Бид Монгол улсын өнөөгийн байгаа улс төрийн нөхцөл байдалд судалгаа хийж гарсан үр дүн дээр доорхи дүгнэлт хийж байна.

1. 1990 онд олж авсан АРДЧИЛСАН хувьсгал булшлагдлаа.
Учир нь: Бид 1990 онд нам төвтэй төрөөс татгалзаж “Иргэн төвтэй төр буюу иргэний нийгэм” байгуулахыг үндсэн хуулийнхаа эрхэм зорилгод хуульчилж баталгаажуулсан. Энэ нь ардчилалийн үнэт зүйл болох Монгол улсын тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний баталгаа байсан юм. Үүнийг нэмэлт өөрчлөлт нэртэй доорхи заалтуудаараа устгаж, үгүй болгож, булшилсан. 29 жилийн бүтээсэн нийгмийг олон нам буюу хорин таван толгойтой хотгор хар мангасийн аманд хийж устгах гэж байна. Анхаарах ёстой.
 
Үүнд :
1) 1992 оноос эхэлсэн Үндсэн хуулийн удаа дараагийн өөрчлөлт (2000 оны дордохын 7 өөрчлөлт) болон нэмэлт өөрчлөлт хийх гэсэн санаархал нь 2011 оны Ж.Сүхбаатарын, 2015 оны Фортуунаа Батбаярын, 2012 оны Лүндээжанцангийн бүгд Монгол улсын баялагт эзэн суух гэсэн нэг захиалагчтай байна гэдэг нь саяхан болж өнгөрсөн УИХ- н Төсвийн Байнгын Хорооны хурал дээр Ц.Даваасүрэн гишүүний санаачилан оруулсан “Стратегийн ордуудын 51-с доошгүй хувь нь ард түмний мэдэлд байна гэсэн заалт дэмжигдээгүй унасан. Үүнээс хархад энэ үндсэн хуулийн өөрчлөлт гадны захиалгатай гэдэг нь батлагдаж байна.
 
Баримт: Төрийн эрхийг хэмжээгүйгээр авах, газар болон газрын доорхи баялгийг авах гэсэн оролдлогууд байна. (Үндсэн хуулийн 6.1, 3 дугаар бүлэг)
Энэ захиалагч зорилгоо гүйцэлдүүлэхийн тулд Монгол улсын төрд байнга дарамт шахалт хийж, өөрсдийн гар хөл болсон сэтгэлгүй, итгэлгүй, нэгнийг цаг тухайн бүрт ашиглаж ирсэн байдаг.
2) Үндсэн хуулийн 6-р зүйлийн 2 дэх хэсэгт нэмэлт өөрчлөлтөөр оруулж ирж байгаа заалтаар “Төрөөс байгалийн баялгийг ашиглахдаа тэгш байдал, шударга ёс, эдийн засгийн аюулгүй байдал, тогтвортой хөгжлийг хангах зарчмыг баримтлана.” Гэсэн энэ заалт нь Үндсэн хуулийг 6,1дэх заалттайгаа зөрчилдөж 29 жил хийсэн уул уурхайн хулгай луйвараа хуулийн дагуу байсан мэтээр харагдуулж төрийн эсрэг, тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний эсрэг хийсэн гэмт хэргээ цагаатгах гэж байна.
3) Үндсэн хуулийн 21-р зүйлийн 4 дэх хэсэгт нэмэлт өөрчлөлтөөр оруулж ирж байгаа заалтаар “УИХ-н сонгуулийн журмыг хуулиар тогтооно гэсэн заалтыг УИХ-н сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно. УИХ-н ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор УИХ-н сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно.” Гэсэн нь нам нэрээр халхалсан мафийн бүлэглэлд төрийн эрхийг хуулиар хамгаалж олгох гэж байна.
4) Үндсэн хуулийн 28-р зүйлийн 2,3 дахь хэсэгт нэмэлт өөрчлөлтөөр оруулж ирж байгаа заалтаар “Хянан шалгах түр хороо нь холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу мэргэжлийн, хараат бус шинжээч томилох, гэрч дуудах, тайлбар, мэдүүлэг авах, нотлох баримт гаргуулах бүрэн эрхтэй. Түр хороо дүгнэлт гаргаж, шаардлагатай бол тухайн асуудлыг эрх бүхий байгууллагад шалгуулахаар шилжүүлж болно. Түр хорооны дүгнэлт шүүхэд үүрэг хүлээлгэхгүй. Хорооны хэлэлцсэн баримтыг нотлох баримтад тооцох эсэхийг шүүх шийдвэрлэнэ.” Гэсэн энэ заалт нь үндсэн хуулийн 47-р зүйлийн 1,2,3-р заалтуудыг ноцтой зөрчсөн. ТҮР хороо юм бол яагаад заавал заалт болгож оруулж ирэх гээд байна вэ!!!
 
Учир нь : Одоогоор хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа үндсэн хуулийн Дөчин долдугаар зүйл:
1. Монгол Улсад шүүх эрх мэдлийг гагцхүү шүүх хэрэгжүүлнэ.
2. Ямар ч нөхцөлд хуулиас гадуур шүүх байгуулах, шүүх эрх мэдлийг өөр байгууллага эрхлэн хэрэгжүүлэхийг хориглоно. Гэсэн заалтыг ноцтой зөрчсөнөөс гадна. УИХ-ын өөрийн мэдлийн хүн айлгаж дарамталдаг авилгалтай тэмцэх газартай (АТГ) болох гэж байна. Хэнийг айлгаж дарамтлах гэж байна вэ?
5) Үндсэн хууль бол ард түмэн төр хоёрын хооронд байгуулсан гэрээ гэж үздэг. Өнгөрсөн нэмэлт өөрчлөлтүүд оруулах гэсэн бүх оролдлогууд төрийн эрх мэдлийг л дээшлүүлэх талаар өөрчлөлт байсан болохоос бус гэрээний нөгөө тал болсон ард түмний эрх ашгийг хамгаалсан нэг ч заалт үг үсэг орж ирээгүй байна.
Энэхүү болж өнгөрсөн бодит байдал дээрээс дүгнэлт хийхэд энэ бүх цаг хугацаанд үндсэн хуулийг өөрчлөх санаархал нь гадны нэг захиалгч байгааг нотолж байна. Мөн Монгол улсын үндэсний аюулгүй байдалд халдаж, Монгол улсын тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний эсрэг хийж байгаа гэмт хэрэг гэж бид үзэж байна. Иймд Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт хийхийг зогсоохыг хатуу шаардаж байна.
2. Мөн УИХ-ын гишүүн ажлын хэсгийн ахлагч Д.Лүндээжанцанг “ХАЛЗ МЭТГЭЛЦЭЭНД” дуудаж байна.
3. Үнэхээр өөрчлөх гэж байгаа бол бидэнд боловсруулсан ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ байна.
 
Үндэсний Аюулгүй Байдлыг Хөгжүүлэх Судалгааны Төв