Хятадын засгийн газар Монголын төрд ингэ, тэг гэж тушаал өгөх хэлбэрээр илэрдэггүй. Харин энэ нь Монгол Улсын оршин тогтнохын төлөөх гадаад болон дотоод бодлогын бичигдээгүй хууль, улаан шугам болж, бараг бүх шийдвэрт нь шууд бусаар нөлөөлж байдаг. Энэ нөлөөг дараах 4 гол хүрээнд харж болно: 1. Гадаад Бодлого: Гадаад бодлого бол хамгийн чухал, хамгийн эхний дүрэм юм. Монгол Улсын гадаад бодлогын гол цөм нь хоёр хөрштэйгөө тэнцвэртэй харилцах, ялангуяа Хятадын үндсэн ашиг сонирхол"-ыг хэзээ ч хөндөхгүй байх явдал юм. Хятадын хувьд Төвөд, Шинжаан, Тайваний асуудлаас ч илүү эмзэг сэдэв бол Өвөр Монголын асуудал байдаг. Монголын төр, засгийн ямар ч албан тушаалтан Өвөр Монгол дахь Хятадын бодлого, хүний эрхийн асуудал, соёлын өөрчлөлтийн талаар хэзээ ч, ямар ч нөхцөлд албан ёсны шүүмжлэл хэлдэггүй, байр суурь илэрхийлдэггүй. Хэрэв Монголын төр Өвөр Монголын сэдвийг хөндвөл энэ нь шууд дотоод хэрэгт нь оролцсон, салан тусгаарлах үзлийг дэмжсэн хэрэг болж, хоёр улсын харилцааг бүрэн сүйрнэ.

2. Дотоод Бодлого ба Үндэсний Аюулгүй Байдал: Өвөр Монголын асуудал нь Монголын дотоод бодлого, ялангуяа үндэсний аюулгүй байдлын бодлогод шууд нөлөөлдөг. Монголын тагнуул тусгай албад болон засгийн газар нь "Ар, Өвөр Монголыг нэгтгэх" гэсэн улс төрийн шинжтэй аливаа хөдөлгөөн, үзэл санааг үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буй аюул гэж үздэг. Ийм хөдөлгөөн нь Хятадад шууд өдөөн хатгалга болж, Монгол Улсын тусгаар тогтнолд аюул учруулна гэж үздэг тул маш хатуу хянаж, таслан зогсоох бодлого баримталдаг. Хазара Өвөр Монголчуудын эрхийн төлөө тэмцэгч Монгол хүн Монгол хүндээ тусалъя” төрийн бус байгууллагын тэргүүн Ч. Мөнхбаярыг Монголын Тагнуулынхан баривчилсан үүний тод жишээ юм. Нөгөөтэйгүүр Өвөр Монголоос дүрвэж ирсэн тэмцэгчид, идэвхтнүүдэд улс төрийн орогнол олгох, тэдний үйл ажиллагааг дэмжих нь Монголын төрийн хувьд "улаан шугам" давсан үйлдэл болно. Тиймээс энэ тал дээр Монголын төр маш болгоомжтой, хяналттай ханддаг.

3. Эдийн засгийн хараат байдал: Монгол Улсын экспортын 90 орчим хувь, импортын дийлэнх хувь нь Хятадаас хамаардаг. Ялангуяа уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг борлуулах ганцхан зах зээл нь Хятад юм. Хэрэв Монгол Улс Өвөр Монголын асуудлаар Хятадыг "уурлуулбал", Хятадын зүгээс цэрэглэн довтлох шаардлагагүй. Зүгээр л хилийн боомтоо түр хаах, нүүрсний ачилтыг удаашруулах, гаалийн шалгалтыг чангаруулахад л Монголын эдийн засаг шууд доголдож, засгийн газар асар том дарамтад орно. Далай ламын айлчлалын дараа ийм зүйл болж байсныг санаж болно. Энэ бол тэдний гарт буй хамгийн том "саваа" юм. "Бялуу" нь харин худалдааг хэвийн үргэлжлүүлж, зээл, тусламж үзүүлэх явдал.

4. Үндэсний өв соёл уламжлал: Өвөр Монголд Монгол хэл, соёл, уламжлалт амьдралын хэв маяг хэрхэн шахагдаж, бүдгэрч байгааг харах нь Ар Монголын иргэд болон төрийн хувьд маш том сэрэмжлүүлэг болдог. Энэ нь "тусгаар тогтнол ямар үнэ цэнэтэй вэ", "Хэл, соёлоо хадгалж үр хойчдоо өвлүүлэх нь ямар чухал вэ" гэдгийг байнга сануулж байдаг "толь" юм Энэхүү "толины нөлөө" нь Монголын төрийг үндэсний бичиг соёл, түүх, өв уламжлалаа хадгалах, бэхжүүлэх бодлого явуулахад сануулга болдог. Тиймээс Өвөр Монголын асуудал нь өнөөгийн Монголын төрийн хувьд "халуун төмс" шиг, хүрч болдоггүй, ярьж болдоггүй, гэхдээ хэзээ ч анхаарлаас гаргаж болдоггүй сэдэв юм. Энэ нь Монголын төрийн гадаад бодлогын зааг чигийг тодорхойлж, дотоодын аюулгүй байдлын "улаан шугам"-ыг зурж, эдийн засгийн хараат байдлыг нь байнга сануулж, үндэсний өвөрмөц байдлаа хадгалахын үнэ цэнийг ойлгуулж байдаг, маш олон талын гүн гүнзгий нөлөөтэй билээ.

Хатагтай Шень бол маш ажил хэрэгч, үнэн дайчин, Монголд элгэмсэг Элчин сайд гэж санагддаг юм. Баяр хүргэе!

Хятадын албан ёсны шинжээчид болон стратегийн хүрээлэнгүүд, Хятадын Нийгмийн Шинжлэх Ухааны Академи "Өвөр Монгол 1948 онд тусгаар байсан бол" гэдэг сэдвээр нээлттэй, олон нийтэд зориулсан дүгнэлт бараг гаргадаггүй. Энэ нь Хятадын хувьд "улс төрийн маш эмзэг" сэдэв бөгөөд салан тусгаарлах үзлийг дэвэргэж болзошгүй гэж үздэгтэй холбоотой. Гэхдээ Хятадын цэргийн болон стратегийн шинжээчдийн «хаалттай» судалгаануудад Өвөр Монголын асуудлыг "аюулгүй байдлын хамгийн том эрсдэл" гэдэг өнцгөөс маш нарийн тооцоолсон байдаг. Хятадын цэргийн болон стратегийн шинжээчдийн үзэж буйгаар Өвөр Монгол бол Бээжинг хамгаалж буй "Асар том хана" юм.

Хэрэв Өвөр Монгол тусгаар байсан бол Хятадын нийслэл Бээжин хот стратегийн "гүн" байхгүй болж, хилийн яг хажууд байрлах байв. Энэ нь дайны үед Бээжинг хамгаалах ямар ч боломжгүй болгоно гэж тэд тооцдог. Иймээс Өвөр Монголыг Хятадын бүрэлдэхүүнд байлгах нь Бээжингийн аюулгүй байдлын "Амин шугам" гэж дүгнэдэг. Хятадын шинжээчид "Пан-Монголизм" буюу Нармай Монгол үзлээс маш их айдаг. Хэрэв Өвөр Монгол 1947-48 онд тусгаар тогтносон бол энэ нь зөвхөн нэг муж алдах асуудал биш, харин Хятадын хойд хил дээр "Асар том Монгол Улс" (Ар + Өвөр Монгол) бий болно гэсэн үг. Энэхүү Нэгдсэн Монгол улс нь Орос болон АНУ-ын аль нэгтэй нь холбоотон түнш болбол Хятадын эх газрын бүрэн бүтэн байдал "нурна" гэж тэд үзэж, үүнийг ямар ч үнээр хамаагүй таслан зогсоох ёстой гэж дүгнэдэг.

Хятадын эдийн засгийн шинжээчид Өвөр Монголыг Хятадын эдийн засгийн болон технологийн "түшиц" гэж үздэг. Өвөр Монголын газрын ховор элемент, нүүрс хүдэр, байгалийн хийн нөөцийг алдвал Хятад улс өнөөдрийнх шиг "Дэлхийн Эдийн засгийн үйлдвэр" байж чадахгүй. Тусгаар тогтносон бие даасан Өвөр Монгол оршиж байсан бол Хятадын эсрэг эдийн засгийн "хориг" тавих хамгийн хүчтэй зэвсэгтэй болно гэдгийг тэд маш сайн судалсан байдаг. Хятадын цэргийн шинжээчид тусгаар тогтносон Өвөр Монголыг Орос АНУ-ын "нисэх онгоц тээвэрлэгч хөлөг" мэтээр төсөөлдөг. Хэрэв Өвөр Монгол 1948 онд тусгаар тогтносон орон болж хөгжиж Орос эсхүл АНУ-ын пуужингийн систем цэргийн бааз байрлавал Хятадын хуурай замын бүх стратеги утгаа алдана. Энэ нь Хятадыг далайд гарах биш, харин эх газартаа "түгжигдэх" нөхцөлд оруулна гэж үздэг.

Хятадын шинжээчид энэхүү "тусгаар тогтнох аюул"-ыг бодитой гэж үздэг учраас л сүүлийн жилүүдэд Өвөр Монголд "Соёлын уусгах бодлогыг ийм эрчимтэй явуулж байгаа юм. Тэдний логик нь"Монгол хэл, сэтгэлгээ соёл нь байхгүй бол Монгол үндэстний тусгаар тогтнох үзэл санаа аяндаа үгүй болно" гэсэн тооцоо юм. Хятадын эрх баригчид Өвөр Монголд явуулж буй бодлогоо "үндэсний нэгдмэл байдал" гэж тайлбарладаг ч, олон улсын тавцанд үүнийг "Соёлын геноцид" гэж нэрлэх нь олширсон. Хятадын стратегийн зарим судалгаанд "Хэрэв Хятад улс дотоодын хямралд орж задарвал Өвөр Монгол хамгийн түрүүнд тусгаарлах магадлалтай бүс" гэж тэмдэглэсэн байдаг.

АНУ Энэтхэг Япон болон Өрнөдийн орнууд Өвөр Монголыг Хятадын "Зөөлөн гэдэс" гэж харж байна. Тэд энэ сэдвийг олон улсын тавцанд хүчтэй гаргаж ирэх тусам Хятад улс хойд хил дээрээ сэтгэл зовних хэрэгтэй болно. АНУ Энэтхэг Япон болон Өрнөдийн орнууд Өвөр Монголыг Хятадын "Зөөлөн гэдэс" гэж үзэж байгаа нь зүгээр нэг зүйрлэл биш, харин стратегийн тооцоо юм. Хятад улс гаднаасаа маш хүчирхэг, "хуягласан" мэт харагддаг ч Өвөр Монгол бол тэдний хувьд хамгийн эмзэг, ямар ч хамгаалалтгүй байж болох тэр хэсэг нь юм. Хятад улс өмнөд болон баруун талдаа Гималайн нуруу, ширүүн далай, шилүүс шиг шигүү ой модоор хүрээлэгдсэн байгалийн хамгаалалттай. Харин хойд тал буюу Өвөр Монголын хил бол асар уудам, тэгш тал газар Хэрэв энэ бүс нутагт тогтворгүй байдал үүсэж, Өрнөдийн нөлөө орж ирвэл Бээжин рүү чиглэсэн хуурай замын дайралтыг зогсоох ямар ч байгалийн саад байхгүй. Бээжин хот өөрөө Өвөр Монголын хилээс ердөө 400 километрийн зайд оршдог нь тэднийг үргэлж айдаст байлгадаг.

Хятад улс бол олон үндэстний "нэгдэл" дээр тогтдог эзэнт гүрэн. Хэрэв Өвөр Монголд салан тусгаарлах үзэл эсвэл хүний эрхийн төлөөх тэмцэл амжилтад хүрвэл энэ нь бусад бүс нутгуудад "Гинжин урвал" үүсгэх аюултай. Ийм л учраас Хятадын төр Өвөр Монголыг "тайван", зөөлөн бодлогоор "уусгасан юм. Хятадын хувьд Өвөр Монголын асуудал Төвөдөөс ялгаатай нь хаяанд нь тусгаар тогтносон, Ардчилсан Монгол Улс байгаа явдал юм. Өвөр Монголчууд өөрсдийн соёл, хэлээ хамгаалах тэмцэлдээ Ар Монголоос сэтгэл зүйн болон соёлын дэмжлэг авдаг. АНУ Монгол Улстай "Гуравдагч хөрш"-ийн бодлогоор дамжуулан харилцаагаа зузаатгах тусам Хятад улс "Миний дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс орох гүүр барьж байна" гэж харддаг учраас Монгол Улсыг эдийн засгийн хараат байдал болон улс төрийн түвшинд барьцаалдаг.