Их Британийн улс төр сүүлийн арван жилд Брексит, Ковид-19 цар тахал, эдийн засгийн удаашрал, амьжиргааны өртгийн өсөлт, төрийн үйлчилгээний доройтол зэрэг дараалсан сорилтуудтай нүүр тулсан. Ийм нөхцөлд Хөдөлмөрийн намын удирдагч Энди Бурнхэм Ерөнхий сайдын албан тушаалыг хүлээн авсан нь зөвхөн улс төрийн удирдлага солигдсон үйл явдал бус, харин Их Британи хөгжлийнхөө дараагийн үе шатанд ямар чиглэл сонгохыг тодорхойлох шинэ эхлэл болж байна.

Гэвч түүний өмнө тулгарч буй асуудлууд дэндүү их. Эдийн засгийн өсөлтийг сэргээхээс эхлээд төрийн үйлчилгээний шинэчлэл, цагаачлал, гадаад бодлого, намын дотоод эв нэгдлийг хадгалах хүртэл олон сорилтыг даван туулах шаардлагатай болжээ.

Юуны өмнө шинэ Засгийн газрын хамгийн том шалгуур нь эдийн засгийг тогтвортой өсөлтийн замд оруулах асуудал юм.

Сүүлийн жилүүдэд Их Британийн эдийн засгийн өсөлт сул хэвээр байж, улсын өр нэмэгдэн, төсвийн боломж хумигдсан. Энэ нь сонгуулийн үеэр өгсөн олон амлалтыг хэрэгжүүлэх санхүүгийн орон зайг хязгаарлаж байна. Эрчим хүчний төлбөр, татварын зарим өөрчлөлт зэрэг богино хугацааны арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх боломжтой ч эдийн засгийн бүтцийн гүнзгий асуудлыг шийдэхэд илүү өргөн хүрээний шинэчлэл шаардлагатай гэж эдийн засагчид үзэж байна.

Эдийн засгийн хүндрэл нь иргэдийн өдөр тутмын амьдралд шууд нөлөөлж байгаа юм. Хэдийгээр инфляц өмнөх оргил үеэсээ буурсан ч өрхийн төсөвт үзүүлэх дарамт бүрэн арилаагүй байна. Үүн дээр Үндэсний эрүүл мэндийн алба (NHS)-ны ачаалал, эмнэлгийн үйлчилгээний урт дараалал, орон сууцны хомсдол, орон гэргүйдэл зэрэг асуудал нэмэгдэж байгаа нь Засгийн газрын өмнөх дарамтыг улам нэмэгдүүлж байна.

Энди Бурнхэм эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд орон сууцны барилгын ажлыг нэмэгдүүлж, нийгмийн хамгааллын бодлогыг өргөжүүлэхээ амласан ч төсвийн боломж тийм ч өргөн биш байгаа нь бодлогын хэрэгжилтийг хүндрүүлж мэднэ.

Үүний зэрэгцээ хөдөлмөрийн зах зээлийн нөхцөл байдал ч шинэ Засгийн газрын анхаарлын төвд байна. Сүүлийн статистик мэдээллүүд ажлын байрны өсөлт саарч, хувийн хэвшлийн цалингийн өсөлт удааширсныг харуулж байгаа бөгөөд залуучуудын ажилгүйдлийн түвшин харьцангуй өндөр хэвээр байна. Эдийн засгийн өсөлт эрчимжихгүй бол бүс нутгийн хөгжлийг дэмжих, шинэ ажлын байр бий болгох амлалтуудыг хэрэгжүүлэхэд хүндрэл учирч болзошгүй.

Цагаачлалын асуудал ч мөн адил улс төрийн хамгийн эмзэг сэдвүүдийн нэг хэвээр байна. Их Британийн бизнесийн салбар ажиллах хүчний хэрэгцээг хангахын тулд хууль ёсны цагаачлал шаардлагатай гэж үздэг бол нөгөө талаас хууль бус шилжилт хөдөлгөөнийг эрс бууруулахыг шаардсан олон нийтийн шахалт хүчтэй хэвээр байгаа юм.

Энди Бурнхэм эдгээр хоёр эсрэг тэсрэг шаардлагын тэнцвэрийг хадгалах хүндхэн даалгавартай нүүр тулж байна.

Гадаад бодлогын талбарт ч түүнийг амаргүй сорилтууд хүлээж байна. Тэрээр НАТО-гийн хүрээнд Их Британийн үүргийг хадгалж, Украиныг үргэлжлүүлэн дэмжих байр сууриа илэрхийлээд байгаа. Үүний зэрэгцээ Брекситийн дараах Европын Холбоотой харилцааг илүү тогтвортой, прагматик түвшинд хөгжүүлэх шаардлага тулгарч байна. Мөн АНУ-тай стратегийн түншлэлээ хадгалах, Ойрх Дорнод дахь тогтворгүй байдал, Орос-Украины дайны үр дагавартай холбоотой асуудлууд ч шинэ Ерөнхий сайдын дипломат ур чадварыг сорих болно.

Түүнчлэн сонгуулийн үеэр өгсөн амлалтууд нь өөрөө томоохон сорилт болж байна.

Бүс нутгийн хөгжлийг дэмжих, жижиг, дунд бизнесийг өргөжүүлэх, төрийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах зэрэг олон зорилтыг хэрэгжүүлэхийн зэрэгцээ төсвийн сахилга батыг хадгалах шаардлага бий. Өөрөөр хэлбэл, шинэ Засгийн газар их хэмжээний шинэ зардал гаргахгүйгээр бодит өөрчлөлт авчрах ёстой гэсэн хүлээлттэй нүүр тулж байна.

Энди Бурнхэм Их Британийг эдийн засгийн удаашрал, өндөр өр, амьжиргааны өртгийн дарамт, төрийн үйлчилгээний шинэчлэл, цагаачлалын бодлого, олон улсын аюулгүй байдлын тодорхойгүй орчин зэрэг олон давхар сорилтын үед удирдахаар болж байна. Түүний улс төрийн ирээдүй зөвхөн шинэ санаа дэвшүүлэхээс бус, эдгээр асуудлыг бодит үр дүнд хүргэж чадах эсэхээс ихээхэн шалтгаалах юм. Хэрэв тэр эдийн засгийн өсөлтийг сэргээж, иргэдийн амьжиргааг бодитоор сайжруулж чадвал Их Британийн улс төрд шинэ үеийг эхлүүлэх боломжтой. Харин чадахгүй тохиолдолд олон нийтийн өндөр хүлээлт богино хугацаанд улс төрийн томоохон дарамт болон хувирах эрсдэлтэй.

Н.Отгончимэг