Хэдийгээр Ардчилсан намын хүн гэх боловч гурван Засгийн газар дамнан Монголын хамгийн хариуцлагатай боловсон хүчин бэлддэг сургуулийн захирлаар ажиллаж байсан гэхээр нэлээд том артай нь тодорхой. Тиймдээ ч олон удаагийн аудит болон бусад шалгалтаар зөрчил илэрч байсан ч ямар нэгэн арга хэмжээ авагдаагүй "дархан эрхтэй" захирал гэсэн. Гэвч өнгөрсөн хугацаанд тэрбээр юу хийв.
АШУҮИС-ийг Ази, Номхон далайн баруун бүсийн анагаахын шилдэг 100 сургуулийн нэг болгоно. Оюутны хотхон барина, их сургуулийнхаа эмнэлгийг барьж байна, одоогийн сургуулийн байр болох улсын өмчийг улсад хандивлана, багш нараа орон сууцтай болгоно гээд л бусдын хийж чадаагүйг би хийж байна гэж өөрийг ярихаас цаашгүй. Үнэндээ 10 мянга гаруй оюутантай, Монголын хамгийн хариуцлагатай боловсон хүчин бэлддэг тус сургууль өнөөдөр академик чанараа алдаж, аж ахуйн тооцоогоо илүүд үзээд байгаа нь тус сургуулийн эрдэмтэн, профессоруудын гайхшралыг төрүүлээд буй. Саяхан халагдах тушаалаа авсан Г.Батбаатар захирал сургуулийнхаа нэрийг барьж, гаднаас өчнөөн хандив тусламж авч, үүнийгээ хэрхэн зохицуулахаа мэдэхгүй байна. Тодруулбал, 2013 онд Мянганы сорилтын сангаас сувилахуйн лаборантын ангийн төв лабораторийг тоног төхөөрөмжөөр бүрэн хангаж нэг сая ам.долларын төсөл хэрэгжүүлсэн. Гэтэл 2014-2015 онд тус лабораторийг татан буулгаж тухайн лабораторийн тоног техөөрөмжийг хэрхэн хаана ашиглах, хаана байгаа нь тодорхойгүй болсон. Био анагаахын сургуулийн лаборатори байгуулж өөрийн хувийн компанийнхаа урвалж бодисыг өндөр үнээр нийлүүлдэг. Одоогийн баригдаж буй эмнэлгийн барилга, шинэ цогцолборын А болон Б блокын барилгын тендерийг зарлахдаа "Барилгын тухай" хуулийн 40 дүгээр зүйлийн 40.1.9 дэх хэсэгт заасан "барилга байгууламжийн суурь, хана, хучилт, шат, арагт бүтэц, дээврийн ажлуудыг барилгын ажил гүйцэтгэгч нь бие даан гүйцэтгэнэ" гэсэн заалтыг зөрчин хэд хэдэн багцад хувааж зарлаж илтэд хууль зөрчсөн. НАСС сургуулийн тоног төхөөрөмжийн тендерийг өөрийн төрсөн хүүд "ОМБОЛ" нэртэй компаниар дамжуулан авч өгсөн. 2016 онд Анагаахын сургуулийн барилгын ажлыг гүйцэтгэхээр шалгарсан "Happy building" гэх компанид барилгын материалын үнэ өссөн гэх үндэслэлээр 2018 оны хоёрдугаар сард нэмэлт гэрээ байгуулан олон зуун сая төгрөг нэмж гаргах шийдвэр гаргаж байсан гэх мэт олон но-той ноцтой наад захын замбараагүй байдал АШУҮИС-д нүүрлэж, хэн ч захирч дийлдэггүй хэмжээгүй эрхт захиралтай байгаа талаар хэвлэл мэдээлэл, сошиалаар олон удаа гарч байв.
 
АШУҮИС нь нийт есөн салбар сургуультай боловч БСШУСЯ-наас 2017 онд хийсэн аудитын шалгалтын хүрээнд зөвхөн ганц сургууль болох Анагаахын сургууль хамрагдаж, бусдыг хамруулаагүй талаар багш нар гомдоллон мэдэгдэж, дахин шалгалт явуулах талаар шаардаж байсан. Энэ нь шалгалтад зөвхөн 20 орчим хувь хамрагдсан гэсэн үг. Иймээс бусад аудитын дүгнэлт үнэн зөв. бодитой гарсан гэхэд учир дутагдалтай байх магадлалтай юм. Тус сургуулийн үе үеийн удирдлагууд, тухайн үеийн Засгийн газрын бодлого, Япон улсаас Монгол Улсад сууж байсан үе үеийн Элчин сайд нарын дэмжлэг хүчин зүтгэлээр бий болсон Япон улсын Засгийн газрын 175 тэрбум төгрөгийн буцалтгүй тусламжаар баригдаж байгаа сургуулийн эмнэлгийн байрыг зөвхөн өөрөө санаачилсан юм шиг нийгэмд ойлголтыг тэрүүлж, өөрөө өөртөө "автор" өгч сургуулийн эмнэлгийг ашиглалтад оруулж байж халагдана гэмээн доогуур дээгүүргүй гүйж өөрийгөө рекламдаж албан тушаалтайгаа зууралдсаар өдийг хүрсэн билээ. Барилгын ажлын гүйцэтгэл 75 хувьтай явна гэсэн ч харамсалтай нь Анагаахын их сургуулийн шинэ эмнэлэг ашиглалтад орох ямар ч боломжгүй түүхий байгаа талаар дотор нь байгаа хүмүүс ярьж байна.
Эмнэлгийн статус тодорхой бус, дотор нь ажиллах мэргэжлийн эмч, эмнэлгийн ажиллагсад нь бэлтгэгдээгүй. цалин хөлс нь төсөвт бүрэн тусгагдаагүй зэрэг наад захын асуудал өдгөө босоод байна. Тус эмнэлэгт ажиллах менежментийн багт өөрийн гар хөл бологсдоо оруулан эмнэлгийн даргаас авахуулаад, мэргэжлийн кадрууд нь гадна үлдсэн, эмн нарыг чадавхижуулах сургалтад өөрийн танил талаа шагнал маягаар явуулсаар ирсэн талаар багш нар нь гомдоллож байна. Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд Япон улсад долоодугаар сарын 22-нд сургуулийн эмнэлгийн симулэшн буюу эмч нарыг сургах өндөр ертөг бүхий нарийн мэргэжлийн сургалтад мэргэжпийн эмч нар хамрагдах ёстой байтал Санхүүгийн албаны дарга Нацагдорж, захиргааны албаны Ганбаатар нарыг томилон явуулж улсын хөрөнгийг эмх замбараагүй үрэн таран хийж байгаа нь дээрх байдлыг нотолж байна. АШУҮИС-ийн 2017 оны санхүүгийн тайланд Үндэсний Аудитын газраас аудитын шалгалт хийх явцад аудитын дүгнэлтэд хөндлөнгөөс нөлөөлж хоёр өөр дүгнэлт гарсан нь аудитын явцад нотлогдож санхүүгийн ноцтой зөрчил илэрсэн нь ажлаас халах гол шалтгаан болж Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хууль, Боловсролын тухай хууль, Хөдөлмөрийн тухай хууль, Төрийн аудитын тухай хууль, Үндэсний Аудитын газраас Боловсрол Соёл Шинжлэх Ухаан спортын сайдын эрхлэх асуудлын хүрээний байгууллагуудын 2017 оны санхүүгийн нэгтгэсэн тайланд хийсэн аудитын тайлан, дүгнэлт, Үндэсний Аудитын газрын 2018 оны 4-р сарын 30-ны өдрийн 071182 тоот албан шаардлагыг тус тус үндэслэн үүрэгт ажлаас нь чөлөөлсөн байна. Харин эрхэм захирал гуай "Албан тушаалтай зууралдаад байгаа юм биш. Төлөвлөсөн бүтээн байгуулалтын ажлаа л дуусгахыг хүсч байна" хэмээн шалтаглан сандал ширээтэйгээ зууралдсаар хоёр жилийг ардаа авсан. Төлөвлөсөн бүтээн байгуулалын ажил нь түүний идэж шамшигдуулж гүйцээгүй хөрөнгө мөнгө, хомхой сэтгэл үү. Ингэж ойлгохоос аргагүйд хүрч байна. Төрийн өмчит сургуулийн захирлаар зайдагначихаад ажлаа өгөхгүй хэмээн гүрийж салбарынхаа сайдыг үл ойшоож суугаа түүнд ямар эрх ашиг байгаа болоод цаг хожихыг хүснэ вэ. Өдгөө бүр ажлаас нь өөрчлөх сургаар өрхийн эмнэлгээс өвчтэй гэсэн акт гаргуулан ажлаа өгөхгүй өвчтэй байгаа нэрийдлээр албаны унаа унан үлдэх аргаа сүвэгчлэн санхүү, хангамжийн албаны дарга нараа нууцгай газар дуудан уулзаж байгаа нь өчигдөр нотлогдож хамт олныхоо дуранд өртсөн талаар нэтээр дүүрэн мэдээлэл баримт нотолгоотой гарч байна. Хамгийн харамсалтай нь, үндэсний томоохонд тооцогдох тус сургуулийн оюутнууд сургууль руугаа ч зүглэх эрхгүй болчихоод байна. "Хангамжийн албаны дарга Батхуяг битгий оруул" гэсэн хэмээн гэрээт харуул хамгаалалтынхныг үүдэндээ сойчихоод хэнийг нь ч дотогш нэвтрүүлэхгүй байгаа аж. Мен амралтаа аваагүй ажил үүргээ гүйцэтгэж байгаа эмч, багш нараа ажлыг нь хийлгэхгүй хөөж тууж байгаа талаар гайхан ярьцгааж байна. Төрийн статустай тус байгууллага Г.Батбаатарын хувийн эзэмшил үү.
Засгийн газрын цаашлаад салбарынхаа сайдын гаргасан шийдвэрийг үл ойшоосон энэ мэт эрхтэн ямбатнуудад төр хариуцлагыг чангахан хүртээж, өөрийн эзэмшлийн эд хөрөнгөө эртхэн салгаж авах хэрэгтэй юм. Тэгэхгүй бол төрийн нэрийг барьж толгой дээр сандайлагсад олшрох нь. Ямартай ч Монголын боловсролын томоохон сургуулиудын нэг өнөөдөр захиралгүй, сургууль эзэнгүй, хаалга үүдээ барьсан, төрийн ажил цалгардсан байдалтай байна. Энэ нь Монгол Улсад сайдын тушаал үйлчилдэггүй, төрийн шийдвэр үнэгүйддэг болж өөрийн эрх ашгийг төрийнхөөс дээгүүрт тавигсдын тоо олширч, захирах захирагдах ёс алдагдаж байгаагийн тод жишээ юм.
 
 
Г.ТӨГӨЛДӨР