Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Сү.Батболдод Монгол Улсын Гавьяат эдийн засагч цол хүртээсэн тухай мэдээлэл олон нийтийн анхаарлыг татаж, эсрэг тэсрэг байр суурийг дагуулж байна. Нэг хэсэг нь түүнийг Монголын эдийн засгийг дэлхийд таниулах, хөрөнгө оруулалтын орчныг сайжруулахад бодит хувь нэмэр оруулсан гэж үзэж байгаа бол нөгөө хэсэг нь ийм өндөр цол хүртээх үндэслэл хангалттай эсэхэд эргэлзэж буй юм.

Ийм үед сэтгэл хөдлөл, улс төрийн хандлагаас илүү бодит баримтыг сөхөх нь зүйтэй.

Сү.Батболд 2009-2012 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар ажилласан. Энэ хугацаанд Монголын эдийн засаг түүхэндээ хамгийн өндөр өсөлтийн нэгийг үзүүлсэн бөгөөд Үндэсний статистикийн хороо, Дэлхийн банкны мэдээллээр 2011 онд дотоодын нийт бүтээгдэхүүний өсөлт 17.3 хувьд хүрч, Монгол Улс дэлхийн хамгийн хурдацтай өссөн эдийн засгуудын нэг болсон юм. Мөн уул уурхайн салбарт чиглэсэн гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт түүхэн дээд хэмжээнд хүрч, Монгол Улс олон улсын хөрөнгө оруулагчдын анхаарлын төвд орсон үе тохиосон.

Гэхдээ эдгээр амжилтыг зөвхөн тухайн үеийн Засгийн газрын гавьяа гэж тайлбарлах нь өрөөсгөл. Дэлхийн зах зээл дээр зэс, нүүрсний үнэ огцом өссөн, уул уурхайн "супер цикл" үргэлжилж байсан нь Монголын эдийн засагт хүчтэй эерэг нөлөө үзүүлсэн. Өөрөөр хэлбэл, гадаад зах зээлийн таатай орчин, байгалийн баялгийн эрэлт нэмэгдсэн нь эдийн засгийн өсөлтийн гол хөдөлгөгч хүчин байжээ.

Нөгөө талаар таатай нөхцөл байдлыг бодит өсөлт болгон хувиргахын тулд төрийн бодлого, хөрөнгө оруулалтын орчин, олон улсын итгэлцэл зайлшгүй шаардлагатай байдаг. Энэ утгаараа Сү.Батболдын Засгийн газар хөрөнгө оруулагчидтай хэлэлцээ хийх, Монголын эдийн засгийг олон улсад сурталчлах, эдийн засгийн бодлогын тогтвортой байдлыг хадгалах чиглэлээр тодорхой ажил хийсэн гэж эдийн засагчид үнэлдэг.

Түүний Ерөнхий сайдаар ажиллаж байх үед Монголын эдийн засгийн форум тогтмол зохион байгуулагдаж, төр, хувийн хэвшил, гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг нэг ширээний ард уулзуулдаг чухал индэр болон хөгжсөн. Энэ форум өнөөдөр ч Монголын эдийн засгийн бодлогын хэлэлцүүлгийн томоохон талбар хэвээр байна.

Гэвч Сү.Батболдын улс төрийн замнал зөвхөн амжилтаар хэмжигддэггүй. Түүнийг тойрсон хөрөнгө, оффшор компани, гадаад дахь үл хөдлөх хөрөнгийн асуудал олон жил улс төрийн маргааны сэдэв болсон. Гэхдээ эдгээр асуудлаар түүнийг гэм буруутайд тооцсон хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэр гараагүй бөгөөд хууль зүйн хувьд буруутай гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй байна. Иймээс улс төрийн шүүмжлэл, хууль зүйн үнэлгээг хооронд нь ялгаж авч үзэх шаардлагатай.

Төрийн дээд цол, тэр дундаа Гавьяат эдийн засагч хэмээх эрхэм хүндтэй шагнал нь зөвхөн эдийн засгийн үзүүлэлтээр хэмжигдэхгүй. Тухайн хүний эдийн засгийн бодлого боловсруулахад оруулсан хувь нэмэр, шинэчлэл санаачилсан байдал, улс орны хөгжилд үзүүлсэн урт хугацааны нөлөө зэрэг олон хүчин зүйлийг хамтад нь үнэлдэг.

Тиймээс "Сү.Батболд энэ цолыг хүртэх гавьяатай юу?" гэсэн асуултад нэг мөр хариулт өгөхөд амаргүй. Гэвч Монголын эдийн засаг хамгийн өндөр өсөлттэй байсан үеийн Засгийн газрыг удирдсан, гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах бодлого хэрэгжүүлсэн, эдийн засгийн олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд оролцсон зэрэг нь түүний намтарт бодитойгоор бичигдэх үйл явдлууд мөн.

Эцсийн дүндээ төрийн шагналын үнэ цэнийг тухайн үеийн улс төрийн үнэлгээ бус, цаг хугацаа, бодит үр дүн, түүхийн шүүлт л тодорхойлдог. Сү.Батболдын хувьд ч энэ зарчим үйлчилнэ. Түүнийг Монгол Улсын Гавьяат эдийн засагч болох хэмжээний хувь нэмэр улсдаа оруулсан эсэхийг өнөөдрийн маргаан бус, ирээдүйн үнэлгээ илүү бодитой дэнслэх биз ээ.

Х.Цэцэнноров