Мөнхбаяр гуайд гүнээ талархаж байна.танд эрүүл энх аз жаргал хүсье.

    Зочин, 2016-04-18 18:13:54, 59.153.112.203Хариу бичих

  26. Таны нэр:

    Тайлбар:

  27. Гуоминданы нам Хятадын хувьсгалд ялсан бол өдийд урд хил маань цагаан хэрэм даган ярайх байлаа. Даанч Коммунист нам ялсан болохоор Оросын коммунистууд найр тавьж Өвөрмонголыг Хятадад өгч тэр нь өвөрлөгч нарыг нурманд хаясан шалз лугаа адил тавилантай болгох юм гэж хэн мэдэх билээ. Ядаж л Армонголчууд нь тэднийгээ хардаж сэрдэхгүй, хужаагаар нь дуудахгүй байвал тэдний зовлонг бага ч гэсэн нимгэлэх болой.

    Зочин, 2016-04-18 19:28:33, 150.129.140.173Хариу бичих

  28. tiim shu

    Зочин, 2016-04-18 20:42:39, 103.57.95.42

    Яг тийм ,тэд тасарсан мах,үсэрсэн цус минь шүү монголчуудаа!

    Зочин, 2016-04-22 11:48:36, 202.9.40.52

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  29. ӨВӨР МОНГОЛЧУУДАД НҮҮР ӨГӨӨД ҮЗЭЭРЭЙ. ХЯТАДУУДТАЙ НИЙЛЭЭД ДАВАРДАГ УЛС.

    ААХӨХАЭХ, 2016-04-18 20:29:04, 103.57.93.101Хариу бичих

  30. cham shig hujaad l nuur ugmuurgui bn daa

    Зочин, 2016-04-18 20:41:58, 103.57.95.42

    100 ailiin hujaa zailaad jinhene mongolchuud n nutagtaa ireesei bilee

    Зочин, 2016-08-16 20:47:56, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  31. МОНГОЛЫН ТӨР ЗАСАГТ МӨНГӨТЭЙ ХЯТАДЫН БОДЛОГО ГАР ХӨЛ ДАВАМГАЙЛЖ БАЙДАГ ИЛ БАЙГАА.

    Зочин, 2016-04-19 00:44:31, 59.153.115.27Хариу бичих

  32. Тиймээ ,тэд хагас цустанчууд монгол төрд гарсан нь монголчуудын хооронд мөнхийн хэмлэлдээн болж байгаан тэр

    Зочин, 2016-04-22 11:50:45, 202.9.40.52

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  33. МОНГОЛЧУУДЫН ДУНД МОНГОЛОО ГЭХ ҮЗЛЭЭР ХАМГИЙН НЭВТЭРХИЙ НЬ ХӨӨРХИЙ ӨВӨРЛӨГЧИД МААНЬ.

    Зочин, 2016-04-19 01:41:53, 202.179.25.177Хариу бичих

  34. Үнэн хэлжээ

    Зочин, 2016-04-22 11:49:22, 202.9.40.52

    Tiim

    Зочин, 2016-08-16 20:48:27, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  35. Sain bas ch zuw bizzee

    Зочин, 2016-04-19 03:30:23, 188.221.134.9Хариу бичих

  36. Mongoliin emegnel ni Serchmaa bolon od huuhenuud.Mongol eregteichuud denduu yaduu mongoguigees bolood ochnoon saihan huunuudee baynch bish hedhen haltar togrogtoi hochrogmol oyun uhaan ni hogjoogui oorsdoosoo dor yumnuudad aldsan.Serchmaa baitugai ni Hollywoodiin od shig aashilaad yavch baihad

    zochin, 2016-04-19 04:35:32, 66.87.78.210

    Serchmaatai suuh saihan mongol jaluuchuud jondoo bii.Edgeer gadaadiin jaluuchuud chono boroonoor gedeg bolson.Uunii ulmaas uwur mongolchuudiig ujen yadalt uussen baih

    zochin, 2016-04-19 05:17:02, 66.87.78.210

    Hutsaad bai hytad huntei suuval 7 ueiin daraa tsevershdeg gj sonsoogui yu.ter serchmaa chn odoo bol hujaa l gsn ug.

    Зочин, 2016-04-19 11:21:52, 103.229.122.251

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  37. yostoi onstgui sanaatai humuus sanagdsan

    Mongol geh bolovch setgelgee ar mongolchuud shig b, 2016-04-19 05:42:03, 82.13.71.214Хариу бичих

  38. Таны нэр:

    Тайлбар:

  39. Зураган дээр нуль хужаа дуртэй амьтадл харагдаад байнашдээ!Китэдийн будуун дарга Нарын даалгавартай улсууд!Онооодрийн овормонголчууд бол Санаа бодол цус ножний бурэлдэхуунээрээ таг хужаа болчихсан амьтад!Ямарчл байсан Америкд таарсан овормонголчуудтай нийлж тааран харьцаж явахдаа эд нарт яг Архалхуудад шигээ итгэж илэн далангуй байж болохгуйл улсууд байна Гэсэн сэтгэгдэл торж байсан

    Зочин, 2016-04-19 06:43:19, 109.252.62.7Хариу бичих

  40. Уулын мод урттай богионотой. Өвөр монголчуудыг бүгдийг нь тийм гэж ойлгож байгаа бол та үнэхээр ахархан бодолтой хүн юм. Монгол улсад дандаа сайн хүмүүс байдаг уу? Бас л гадаадуудыг залилж, дээрэмдэж, хуурч, хулхиддаг. Хүний олон сайнтай муутай, аль ч газрын наймаачин тийм л зантай.

    Зочин, 2016-04-19 10:41:38, 59.153.114.236

    Kited gj bicheed bhiig bodvol hunii muu durvud chi l biz.chi bol 4 oiradiin uldegdelmgliig 5 huvaasan urvagch galdanboshigtiin udam monoosoo mon.chi bol yamarch mgl tsusgui chingisiin olzond irsen har kidanii udam .l da.ovorlogch nar bol mongolchuud bolohoir ingej bn.chinii ahan duus mgltoi yamarch holboogui halimag mgl shinjaanuigariin mgl bsn bol yu gh baisn chi.bitii ah duusiin hoorond hor hutgaad bgrai.mongolchuud bidend hamgiin oir humuus bol ovormongol buriad mongol tuva mongol nar maan

    Зочин, 2016-04-19 11:17:57, 103.229.122.251

    Naad chin kazak bn

    Зочин, 2016-08-16 20:49:06, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  41. Ene odoo qu ve? Holoos ireed hot manaih, hotond orood huts manaih gedeg shig!! Ynendee ovoryyd sain hymyys, ar mongolchuud adgiin qm biz Dee! Ter Beejin-d baigaa ovor Mongolchuudaa hel! Adilhan adilhan geed hutsdag ovor Mongolchuud ar Mongolchuudaa tyryyvchiig ni segserch avuuldag biz Dee!! Hudaldaa naimaa hiij baigaa Hujaa luuhanuud tolgoi segsereed yah gej iim hymyystei yavdag qm be? Geed baidal baisan! Ichihgyi luivarddag baij bas Mongolchuud bidniig ingeed baina-tegeed baina gehee bolimoor qm! Bas usiig ni uuval esiig ni daga gej baidag! At nar Mongold irchiheed zygeer baisan bol hen ch oroldohgyi! Tsagaach l qm bol tsagaach shig baih heregtei!! Ta nar Mongol ulsiin gazar nutag deer jagsaal tsuglaan hiigeed baihaar argagyi shyydee!! Amerik, Kanad!geed haan ch adilhan!!

    Hehehe, 2016-04-19 09:15:59, 172.56.42.168Хариу бичих

  42. Hitsaad bai chi halit mulit mgl heltei hujaagaar ovormongoliig tosoolood bgmu.muu teneg chi oopoo hagalan butargagch hujaa ym bishu

    Зочин, 2016-04-22 15:15:48, 122.201.21.33

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  43. Дэлхийдээр хэдэн хун байдаг билээ дээ ! Ямар ч Улсад сайн муу олон таарна гэхдээ Монгол хун хэд билээ бид эв нэгдэлтэй байж Могол гэдэг нэр хундээ авч явна !!! Дэмий битгий бие бие доромжил хамтдаа юу хийвэл Монголоор хучтэй байлгахаа л ярилцвал дээр дэ

    Зочин, 2016-04-19 10:37:56, 103.57.92.89Хариу бичих

  44. Таны нэр:

    Тайлбар:

  45. Kazakuudiig nutag ruu n yavuulaad bayn olgiidoo ovor mongolchuudiigaa oruulj irii.medeej hytaduud gazariig n yag l ogch haragdaach.tsoohon mongolchuud maan nuden deer chn uusaj bn .eronhiilogchoo

    Зочин, 2016-04-19 11:12:27, 103.229.122.251Хариу бичих

  46. UVUR MONGOLCHUUD CHINI NUTAG DEEREE BAIGAA HUMUUS,TEDNIIG HALHIN TAL DEEREES HYATADUUD DUUDAJ AVAACHAAD URD SUULGACHIHSAN YUM BISH,EH ORON GAZAR SHOROON DEEREE BAIGAA HUMUUSIIG YU GEJ BAAHAN TANIHGUI UUR UDESTENGUUD MONGOL AVCHIRAH BOLJ BAINAA,DURTAIDAA HYATADTAI NIILJ HEDEN ZUUN JILEER HYATADUUDTAI SUJIRELDSEN ODOO TEND CHINI UUR HUMUUS BAIGAA MALNUUDAA.

    Зочин, 2016-04-19 11:32:29, 203.194.118.92

    UVUR MONGOLCHUUD CHINI NUTAG DEEREE BAIGAA HUMUUS,TEDNIIG HALHIN TAL DEEREES HYATADUUD DUUDAJ AVAACHAAD URD SUULGACHIHSAN YUM BISH,EH ORON GAZAR SHOROON DEEREE BAIGAA HUMUUSIIG YU GEJ BAAHAN TANIHGUI UUR UDESTENGUUDIIG MONGOLD AVCHIRAH BOLJ BAINAA,DURTAIDAA HYATADTAI NIILJ HEDEN ZUUN JILEER HYATADUUDTAI SUJIRELDSEN ODOO TEND CHINI UUR HUMUUS BAIGAA MALNUUDAA.

    Зочин, 2016-04-19 11:33:15, 203.194.118.92

    Deed nohor hasag hun bicheed bnu.ovomongoliin gazar nutagiig hytaduud turj orood maliin belcheer ch bhgui bolj bh shg bn.teheer hunee avahgui yadiin .yamar nuur buuruulaaltai bish .chi chn harin hadag hunuu

    Зочин, 2016-04-22 15:07:23, 122.201.21.33

    Naad chin 100 ailiin hujaa esvel kazak bn.

    Зочин, 2016-08-16 20:50:51, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  47. UVUR MONGOLCHUUD CHINI NUTAG DEEREE BAIGAA HUMUUS,TEDNIIG HALHIN TAL DEEREES HYATADUUD DUUDAJ AVAACHAAD URD SUULGACHIHSAN YUM BISH,EH ORON GAZAR SHOROON DEEREE BAIGAA HUMUUSIIG YU GEJ BAAHAN TANIHGUI UUR UDESTENGUUDIIG MONGOLD AVCHIRAH BOLJ BAINAA,DURTAIDAA HYATADTAI NIILJ HEDEN ZUUN JILEER HYATADUUDTAI SUJIRELDSEN ODOO TEND CHINI UUR HUMUUS BAIGAA MALNUUDAA.

    Зочин, 2016-04-19 11:33:26, 203.194.118.92Хариу бичих

  48. UMHII HORT HUJAA YUMDAA CHI!!!!!!!!!!!!

    Зочин, 2016-04-19 13:35:04, 59.153.114.236

    Za hasag min hutsaad bgrai .ovormongol bol bidnii mah tsusnii tasarhai.

    Зочин, 2016-04-22 15:08:09, 122.201.21.33

    100 ailiin hujsa min chi harin zailaarai. Chinii orond bosoi mongol bichigtei malchin Uvurmongolchuudaa avchirval mongol saihan boloh gd bn

    Зочин, 2016-08-16 20:52:04, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  49. UVUR MONGOLCHUUD CHINI NUTAG DEEREE BAIGAA HUMUUS,TEDNIIG HALHIN TAL DEEREES HYATADUUD DUUDAJ AVAACHAAD URD SUULGACHIHSAN YUM BISH,EH ORON GAZAR SHOROON DEEREE BAIGAA HUMUUSIIG YU GEJ BAAHAN TANIHGUI UUR UDESTENGUUDIIG MONGOLD AVCHIRAH BOLJ BAINAA,DURTAIDAA HYATADTAI NIILJ HEDEN ZUUN JILEER HYATADUUDTAI SUJIRELDSEN ODOO TEND CHINI UUR HUMUUS BAIGAA MALNUUDAA.

    Зочин, 2016-04-19 11:33:32, 203.194.118.92Хариу бичих

  50. Chi chn harin hasag ymu hujaa 2 iin neg biz.ovormongoluud gazar nutgiig n hytaduud turseer bgd odoo uuschih geed bn malaa

    Зочин, 2016-04-22 15:09:20, 122.201.21.33

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  51. Bi deerh neitleleese iluu doorh sedhigdeliig ni unshih durtai,,, uchir ni end hun ardiin hin uzel bodlinhin huraanguilal yawj baidag! uvur mongolchuud bid tanaraas chimh shoroo ch neheegui , bid uuru eh orontai humuus, malchin ardiin man how zayaa bagal hazaisanaas bolj hytdiin hariand hamragdasan l tedui! gehdee hezee negen udur bid bugduuru bosch chdna gedegt bi itgedeg murtuu zaawal chadah bono ! uchir ni bid uur tuuhe sain mededeg , mongolchuudin doroidol yuusan ehtai gedgiig meddeg bolhoor,,,bid hel soyloo chewerhen awch yawah gej zutgeseer ! echus suuld ni halhachuud tanarin garaar bish bid uursudu erh chuluu dusgaar dogtonoloo sergeene!!! tiimch uchraas tanar bidnii umnuus zanalhilaad baih shaardalga alga! zugeer la munhbayar ah tai adilhan bidnariig oilgood yawwal boloo!

    chinbaa, 2016-04-19 11:47:01, 218.202.137.59Хариу бичих

  52. Таны нэр:

    Тайлбар:

  53. Өвөр могол бол яах аргагүй монгол хүмүүс шүү. Бид яахаараа ийм ухаан муутай болчихдог байна аа. Тэгэхэд израль улс гадаад орнуудад байдаг еврей хүмүүсээрээ дамжуулж маш том бодлого хиийж чадаж байна. Монгол гэсэн сэтгэлтэй хүмүүс гадаад улсуудад байх нь маш чухал. Тэр хүмүүсээ дэмжих ёстой.тэд бол хавт хасарын үр сад алтан урагийн хүмүүс дээ

    Зочин, 2016-04-19 11:56:46, 103.57.92.200Хариу бичих

  54. Havt Hasariin hoichis ni uvurmongold baidag Horchin aimag l yumaa. Chingis haan, temuge otchigin, buh belgutei gd bugdiih ni l hoichis bgaa shuudee.

    Зочин, 2016-04-19 13:27:13, 59.153.114.236

    Altan uragiin humuus ovormongold bga bid chn harin batmonh haanii 2 dah ehneriin huuhduudiinh n nutag shu de

    Зочин, 2016-04-22 15:10:43, 122.201.21.33

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  55. Ар монголчууд энэ нутагт амьдрах эрхгуй, бугдээрээ гадаад цагаачлаад оронд нь овор монгол,хазара, халимаг, тува, буриадууд ирж амьдраг.

    Монголоид, 2016-04-19 12:27:24, 103.57.94.208Хариу бичих

  56. Таны нэр:

    Тайлбар:

  57. Эцэг өвгдөөс оноогдсон газар нутагтаа өөр өөрийн хувь тавилангаараа л амьдар.Монгол бол монгол битгий өлөн өлөн гээд бай

    Зочин, 2016-04-20 09:21:24, 122.201.21.188Хариу бичих

  58. Chi tuuhee unshaagui uher mongoluu eshul hasag hujaa nariin 1 uu.buzar sanaatai hun be

    Зочин, 2016-04-22 15:12:48, 122.201.21.33

    Naad 100 ailiin hujsa chin uheh gd ys hayad bgan

    Зочин, 2016-08-16 20:53:16, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  59. mongolchuudiig mongolchuudaar ni bariuldag muuhai hynd bodlogiig hjtadaas yaniin zeel,tuslamjiig mlrd-mlrd-aar ni avaad eldev tender,hahuul bolgon yersdee zavshij bajajsan,ulaan hamart ochirbattangiinhan met tyerees tyersen terbumtanguud demjij iimerhyy ynen barimtuudiig delhiid tygeeh yyd haalgiig neejee.endees mongoliin tagnuuliin gazariin nuuclal barag iheer zadarch bolchimgyi ajluudaaraa nuucaa ilchilj bui ni ilt haragdaj baigaa jm bish yy.

    neg ardiin bodol, 2016-04-20 10:10:09, 202.179.31.53Хариу бичих

  60. Таны нэр:

    Тайлбар:

  61. UVUR MONGOLCHUUD YMARIIG MANAI NAIMAACHID MEDNE

    Зочин, 2016-04-20 16:57:45, 202.70.34.38Хариу бичих

  62. Таны нэр:

    Тайлбар:

  63. Монголчууд нэгдэхдээ л нэгдэнэ ,чухам хэзээ юм бол!?

    Зочин, 2016-04-22 11:52:58, 202.9.40.52Хариу бичих

  64. Таны нэр:

    Тайлбар:

  65. Israel uud buh evrei undestendee irgenshil uguud bugdiig ni irj amidarhiig zuvshuuruud baihiin,duudsaar baigaad 8 say bolsiin gesen,Mangar Mongolchuud bolohoor uursdihniiguuch uzehgui yumaa,iim uls oron her udaan orshin togtnoh boloo ,iim teneg humuus hol yavahgui dampuuraad duusanldaa,duusaasai gej baigaa yum bish shuu,tegjil sanaa zovoh yum,Mongolchuud hoorondoo durgui,gadna baigaadaa durgui,tegeed hend durtai yum be?Ursduusuu asuudaa.

    Bi, 2016-04-22 13:40:11, 73.246.178.107Хариу бичих

  66. Таны нэр:

    Тайлбар:

  67. Tuuhee medehgui ,Uvur Mongoloo Hytad hej baigaa deerhi humuus yu ch medehgui Maluud yumdaa,surguulid surch baigaagui bololtoi bolovsrolgui yumnuudtai yu yarihavdee,iim uher Mongolchuud haramsaltai ni baigaad baihiin,tegeed orost baigaa Mongol undestnuud ni Oros yum baihdaa,khhhhhh,yanaa iim cuuhun 3 sayulaa murtuu ,iim olon mangar Maluudtai ,Hytad Mongoloo yalgahgui Yanadaa odoo?

    Bi, 2016-04-22 13:44:36, 73.246.178.107Хариу бичих

  68. Таны нэр:

    Тайлбар:

  69. Mongolchuudiig Negtgeh Durgui humuus bugd Hytadiin erliizuud baigaaldaa,tusgai daalgavartai ulsuud!

    Bi, 2016-04-22 13:46:30, 73.246.178.107Хариу бичих

  70. Таны нэр:

    Тайлбар:

  71. Bid mongoloo gsn setgeltei ah duusiigee iruulj tsusaa selbeh heregtei bolchood bn .tehgui bol ar mgl d tuuhee ch unshdaggui medehiig ch husdeggui tsus oirtson maluud ih bolj bn yana da ahan duus min

    Зочин, 2016-04-22 15:19:15, 122.201.21.33Хариу бичих

  72. Yg unen

    Зочин, 2016-08-16 20:54:41, 103.26.194.65

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  73. Hari tsustai humuus yamar ih eserguutsej bnaa honots honotsdoo durgui gedeg ch unen uimdaa

    Dd, 2016-04-22 16:52:41, 59.153.115.170Хариу бичих

  74. Таны нэр:

    Тайлбар:

  75. XX зууны 10-аад оноос 40-өөд онуудад өмнөд монголчуудын БНМАУ-тай нэгдэх, БНМАУ-д олноороо ирж амьдрах, БНМАУ-ыг дэмжих хөдөлгөөнүүд их байлаа. Гэвч тэднийг Зөвлөлтийн түрэмгийчүүдийн янз бүрийн хэлмэгдүүлэлт хүлээж байдаг байв. Бүх монгол туургатныг, эсэхүл Хятад гүрнийг нөлөөндөө оруулах Зөвлөлтийн эрмэлзлүүд ээлжлэн хүчжиж, хэрэв хятад зүтгэлтнүүдтэй харилцаа сайжирвал, холбоотон хятад зүтгэлтнүүд нь хүчтэй болвол монголчуудыг хэлмэгдүүлж эхлэх нь түгээмэл байв. Нэг бол, Өвөр Монголыг БНМАУ-д нэгтгэх бэлтгэл хийж буй мэт үйл ажиллагаанууд явуулж, нэг бол янз бүрээр хилс буруутган өмнөд монголчуудыг хэлмэгдүүлнэ. Дагалдаад өмнөд монголчуудын тухай суртал нэвтрүүлэг өөрчлөгдөнө.

    Зочин, 2016-05-26 09:17:07, 202.21.118.98Хариу бичих

  76. Таны нэр:

    Тайлбар:

  77. Урд хойд хөршийн эзэрхийчүүдийн үйл ажиллагаа, харийн аялдан дагалдагч ар монгол зарим ноёдын хорлол зэрэг нь энэ бүхэнд их үүрэг гүйцэтгэжээ.

    Зочин, 2016-05-26 09:17:57, 202.21.118.98Хариу бичих

  78. Таны нэр:

    Тайлбар:

  79. өвөр монголчуудтайгаа эв найртай байх хэрэгтэй.энэ бол соёл. бид өөрсдөө хүнээс дор новшнууд шүү дээ. өөрсдийгөө тэдний тэдний олонд тавиад үз

    Зочин, 2017-11-27 00:53:49, 202.131.229.50Хариу бичих

  80. Таны нэр:

    Тайлбар:

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэл нь Sonin.mn сайтын нийтлэлийн бодлоготой холбоогүй зөвхөн тухайн хүний үзэл бодол тул сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Эрхэм та өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлж, сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төр, эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү? Бусдыг гүтгэж, доромжилсон сэтгэгдлийг сайтын модератор устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 88195646 дугаарын утсаар хүлээн авна.

Таны нэр:

Тайлбар: