2025 оны намар МАН-ынхан хоёр хуваагдаж, МАН-ын даргад Г.Занданшатар, Д.Амарбаясгалан нар өрсөлдөж байх үетэй зэрэгцэн, сүүлийн 10 жилийн дотор анх удаа АН-ын рейтинг МАН-ыг давлаа гэсэн дүнг зарим судалгааны байгууллагууд танилцуулж эхэлсэн юм. Үүнээс улбаатайгаар АН-ын удирдлагууд АН УИХ-ын 2028 оны сонгуульд ялна, бидний рейтинг өндөр байгаа гэсэн уур амьсгалд бүрэн автах болов. Гэвч энэ бүхэн худлаа гэдгийг аймаг, сумын ИТХ-ын нөхөн сонгууль харууллаа. МАН-ын рейтинг нийтдээ унасан нь үнэн ч, үүнтэй зэрэгцэн, АН-ын рейтинг өссөн гэдэг нь худлаа байжээ. МАН-ын дэмжлэг унаж буй хэдий ч АН-ын дэмжлэг нэмэгдэхгүй байна.

Ерөнхий дүнгээрээ бол иргэд МАН, АН-аас аль алинаас нь залхсан гэсэн үг. Ардчилсан Намын рейтинг өссөн гэдэг нь бодит байдал биш пиар байсан болж таарч байгаа бөгөөд тус намын удирдлагууд нөхцөл байдалд бодит дүгнэлт хийхгүй бол УИХ-ын 2028 оны сонгуульд МАН, АН хамтдаа унах эрсдэл байна гэсэн үг.

Учир нь аливаа улс төрийн дэмжлэг гэдэг нь нөгаа намын сул дорой байдлаас шууд бий болдог зүйл биш. Өрсөлдөгч намд итгэх итгэл буурснаар автоматаар өөр нэг намын итгэл нэмэгддэг гэсэн ойлголт өнгөрсөн хугацаанд өөрчлөгдөж байна. Иргэдийн хувьд өнөөдөр гол асуудал нь аль нэг намыг сонгох бус, харин улс төрийн намуудад итгэх итгэл нь бүхэлдээ буурсан нөхцөл байдал руу шилжиж байгаа юм.

МАН олон жил төрийн эрх барьсан намын хувьд иргэдийн хүлээлтийг бүрэн хангаж чадаагүй гэсэн шүүмжлэлтэй тулгарч байгаа. Авлига, хариуцлага, амьдралын өртөг, эдийн засгийн нөхцөл байдал зэрэг олон асуудал дээр иргэдийн бухимдал нэмэгдсэн нь тус намын рейтинг буурахад нөлөөлсөн. Гэхдээ энэ бухимдал АН-д итгэх итгэл болон хувирсангүй.

Харин АН-ын хувьд энэ нөхцөл байдлыг өөрийнх нь өсөлт гэж тайлбарласан нь бодит байдлыг буруу үнэлэхэд хүргэж байна.

Иргэд МАН-аас татгалзаж байгаа нь АН-ыг дэмжиж байна гэсэн үг биш. Энэ хоёр ойлголтын хооронд улс төрийн маш том ялгаа бий.

Өнгөрсөн сонгуулиудын туршлагаас харахад иргэд зарим үед нэг намыг нөгөөгөөр сольж санал өгдөг ч, итгэл үнэмшилгүйгээр зөвхөн эсэргүүцлийн санал өгөх байдал удаан хугацаанд тогтвортой дэмжлэг болж чаддаггүй. Тиймээс АН бодит дэмжлэгээ хэмжихийн тулд зөвхөн судалгааны тоо бус, орон нутаг дахь бодит нөхцөл байдал, иргэдийн хандлагыг анхаарах шаардлагатай.

Судалгааны байгууллагуудын танилцуулж буй рейтинг нь тухайн үеийн сэтгэл зүй, мэдээллийн орчин, улс төрийн нөхцөл байдлыг тодорхой хэмжээнд харуулдаг боловч сонгуулийн бодит саналын дүн биш юм. Үүнийг ялгаж харахгүй бол улс төрийн намууд өөрсдийнхөө бодит байдлыг буруу дүгнэх аюултай.

АН-ын хувьд өнөөдөр хамгийн том алдаа нь МАН-ын алдаан дээр өөрийн ирээдүйн ялалтыг байгуулж болно гэж ойлгож байгаа явдал байж мэднэ.

Иргэдийн итгэлийг зөвхөн өрсөлдөгчийн сул талаас олж авдаггүй. Харин өөрсдийн бодлого, шинэчлэл, хариуцлага, улс орны асуудлыг шийдэх бодит чадвараар бий болгодог.

Хэрэв хоёр том нам хоёулаа иргэдийн бодит бухимдал, итгэл алдарч буй шалтгааныг ойлгохгүй зөвхөн рейтинг гэгчид түшиглэн улс төрийн дүгнэлт хийсээр байвал 2028 оны сонгуулийн үр дүн тэдний хувьд таамаглаагүй өөрчлөлтийг авчирч болзошгүй.

Өнөөдрийн улс төрийн хамгийн том мессеж бол нэг нам нөгөөгөөсөө рейтингээрээ давсан тухай биш. Харин иргэд уламжлалт хоёр том намд итгэх итгэлээ алдаж эхэлсэн явдал юм. Үүнийг ойлгож, бодит өөрчлөлт хийж чадах улс төрийн хүчин л айсуй сонгуульд давуу байдалтай оролцох боломжтой.

С.Сарнай