"Монголын нууц товчоо" дэлгэн харах бүрийд 13-р зууны Монголын язгууртанууд яаж ийм онцгой оюун санаатай байсан юм бэ? гэж бүр гайхширдаг юм.Магадгүй, Хятадын аугаа их соёлтой байнга дайтан мөргөлдөж байдаг, байгалийн захиргааг дээдэлдэг нүүдэчдийн соёл ингэж тэсэрдэг юм болов уу ч гэж бодох шиг?!

Монголын нууц товчоо хосгүйг нотлох 3 үндэс байдаг:

Нэгдүгээрт: дөнгөж ХХ зууны хоёрдугаар хагаст Хорхе Борхес, Габриель Маркес, Салман Рушди нарын бүтээлээр нээгдэн моодонд орсон, утга зохиолын "Шидэт реализм" хэмээх урсгалын эх өв нь МНТ байсан байгаа юм.Монголын түүх: тэнгэрээс гаралтай домгоор эхлээд, энэ орчлон ертөнцийг донслогосон их түүх болон урсан ирж байгааг энэ бүтээлд ямар гайхамшигтай харуулсан гээч!

Хоёрдугаарт: Ромын эзэнт гүрний мөхөл,викингүүдийн түрлэгийн дараа, Х-ХIII зуунд Европод үндэсний төрт улсууд бий болж байсан.Монголтой зэрэг шахуу Франц, Англи улсууд бий болж байв.

Гэхдээ хэн нь ч монголчууд шиг,төрт улс бий байгуулан,улмаар эзэнт гүрэн рүү тэлж байсан түүхээ товчоолж бичих ухаан байгаагүй!!! Монгол л төрт улс бий болсон түүхээ яг тэр цагт нь товчоолсон байгаа юм даа! Фукуидид,Тацит нар ч ингээгүй юм шүү дээ. Македоны Александрын багш нь аугаа Аристотель ч,Фракийнхаа түүхийг ингэж товчоолоогүй юм!

Гуравдугаарт: Будда, энэ орчлон зовлонгийн мөн чанартай гэж айлдсан, саяхан Стивен Пинкер, чухам энэ зовлонгийн мөн чанар л ухамсарыг бий болгодогийг шинжлэх ухааны аргаар нотолсон.

Монголын Нууц Товчоо бол, зовлонгийн мөн чанартай энэ орчлон ертөнцөд,монголчуудыг хүчирхэг болгосон ухамсар хэрхэн босч ирж байгааг мөн гайхалтай драмтай үзүүлсэн дээ!

Өүлэн эхийн таван сум, ноёноосоо урвасан албатуудыг нугаслан алж байгаа Чингисийн хилэгнэл, Зүчийг үхэхэд урам хугаран шаналах эцгийн цөхөрч байгаа, орондоо орох завгүй олзлолдон булаалдах ертөнцийн зовлонг дүрсэлсэн өгүүлэмж гээд аан! Мөн "алаад хаяж байгаа" юм ш дээ!

Би Баабарынхаа цөхөрлийг мэдэрдэг юм.Нууц товчоонд нэвт автаж, тэр үеийн язууртануудыг шүтсэн сэтгэгч,одооны монголчуудыг арчаагүйг хараад цөхрөлгүй яахав. Түүний "Монголын түүх" бүтээл бол Нууц товчооны сүнсийг монголчуудад сэрээх гэсэн оролдлого юм!

Чингисийн урагийхан Монголын Нууц Товчоог чандлан нууцалж,зөвшөөрөлгүй үзсэн харцын толгойг авдаг байсныг би сайн ойлгодоггүй байсан.90 оны Ардчилсан хувьсгалаар, Их Хядлагын үеэр оросын коммунистууд, алтан ургынханыг мөрдөн хөөж, таарсан газраа устгаж байсан мэдээл ил тод болсон. Тэгэхэд л би 800 жилийн дараа оросууд, монголчуудаас өс нэхнэ гэдгийг Чингисийн язгууртанууд гадарлаж байжээ гэмээр санагдсан даа!

Одоо ч Оросын коммунистуудын нэхэл тасраагүйг,философич Молор-Эрдэнээс харж болно. Тэр, хүн төрлөхтөнд бүрнээ хүлээн зөвшөөрөгдсөн Монголыг түүхийг, ичгүүргүйгээр шаан үгүйсгэдэг юм. Ардын хувьсгалаас өмнө Монголын түүх гэж байгаагүй гэж солиордог.Оросын коммунистууд ингэж солиорч, монголчуудыг хядсан түүхтэй!

Угаасаа,философийг, нэн ялангяа Хайдеггер тэргүүтэй орчин цагийн Германы метафизикийг буруу уншвал солиордог билээ.Молор-Эрдэнэ ингэж дэмийрсэн хүн! Гэтэл,түүний солиоролд автаж явдаг дэбил залуус улам их болж байдаг?! Оросын коммунистуудын сүнс сэрээд, дахин ирж буй бололтой!

Хөөе, сэрцгээгээрэй, яасан их унтдаг юм?!

Э.Бат-Үүл