sonin.mn
Сэтгэгдэл (0)
Уулсын дундаа сүндэр­лэсэн Улаанбаатар маань утаан дундаа дүнсийсээр олон ч жилийг үдлээ. Бид агаа­­рын бохирдолд нөлөөлж буй хүчин зүйлүүдийг цув­­ралаар хүргэж байгаа билээ. Энэ удаа түүхий нүүрс бидний амьсгалж буй агаарт хэрхэн нөлөөлдөг талаарх мэдээллийг хүргэж байна. 
 
Мэдээж нийслэлийн гэр хорооллын 180 мянган өрхийн дийлэнх хувь нь түүхий нүүрсээр гэрээ ду­лаацуулж, хүйтний улир­лыг давдаг. Өөрөөр хэлбэл идэр есийн хүйтнээр эгээ л урдах хүнээ харахгүй шахам болдог аймшиг, гам­шиг нь зэрэгцсэн хотод бид аж төрж байгаа.
 
Гэсэн ч нийслэлчүүд “Энэ утаа арай дэндүү юм аа” гэж амандаа бувтнаж, өөр хоорондоо ярихаас хэ­тэр­­­дэггүй. Нийс­лэ­лийн ир­гэ­­­дийг гамшгийн хэмжээнд хүргээд буй түү­хий нүүрсний утаа тор­тог, түүнээс гарах үнс, ну­рам нь нярай хүүхэд болон хүний эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлж байгаа судалгаа байдаг эсэхийг Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төв, Эрүүл мэндийн яам зэрэг мэргэжлийн бай­гуул­лагуудаас  тодруу­ла­хад “Агаа­­­­рын  бохирдлын  та­лаар ерөн­­­хийд нь судалж үз­с­эн. 
 
Түүхий нүүрсний талаар судалгаа хийж бай­­­гаагүй” гэж хэлээд суун байх юм.  Үүнээс ха­рахад иргэ­дийн­хээ эрүүл мэндийн манаанд зогсох үүрэг­тэй эрүүл мэн­дийн бай­­гууллагынхан маань энэ олон жил нүдэнд нь ил бай­­гаа утааг судлаа ч үгүй сууж байна гэсэн үг.  
 
Дутуу шатсан нүүрснээс гарах утаанд ихээхэн хэм­жээний нүүрсхүчил, азот, хүхрийн хий ялгардгийг эр­­дэмтэд тог­тоожээ. Тэг­вэл дээрх хи­мийн эле­мен­түүд нь хүний  биед  хэр­хэн нөлөөлдөг та­лаарх мэ­­дээл­лийг хүргэе. Нүүрс­хүчил нь зүрхний шиг­дээс болон зүрхний бу­сад өвчлөл, багтраа үүсгэх гол нөхцөл болохоос гадна хү­чилтөрөгчийн солилцоог алдагдуулж  дутуу   тө­рөлтийг нэмэгдүүлдэг.
 
Хү­хэрлэг хий нь амьсгалын замын эрхт­­­­­­­­­нүүдийн хам­гаалах тог­­­­­­тол­цоог алдаг­дуулах, ха­ниал­гах нүд хор­сох, цээж хөндүүрлэх шинж тэмдэг үзүүлдэг.  Мөн багтраа, уушгины архаг өвчлөл үүсгэнэ. Ха­рин азотын давхар исэл нь амьсгалын замын эд эрхт­нүүдийг гэм­тээж, гуурсан хоолойн багт­­­раа, нүд, уушги, арьс, салст бүрхэвчинд сөр­­­гөөр нө­лөөл­­дөг бөгөөд ууш­гины хат­галгаа, томуу, то­­муу төст өвчин, зүрх судас­ны өвчлөл үүсэхэд шууд нөлөөлдөг байна.
 
Түүхий нүүрсний хор уршиг үүгээр ч зогсохгүй. Нүүрсний утаа нь газарт тунадасжиж буухдаа химийн хорт элементүүдийг агуулдаг бөгөөд ингэснээр хөрс усыг ч бохирдуулах аюултай юм. 
 
Мөн нүүрснээс гарах хаягдал үнсэнд л гэхэд арани, хар тугалга, никель, хром, мо­либ­ден, цайр зэрэг хүнд металлууд ордог төдийгүй уран, тори зэрэг цацраг идэвхт бодис бага хэмжээгээр агуулагддаг. Энэ мэт химийн хүнд элементүүдийг агуулдаг нүүрснээс гарах үнс, хөө тортог нь хүнийг үхэлд хүр­­гэх аюултай гэдгийг эр­дэмтэд нотолжээ.
 
Улаанбаатар хотод гурван том дулааны цахилгаан станц ажил­лаж, жилдээ таван сая тонн нүүрс хэрэглэдэг. Харин гэр хорооллын 180 мянган өрх жилд 758 мянган тонн түүхий нүүрс хэрэглэж  агаарт хүхэр ба азотын исэл, нүүрсхүчлийн исэл, дэг­дэмхий үнс зэрэг хорт бодис цацдаг гэсэн судалгаа гарчээ.
 
Нэг тонн нүүрс шатаахад угаарын хий 3.9 кг, хүхэрлэг хий 6.7 кг, азотын исэл 11.9 кг цацагддаг гээд бодохоор нийслэлчүүд бид өвлийн улиралд ийм олон төрлийн “хор”-оор л утуулдаг байна. 
 
Нүдэнд харагддаг ч гарт баригддаггүй агаарын бохирд­лыг бууруулахын тулд өнгөрсөн хугацаанд бага­гүй мөнгө зарцуулсан. Гэвч агаарын бохирдол хэдэн ху­виар буурсан бол. Энэ асуултад Нийслэлийн Агаа­рын чанарын албаны дарга Ч.Бат­сайхан хариулахдаа “Агаарын бохирдлыг буурсан гэж хэлэхэд эрт байна. Мэдээж нүдэн баримжаагаар тэдэн хувь буурсан гэж хэлэх боломжгүй. 
 
Баянхошуу, Амгалан, хотын төв гэх мэт байрш­лаасаа хамаарч өөр өөр байна. Өнгөрсөн жилтэй харьцуу­­­­лахад агаарын бо­­­­хир­дол нэмэгдээгүй. Хү­мүүст угаар л үнэртэж бай­­­гаа болохоос биш агаар дахь хорт бодисын хэмжээ буурсан. Удахгүй манай албаны хэмжилтийн баг 35 цэгт хэмжилт хийхээр то­дорхой болно” гэсэн хариул­тыг өгч байна.       
 
Түүхий нүүрсний хэрэг­лээ агаарын бохирдлын эсрэг авч буй сайжруулсан зуухны төсөл энэ жил хэрэгжээд дуусна. Харин ирэх жилээс ямар аргаар агаарын бо­хирдолтой тэмцэх вэ гэдэг нь одоо тодорхой биш байгаа юм. 
 
Тиймээс нийслэлийн ир­гэд хэр удаан энэ “хор”-оор амьсгалах вэ гэдэг нь ч тодорхойгүй гэсэн үг. Хэрэв бид нүүрсний хэрэглээнээс татгалзахгүй энэ чигээрээ утаан дунд өвөлжөөд байвал нийслэлийн иргэдийн эрүүл амьдрах баталгаа улам бүр багассар нийслэлд эрүүл хүн үлдэхгүй нь гэх айдас төрүүлж байна.
 
Д.Баяржаргал
 
Эх сурвалж: