Ажилгүйдэл-ядуурал-сургууль завсардалт

Нийтэлсэн: 2012-10-12 08:00:00


Одоогоос дөрвөн жилийн өмнө манай нийт хүн амын 35.2 хувь нь ядуу амьдарч байгаа статистик дүн мэдээ гарч билээ. Харамсалтай энэ үзүүлэлт өнөөдөр өссөнийг судалгаа өгүүлж байна. Зарим улстөрчдийн ярьж буйгаас үзвэл монголчуудын маань 70-аад хувь нь амьжиргааны баталгаажих түвшингээс доогуур амьдарч байна. Ийм түвшинтэй улс орны нийгмийн нөхцөл байдал ямар байх нь дэндүү ойлгомжтой. Ялангуяа боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээ ядуучуудын “армид” шүргэх төдий л үзэгдэнэ. Аль ч улс орны ирээдүй хүнийхээ хөгжлөөс л хамаардаг гэдэг логикоор бол Монголын ирээдүй өнөөгийн бараан саарал дүр зургийн үргэлжлэл байх магадал байна. Аймшигтай санагдахгүй байна гэж үү?

 


2011 онд 6-14 насны 4.4 мянган хүүхэд сургууль завсардсан статистик мэдээ ширээн дээр минь байна. Мөн өнгөрөгч онд 200 хүүхэд орон гэрээсээ дайжиж, 100 хүүхэд
хараа хяналтгүй тэнэмэл амьдарч байгаа тухай албан ёсны баримт ч цагаан цаасан дээр хараар бичсэн өдрийн тэмдэглэл шиг эмгэнэлтэй еэ дурайна. Алтны компаниудын буруутай үйл ажиллагаанаас болоод хатаж ширгэж буй гол, нууртай адил амьдралын боломжгүйгээс сургууль завсардсан хүүхдийн ирээдүй услахгүй хаясан цэцэг шиг хатаж гандахад бэлэн болжээ.

 

Хүүхдийн төлөө үйл ажиллагаа явуулдаг, бодлого боловсруулдаг төрийн болоод төрийн бус байгууллага манай улсад байдаг. Бүр хангалттай. Хүүхдийн төлөө Үндэсний зөвлөлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд тэргүүлдэг гээд бодохоор хүүхдэд тавих анхаарал халамж бодлогын өндөрт түвшинд хэрэгждэг нь харагдана. Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Хүүхдийн төлөө газар болон Японы Хүүхдийг ивээх сан зэрэг төрийн болон, төрийн бус байгууллагын статустай байгууллага хүүхэд хамгааллын чиглэлээр тогтмол үйл ажиллагаа явуулж ирлээ.

 

Нэг жишээ татахад л өнгөрөгч онд Засгийн газар, Хүүхдийн төлөө Үндэсний зөвлөл хүүхэд хамгааллын тогтолцоог бэхжүүлж, хамгааллын үйлчилгээг орон нутагт, анхан шатны нэгжид хөгжүүлэх зайлшгүй шаардлагатай гэж үзсэний үндсэн дээр Монгол Улсын Шадар сайд, аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нартай байгуулсан бүтээгдэхүүн нийлүүлэлтийн гэрээнд “...Олон нийтэд түшиглэсэн хүүхэд хамгааллын үйлчилгээг холбогдох байгууллагуудаас дэмжлэг авч өргөжүүлэх” тухай асуудлыг онцгойлон тусгажээ.

 

Үүнтэй холбогдуулан анхан шатны нэгжид хүүхэдтэй ажиллагсдад зориулан мэргэжил, арга зүйн дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх зорилгоор Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Хүүхдийн төлөө газар, Японы Хүүхдийг ивээх сан, МУБИС-ын Боловсрол судлалын сургууль, АНУ-д Нийгмийн ажлын чиглэлээр төгсөгчдийн сүлжээтэй хамтран бүсчилсэн сургалтыг орон даяар зохион байгуулсан байна.

 


Энэ мэт хүүхэд рүү чиглэсэн арга хэмжээ авч байгаач бүр мөсөн алга болох болоогүй байна. Яагаад сургууль завсардалт байсаар байна вэ? Яагаад тэвчишгүй хүнд хөдөлмөр эрхлэх хүүхдийн тоо анзаарагдам цөөрөхгүй байна вэ? Өнөөдөр мянга мянган хүүхэд хүнд хөдөлмөр эрхэлж байгаа тоо баримт юу өгүүлнэ вэ? Үүнийг би хувьдаа ядуурал, түүний үндэс суурь болсон ажилгүйдэлтэй холбож үзэж байна. Хэдийгээр төр засаг ажилгүйдэл буурч байна гэж байгаа боловч энэхүү эмзэг үзэгдэл тэдний дурдсан тоо баримт шиг нийгэмд шууд анзаарагдахгүй байна.

 

Ажилгүйдэл буурсан юм бол яагаад ядуурал буурахгүй байна вэ гэдэг асуулт зүй ёсоор урган гарч ирж таарна. Өнөө маргаашийн идэх хоолоо яая гэж байгаа хүмүүс юун сургууль соёл. Ингээд л үр хүүхэд нь амьдралын боломжгүй гэдэг шалтгаанаар сургаалиа мартаж байгаа юм даа.
...Судалгаанд хамрагсдын эцэг эх, багш нар сургууль завсардалтын хамгийн гол шалтгааныг ядуурал гэж үзэхийн зэрэгцээгээр гэр бүлийн амьжиргаанд тус нэмэр болох үүднээс мал маллах болсноор сургууль завсарддаг гэж хариулсан байна.

 

Улаанбаатарт судалгаанд хамрагдсан хүүхдүүдийн эцэг эхчүүд нь орлогын буюу амьжиргааны тогтсон эх үүсвэргүй байв. Улаанбаатарын судалгаа явагдсан бүхий л дүүргүүдэд томоохон хэмжээний зах байрладаг тэдгээр захуудад ихэнх сургууль завсардсан хүүхдүүдийн эцэг эхчүүд нь ажилладаг аж. Мөн сургууль завсардсан хүүхдүүд ч дээрх нэр бүхий захуудад машин угаах, манах, ТВ-ийн мэдээ зарах, тэрэг түрэх, ширхэгийн тамхи, шархны боолт зарах, микро автобусанд кондуктор хийх зэрэг хөдөлмөр эрхэлж байна.

 

Ярилцлагад оролцсон эцэг эхчүүд ч мөн адил тэдгээрийн хүүхдүүд сургуульд суралцаж чадахгүй байгаагийн шалтгааныг ядуурал гэж үзэж байв. Хүүхдүүдтэй ярилцсан фокус бүлгийн ярилцлагын үеэр “Та нарт юу чухал байна вэ" гэж асуухад олонхи хүүхдүүд дулаан гутал, хувцас, хичээлийн хэрэгсэлтэй болохыг хүсэж байна гэж хариулжээ.


1 Жишээ :
Би гурван хүүхэдтэй. Нөхөр маань хүнд өвчтэй. Эднийгээ авч явах гэж хэрэндээ л нойр хоолгүй зүтгэх юм. Төрсөн ах маань хөдөө мал малладаг. Тэр маань л бидэнд ганц тус болдог хүн дээ. Гэтэл зуднаар ихэнх малаа алдсан. Одоо өөрийгөө яая гэж байна. Амьдрал бүр хэцүүдсэн. Харин аз болж Бигэрт алтны орд газар илэрч 13 настай том хүүтэйгээ явахаар зориглосон. Амьдралын эрхээр л хүүгээ сургуулиас гаргасан хэрэг шүү дээ. Ханиа хүнд өвчтэй байхад нь асарч тэтгэх нь миний үүрэг биз дээ. /Говь-Алтай аймгийн Есөнбулаг сумын иргэн Бадам/
Миний бие 2011 оны 9 дүгээр сард тус аймагт томилолтоор ажиллаж байх үедээ дээрх яриаг өрнүүлж билээ. Энэ бол цэвэр ядуурлаас үүдэлтэй сургууль завсардалтын жишээ юм.

 


Түүнээс гадна орон нутагтаа амьжиргааны эх үүсвэрээсээ салсан иргэдийн хот руу тэмүүлсэн их нүүдэл сургууль завсардах нэгэн нөхцөл болж байна.
Үүнээс болоод сургуулийн ачаалал ихэсч, анги дүүргэлт стандарт хэмжээнээс хол давсан, шинээр сургууль барих тал дээр тодорхой ахиц гарахгүй байна. Үүнтэй холбоотой нэгэн жишээ татая "Алтан-Өлгий" оршуулгын газрын хашаанд хэд хэдэн Хүүхдүүд хөөцөлдөн тоглож байлаа. Хамаг хөлс нь гарчихсан. Хөвгүүд охид руугаа чулуу шидэж, нөгөөдүүл нь зугтах юм. Яагаад тэнд тоглож байгааг нь тодруулахад нэг шар банди "Бид нар сургуульд явдаггүй юм аа. Энд цагаа өнгөрөөдөг юм" гэлээ. 10 орчим настай Н.Энэрэл охиноос зарим зүйлийг тодрууллаа.



-Оршуулгын газар тоглохоосоо айхгүй байна уу?

-Юунаас айна гэж.



-Сүнс, бас муу энергитэй газар тоглоход эвгүй биш үү?

-Үгүй. Энд сүнс байдаггүй юм. Таны сүүдэр чинь л сүнс шүү дээ. Бид дасчихсан.



-Гэр чинь хаана байдаг юм. Харих болоогүй юу?

-Тийшээ (баруун зүгийг заав). Угаасаа манай энд тоглох газар, явах сургууль байдаггүй. Жаахан тоглож байгаад харина гэж хээв нэг хариулчихаад явчихав.
Тэнд тоглож байсан хүүхдүүдийн дийлэнх нь Баянзүрх дүүргийн XXII хороонд харьяаллагддаг аж. Дулааны улиралд хүүхдүүд өдрийг оршуулгын дэргэд тоглож, өнгөрөөдөг байна. Тэд "Сурах сургууль байхгүй байхад хаана сурах вэ дээ" гэж том хүн шиг хэг ёг хийнэ. Баянзүрх дүүргийн XXII хороо нь 2007 оноос тусгаарлан гарсан шинэ хороо юм.

 

Нийт 400 орчим га талбай бүхий газарт, 13 мянгаад хүн амтай. Тэдний ихэнх нь гэр хороололд амьдардаг. Харин хорооны хэмжээнд нэг ч сургууль, цэцэрлэг байддаггүй аж. Иргэн Д.Ханд "Манай бага хүү урагшаа хоёр км гаруй алхаж байж, сургуульд явдаг. Сонгуулиар сургуультай болгоно гээд амлаад байсан. Сураг алга. Уг нь хорооны хажууд цэцэрлэг барьж байгаа. Хэзээ ашиглалтад орох юм бүү мэд" гэлээ.

 


2008 онд УИХ-ын сонгуульд XXII тойрогт нэр дэвшсэн Ц.Батбаяр мөрийн хөтөлбөртөө шинээр сургууль, цэцэрлэг барих тухай оруулсан юм билээ. Ц.Батбаярын мөрийн хөтөлбөрт Баянзүрх дүүргийн XXII хороонд цэцэрлэг, сургууль барина гэж тодорхой заасан гэдэг. Гэтэл бараг таван жилийн хугацаа өнгөрчихөөд байхад тус хороонд нэг ч сургууль, цэцэрлэг үгүй байна.

 


12 настай хүү Н.Мөнхбаяр "Намайг 10 настай байхад гэрт ойрхон сургуультай болно гэж ээж ярьдаг байсан. Би одоо 12 настай ч өөр хорооны сургуульд явсан хэвээр байна” гэлээ. Энэ талаар XXII хорооны Засаг даргаас нь тодруулах гэсэн боловч томилолтоор явсан байлаа. Тус хорооны зохион байгуулагч С.Туулмөрөн "Солонго гэдэг нэртэй цэцэрлэг баригдаж байна. Хичээлийн шинэ жилээр ашиглалтад орох байсан ч мэргэжлийн хяналтын газар хүлээж аваагүй байгаа. Одоогийн байдлаар сургууль баригдана гэсэн юм алга" гэлээ.

 


Зарим хүүхэд өөр хорооны сургуульд сурдаг байна. Гурав км орчим алхаж байж, сургуульдаа очих аж. Сургууль, цэцэрлэггүй байна гэдэг хорооныхны хувьд хүнд асуудал болжээ. Тэд Засаг даргадаа энэ талаар нэлээд санал, хүсэлт тавьдаг байна. Иргэн Н.Долзод "Манай хүү сургуулиас завсардсан. Өөр хорооны сургуульд явуулъя гэхээр төвөгтэй. Орон тоо гүйцсэн гээд авахгүй юм. Сонгууль болохоор л хэдэн гишүүд ард иргэдэд сайхан амлалт өгч, хуурдаг. Тэр олон сайхан амлалт яахав. Бидний хүүхдүүдийг сургах сургуультай л болгочихвол баярлана" гэлээ.

 


Энэ хоёр жишээгээр би ядуурал сургууль завсардах гол шалтгаан гэдэг санаагаа илэрхийлэхийг зорьсон юм. Төр засаг ажлын байр бий болгох чиглэлээр далайцтай ажиллахын оронд бага хэмжээний бэлэн мөнгө тарааснаар ядуурал буурахгүй ээ. Ажилгүйдэл буураагүй цагт ядуурал сүүдэр мэт дагаж явах нь хууль. Ядуурлаас гараагүй цагт сургууль завсардалт зогсохгүй ээ. Монголын ирээдүйн төлөө сургууль завсардах үзэгдлийг арилгая.

Жич:
Иш татсан эх сурвалжууд: - “Өглөөний сонин” -“Өнөөдөр сонин” -“Өдрийн сонин" -Үндэсний статистикийн газрын мэдээлэл
-Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газрын тайлан -Хүүхдийн төлөө газрын мэдээлэл -Niigem.mn


Д.Дорж
Эх сурвалж: “Геологи уул уурхайн мэдээ”

СУРТАЛЧИЛГАА :

0 сэтгэгдэл харуулж байна        

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэл нь Sonin.mn сайтын нийтлэлийн бодлоготой холбоогүй зөвхөн тухайн хүний үзэл бодол тул сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Эрхэм та өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлж, сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төр, эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү? Бусдыг гүтгэж, доромжилсон сэтгэгдлийг сайтын модератор устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 88195646 дугаарын утсаар хүлээн авна.

Таны нэр:

Тайлбар:

Фотог:

"Сайжруулсан зуух 2014" (Фото сурвалжлага)27

"Сайжруулсан зуух 2014" үзэсгэлэн яармаг худалдаа өнөөдөр өглөө ҮХАҮТанхим дээр боллоо.

Фотог:

Ө.Мөнх-Эрдэнэ: Би жүжигчнийхээ хувьд сайн суралцмаар байна

“Помогите Нам 1,2”, “Хайрын рекорд” зэрэг олон кинонд тоглосон залуу жүжигчин Мөөжиг буюу Ө.Мөнх-Эрдэнэтэй ярилцлаа.

Фотог:

Буруу хэрэглээ

Хүн төрөлхтөний агуу нээлтүүдийн тоонд интернэт зүй ёсоор ордог билээ. Хоорондын зайнаас үл хамааран мэдээлэл солилцох өргөн талбар болох интернэт одоо энэ дэлхийн олон сая хэрэглэгчдийг холбосон аварга сүлжээ болжээ.

Фотог:

Л.Балхжав: Хотоо хайрлаж, ирээдүйнх нь тухай боддог байх л хэрэгтэй

Юм цөөхөн байхдаа эмх цэгцтэй байдаг байх. Тухайн үед Улаанбаатар маань ийм олон иргэнтэй байгаагүй. Анх төлөвлөхдөө ч ийм өнөр олуулаа болно гэж төлөвлөж, зохион байгуулалт хийгээгүй байх л даа.

Фотог:

Хятад, Монголын археологичид хайгуулаа дуусгажээ 1

Хятад-Монголын археологийн хамтарсан шинжилгээний анги Монгол Улсын 12 аймагт есөн жил хийсэн хайгуул судалгааны ажлаа дуусгажээ.

Ж.Оюунбаатар: Чингис хот Зүүн бүсдээ тэргүүлэх хөгжилтэй хот болно

Хэнтийчүүд бидний хамгийн том бахархал бол Чингис хаан юм. Мэдээж төрж өссөн Хэнтий нутаг маань ч бидний нэг бахархал шүү дээ.

Адуу (Фото нийтлэл)

Говийн нүдэн дэх адуун сүрэг

Японы хүүхдүүдийн 30 хувь амт мэдрэх чадваргүй

Япон хүүхдүүдийн 30 орчим хувь нь чихэрлэг, гашуун зэрэг амтлах үндсэн мэдрэмжүүдийн наад зах нь нэгийг нь ялгаж чадахгүй байна гэж тус улсын судлаачид мэдэгдлээ.

Өвчин үүсгэх магадлалтай есөн мэргэжил

Мэргэжил бүхэн сайхан ч сул тал гэж бий. Хэдийгээр ажлын үед аюулгүйн ажиллагааны дүрэм баримталсан ч мэргэжлээс шалтгаалж өвчлөх нь элбэг байдаг. Тиймээс өвчин үүсгэх эрсдэлтэй есөн ажил мэргэжлийг танилцуулж байна.

Монгол хэл Монголчуудынх л биз дээ

Яагаад ингэж асуух болов гэхээр монгол хэлээр ярьж бичихээ болих гээд байна уу гэж бодогдохоор болж, монгол түмэн минь бухимдах боллоо.

Аав минь

Аавдаа хайртай гэж нэг ч удаа хэлээгүй юм сан. Амнаас гардаггүй тэр хайр зүрхэнд хичнээн амгалан, гүн гүнзгий анирланам. Яг л хичнээн халавч үл ууршим, зах хязгаар, гүн ёроолыг нь хэмжээлж барамгүй далай тэнгис мэт.

А.С.Пушкин: Хөшөө дурсгалаа босгов, би

1. А. С. Пушкин миний хувьд өнө эртний бөгөөд хар багын найз юм А.С.Пушкиний “Хөшөө дурсга лаа босгов, би" миний хамгийн анхны цээжилсэн шүлгүүдийн нэг юм. Түүний бадаг мөрүүд сэтгэл зүрхэнд орос, монголоор ээлжпэн эгшиглэсээр...

Д.Отгондалай: Миний ард эх орон минь бий гэж бодохоор тоглолтын явцад огтхон ч ядраагүй

Азийн XVII их наадам БНСУ-ын Инчён хотноо 14 хоногийн турш үргэлжилж, наадмын сүүлчийн өдөр ОУХМ, “Хилчин” спорт хороо, Хилийн 0168 дугаар ангийн тамирчин, ахлагч Д.Отгондалай боксын 60 кг-ын жинд өрсөлдөгчөө илт давуугаар буулгаж авсан юм. Тэрбээр эх орондоо анхны гэх тодотголтой алтан медалийг ийнхүү 40 жилийн дараа өөрийн болгон ирсэн нь энэ юм. Түүнийг эх орондоо ирээд удаагүй байхад нь дугаарын зочныхоо хойморт урилаа.

"Севол"-ын ослоос хойш 6 сар өнгөрсөнтэй холбогдуулан аврах сургуулилт хийв

Олон хүний аминд хүрсэн хөлөг онгоцны осол болсноос хойш яг зургаан сар болж байгаатай холбоотойгоор пүрэв гарагт Өмнөд Солонгос хөлөг онгоцны болзошгүй ослын үед явуулах аврах ажиллагааны томоохон сургуулилт хийлээ.

Орхон аймаг залуучууд хөгжлийн төвтэй боллоо

Швейцарийн хөгжлийн агентлаг, Люксенбургийн засгийн газар НҮБ-ын санхүүгийн дэмжлэгтэйгээр Монгол улсын засгийн газар, НҮБ-ын хүн амын сан хамтран хэрэгжүүлж буй Залуучуудын хөгжлийн төслийн хүрээнд Орхон аймгийн Хүүхэд гэр бүлийн хөгжлийн хэлтсийн дэргэд Залуучуудын хөгжлийн төв 2014 оны 10 дугаар сарын 14-ны өдөр нээлтээ хийлээ.

“Сүхбаатарын хүүхдүүд-Бид оролцъё, хөгжье” аймгийн хүүхдийн IV чуулган амжилттай зохион байгуулагдаж өндөрлөлөө

“Сүхбаатарын хүүхдүүд-Бид оролцъё, хөгжье” аймгийн хүүхдийн IV чуулган 2014 оны 10 дугаар сарын 13-14-ний өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдаж өндөрлөлөө. Чуулганд аймгийн Хүүхдийн төлөө зөвлөлийн дарга, 13 сумын Засаг дарга, аймаг сумдын сурагчдын төлөөлөл, ЕБС-ийн нийгмийн ажилтнууд, хүн ам зүйн мэргэжилтнүүд нийт 150 гаруй хүн оролцлоо.

Дундговь аймаг гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургалт явагдаж байна

Монгол Улсын шадар сайдтай Аймгийн засаг даргын байгуулсан гэрээний дагуу 2014 оны 10 сарын 15-17-ний өдрүүдэд онцгой байдлын ерөнхий газраас гамшгаас хамгаалах иж бүрэн сургалтыг явуулж байна.

Эмнэлгийн 427 ажилтан “Эбола”-гийн халдвар авчээ

Эмнэлгийн 427 ажилтан “Эбола” вирусийн халдвар авснаас 236 нь нас барсан тухай Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын /ДЭМБ/ төлөөлөгч Изабель Нутталл мэдэгджээ.

Удаа дараа хүний аминд хүрсэн "Хүннү" хороололын ажил үргэлжилж байна

Осол гарахад хэдхэн хоног үйл ажиллагааг нь түр зогсоож асуудлыг шийдвэрлэдэг. Ийм л байдлаар иргэдийг хуурч, хүний алтан амийг үнэгүйдүүлсээр байна. Энэ удаад харин "Хүннү'' хорооллын барилгыг онцлох хэрэгтэй байх. Учир нь зургаахан сарын дотор тухайн барилга дээр хоёр ч томоохон осол гарсан.

Н.Энхбаяр: Идэвхтэй хөдөлгөөн хийх нь чихрийн шижингээс сэргийлдэг

Турна гээд гурил идэхгүй байж болохгүй. Гурилан бүтээгдэхүүн идэхгүй бол маш хурдан ядардаг. Гурилан бүтээгдэхүүн идчихээд хэвтээд байвал маш хурдан таргалдаг. Харин хөдөлгөөн хийвэл өөхийг хялбар задалдаг.

“Оргил рашаан сувилал” ТУЗ-ийн гишүүддээ хууль бусаар мөнгө өгчээ

Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын даргын зөвлөлийн хуралдаанаар “Оргил рашаан сувилал" төрийн өмчит хувьцаат компанид хийсэн санхүүгийн шалгалтын тайланг танилцууллаа.