Лхагва - 02 сарын 25,
2026
Эдийн засаг, хөгжлийн яам гэж шал хэрэггүй яам байна. Ийм яамтай болоод эдийн засаг хэдэн хувь өсөв. Энэ яамны эдийн засагт оруулсан хувь нэмэр юу байна.
- Хэлээд өгөх амьтан байна уу?
Эдийн засаг гэдэг яамтай, яамны сайд гэсэн ямбатантай болчихоор эдийн засаг өсчихдөг юм биш. Харин ч эдийн засгийн өсөлтөөс чангаах олон мянган төрийн албан хаагчдын л нэг хэсэг болж байгаа биз ээ.
Энэ яамны зорилго нь эдийн засгийн бодлогыг тодорхойлох, гадаадын хөрөнгө оруулалт татах гэх мэтийн ерөнхий хэдэн жижүүрийн үгстэй байх бөгөөд дотор нь манай өнөө "маанаг амьтан"-ы "үлгэрийн кино" үзээд тэмдэглэж авсан "Алсын хараа-2050” мөрөөдлийн жагсаалтыг биелүүлнэ гээд биччихсэн байх юм.
Ардчилсан намын үед албан тушаалын тураалд орсон хэд дээ бий болгосон Хөдөлмөрийн яам мэтийн адил бас л нэг амьтны бөгсөнд нийцүүлсэн сандал юм уу даа. Эдийн засаг, хөгжлийн яамыг сайдаас нь авхуулаад жижүүрийг нь хүртэл бүх албан хаагчдыг нь гавьяат эдийн засагчдаараа хийлгэсэн ч манай эдийн засаг өсөхгүй ээ. Манай эдийн засаг "Ард түмний гавьяат" нүүрс, зэсийн үнээс хамаардаг гэдгийг энэ яамныхан ч өөрсдөө мэдэх байлгүй дээ. Харин ч Эдийн засаг, хөгжлийн яамгүй бол улс орны маань эдийн засаг, хөгжил дэвшилд өчүүхэн ч гэсэн тустай байна гэдэг нь гарцаагүй.
Төсөв нь хэд байдгийг мэдэхгүй юм. Дор хаяж л 40-50 тэрбум төгрөг жил дээ хэмнэнэ байх. Энэ мөнгөөр эдийн засгийг түшилцдэг ЖДҮ-чдийн татварыг өчүүхэн ч гэсэн хөнгөлж болно.
Хөгжил дэвшил гэдэг хөгжлийн яамтай байгаад ирдэггүй юм. Хөгжлийн яам нэртэй төрийн байгууллага хөгжлөөс чангаана уу гэхээс түлхэхгүй. Бас л хөгжлийн түлхүүр болсон жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид, үйлчилгээнийхний халааснаас суйлж амьдардаг байгууллага.
Хөгжсөн улс орны эдийн засаг ЖДҮ дээрээ тогтдог.
Том компаниуд, ялангуяа Монголын TOP гэсэн аж ахуй нэгжүүд үнэн дээ Засгийн газрын мэдлийнх (авлига, шахаа, хулгайд идэгдсэн, өр зээлтэй, ашиггүй, "дампуурсан") эсвэл Засгийн газартай "халаас нэг", татвар төлөгчдийн мөнгөөр угжуулсан, татаасаар амиа зогоодог, Засгийн газрын тендер, төсөл дээр оршин тогтнодог. Магадгүй тэд тендер, төслөө Засгийн газарт захиалдаг ч байж мэднэ.
- Төсвөөс овоохон мөнгө авмаар байна.
- Болноо хө. Юу хийнэ гэж ард түмэнд хэлэх үү?
- Төмөр зам гээл хэлчихгүй юу.
- Бодьтой юм ярина шүү, найз аа
- Бодьтой, бодьтой...
Зарим хүн 10 MSC-тэй болж байж эдийн засаг хөгжинө, том компаниуд л улс орноо чирдэг гэж ярьдаг. Үгүй дээ, 1000 ТҮЦ-тэй болж байж эдийн засаг хөгжинө. 1000 жижиг цехтэй болж байж хөгжил ирнэ. 1000 ЖДҮ-чинтэй болж байж эдийн засаг, хөгжлийн тухай ярина. 1000 ТҮЦ-нээс 1000 дэлгүүр, 1000 дэлгүүрээс 1000 ЖДҮ-чин, 1000 ЖДҮ-чнээс 1000 үйлдвэрийн эзэн төрнө. Тэд л жинхэнэ эдийн засаг, хөгжлийн яамыг орлоно. Зорилгыг нь биелүүлнэ.
"Алсын хараа-2050"-ийг "ойрын хараа" болгоно.
Тиймээс хөгжлийн бодлогоо ЖДҮ-чдэд эрх чөлөө олгохоос эхэл. Жижиглэнгийн худалдаачид, үйлчилгээнийхэн, амиа авч яваа ТҮЦ-ийнхэнд эрх чөлөө олго. Зах зээлийг чөлөөл. Эдийн засагт эрх чөлөө олго. Эцэст нь хэлэхэд ЖДҮ-чнээр толгойлуулсан Эдийн засаг, хөгжлийн яамтай байснаас эсгий таавчик хийдэг ганц цехтэй байсан нь дээр шүү...
Сэтгүүлч Ч.Явуухүү
Сэтгэгдэл10
МАН -ынхан Сэлэнгийн Хүдэрт Энхтуяа гэдэг бүсгүйг хоер талаас нь мордоцгоож бүлэглэн хүчиндсэн.Бас удаа дараа саарал ордон яамныхаа байранд хүн зодож өндөр шатан дээрээс шидэж хүн алцгааж байсан. Хотын дарга Су овогт ажлынхаа байранд ширээн дээрээ залуу баньд нарт удаа дараа хошногодуулж байгаа бичлэгийг Хүрэлсүх үзэж хуял тачаалаа хангадаг байсан. Сүнээ гэдэг бүсгүйг Хүрэлсүх,Анандбазар,сахал Бат-Эрдэнэ нар ээлжлэн бие биендээ дамжуулж хүчинддэг байсан..Хүрэлсүх хүчиндсэн явдлаа цайруулж Сүнээг 300 саяар шагнасан. Соелын сайд Ундрам МУИС-ын багш Заяабаатарыг гэртээ авчран хошногодуулж байгаад нөхөртөө баригдаж хүүхдүүдээ өнчрүүлсэн.Гандан хоншоор гахай Занданшатар бас юунаас дутахав гэгчээр залуу нууц амраг Намуунзулыг банкинд ажилд оруулж мөнгө төгрөг бэлэглэж байсан..Данх нууц амрагтаа 1 тэрбумын хаус,700 саяын бмб машин бэлэглэж байсан.Энэ цагаан толгойт хулгайч бас хүчингийн хэрэгт орооцолдож явсан гэдэг.
Ардын намынхныг гэр бүл үр хүүхдүүдтэй нь цуг Цагаан Ордонд нь бөөгнүүлж хийж гаднаас нь түгжээд шатаагаад сор залчихвал Монголд нүүрлэсэн авлигал хулгай дээрэм бузар булай бүхэн арилах болно.
ардынхаа гаргасан зөрчлийг засгийн газрын харяа шүүх яамаар шүүлгэж арга хэмжээ авахуулахад ард бүхэн баяртай баймаар байна шүүх яамаа байгуулж өгөөчээ
Зам тээврийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Насантогтох нь Эрчим хүчний яамны Бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын даргаар ажиллаж байхдаа "М Си Эс Интернэйшнл"-ийн цахилгаан хангамж, техникийн нөхцөлийг өдөрт нь баталж, эхнэр Ч.Ариунтунгалагийн үүсгэн байгуулсан "Эн Ар Жи хөгжил" ХХК-тай компаниар “Ган голтой хөнгөн цагаан дамжуулагч утас нийлүүлэх 5,5 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй гэрээ”-г байгуулж, өөртөө давуу байдал бий болгосон гэх хэрэгт холбогдсон байдаг. Тэгвэл Зам тээврийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Насантогтох, түүний эхнэрийн төрсөн дүү Ч.Амгалантөгс болон Б.Насантогтохын эхнэр Ч.Ариунтунгалагийн төрсөн дүүгийн нөхөр Г.Баатар нарыг үргэлжлүүлэн хорьж мөрдөн шалгах ажиллагааг үргэлжлүүлж байгаа аж.
Зам тээврийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Насантогтохыг мөнгө угаах, нийтийн албан тушаалтан хахууль авах, үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих гэсэн зүйл ангиар яллагдагчаар татан мөрдөн шалгах ажиллагааг үргэлжлүүлж байгаа бол Ч.Амгалантөгсийг үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжих гэмт хэрэг үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлж хамжигчаар хамтран оролцсон, Г.Баатарыг мөнгө угаах гэмт хэрэгт тус тус яллагдагчаар татан шалгаж байгаа хэмээн АТГ-аас мэдээллээ. Тэднийг "Хэргийн ул мөр, эд мөрийн баримт, нотлох баримтыг устгах, өөрчлөх, зөөвөрлөх, нуун далдлах, үрэгдүүлэх, хуурамчаар үйлдэх үндэслэл бүхий баримт байгаа" гэх үндэслэлээр үргэлжлүүлэн хорьж, мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж байгаа юм байна. АТГ-аас дээрх хэргийг илрүүлэн, мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж байгаа бөгөөд мөрдөн шалгах нэгжлэгийн ажиллаагаар Б.Насантогтохын гэр болон түүний хамаарал бүхий этгээдийн гэрээс нийтдээ 350 орчим сая төгрөг нэгжлэгээр хураан авсан тухайгаа ч олон нийтэд зарласан.
-Д.Тогтохсүрэн хугацаанаасаа 13 хоногийн өмнө суллагдав- Мөн "Монголросцветмет" ТӨҮГ-ын захирал Д.Тогтохсүрэн тав хүртэлх жилийн хорих ялтай эрх мэдэл албан тушаалаа урвуулан ашиглах, үндэслэлгүй хөрөнгөжих гэсэн хоёр зүйл заалтаар шалгагдаж, нэг сарын хугацаатайгаар цагдан хоригдсон. Гэтэл сар шинийн өмнө буюу хугацаанаасаа 13 хоногийн өмнө эрүүл мэндийн шалтгаантай хэмээн суллагджээ. Тэрээр МАН 2016 оны сонгуулиар парламентад үнэмлэхүй олонхын суудал авах үед аймгийн Засаг даргын эрэмбээс өрсөлдөж, УИХ-ын гишүүн болсон нэгэн. Хоёр ч удаа парламентад гишүүнээр сууж, 2024 оны сонгуулиар харин өөртөө дэндүү бардаж явсаар өвдөг шороодсон юм. Гэсэн ч тэр гудайсангүй "Монголросцветмет" ТӨҮГ буюу одоогийн “Эрдэнэс критикал минералс” ТӨҮГ-ын даргын суудалд заларсан.
Түүнийг гэртээ ₮100 саяын хахууль авч байхад АТГ үйлдэл дээр нь барьсан тухай бид өмнө нь мөн л мэдээлсэн. Түүнийг "Гала" хамтлагийн дуучин, Г.Болорцэцэгийн аавынх нь найзаас авсан гэх мэдээлэл бий. Г.Болорцэцэг бол Д.Тогтохсүрэнгийн эхнэр Д.Оюунбилэгийн эгчийнх нь хүүхэд. Тус мөнгөний эх үүсвэр, серийн дугаар зэрэгт АТГ-ынхан шалгалт хийж, холбогдох хүмүүст мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж байна. Эх сурвалжийн мэдээллээр Д.Тогтохсүрэн Төсөл хөтөлбөр, тендерийн сонгон шалгаруулалттай холбоотой хэрэгт холбогдсон гэгдэж буй. АТГ-ынхан урьдаас шалгаж байсан бөгөөд /2026.01.26/-ны өдөр ийн гардсан байна. Улмаар Эрүүгийн хуулийн 22.1.1, 22.10.1 дүгээр заалтад холбогдуулан шалгаж, үргэлжлүүлэн нэг сарын хугацаатайгаар цагдан хорьсон. Гэтэл хугацаанаасаа 13 хоногийн өмнө буюу /2026-02-16/-ны өдөр суллагджээ.
Ингэхдээ "хэрэгт авагдсан баримт, яллагдагчийн эрүүл мэндийн байдлыг харгалзан түүнд авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг өөрчилж, прокурорын саналыг үндэслэн яллагдагчид Монгол Улсын хилээр гарахыг хязгаарлах, тус хэргийн оролцогч, бусад оролцогчидтой уулзах, харилцах, харилцаа холбоо тогтоохыг хориглох хязгаарлалт тогтоох таслан сэргийлэх арга хэмжээ авч шийдвэрлэсэн" хэмээн тус шүүх хурлын шүүгчээр ажилласан Дүүргийн Эрүү, Иргэний хэргийн хялбар ажиллагааны анхан шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгч Б.Халиун тоймдоо дурджээ. Ард түмэн түүний эл хэргийг хэрхэн шийдэгдэхийг хүлээж суулаа. Гэтэл сар шинийн баяр хэмээн олныг анхаарлыг сарнисан үед ийнхүү суллаж орхиж. Учир нь Д.Тогтохсүрэн эхний удаагаа АТГ-т шалгагдаж буй хэрэг биш юм аа. Тэрээр эрүүл мэндийн шалтгаанаар шалтаглан ял оноогдвол мөн л эдлэхгүй нь бололтой.
-Н.Тавинбэхийг үргэлжлүүлэн нэг сар, П.Товуудоржийг үргэлжлүүлэн 15 хоногоор цагдан хорьжээ- Эрчим хүчний сайд асан Н.Тавинбэх албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, өөрийн зөвлөхөөр ажиллаж байсан П.Товуудоржийн үүсгэн байгуулсан “Грийн энержи интернэшнл” ХХК-д давуу байдал олгосон нь тогтоогдсон. Тухайлбал, зөвлөх үйлчилгээтэй холбоотой 2.6 сая доллар буюу 7 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг олгосон гэх үндэслэлээр П.Товуудорж, түүний дүү П.Даваадорж нарыг АТГ-аас /2026-01-14/-нд баривчилж, 48 цагийн хугацаатайгаар саатуулсан. Улмаар П.Товуудоржийн дүү суллагдаж Н.Тавинбэх, П.Товуудорж нар нэг сарын хугацаатайгаар хоригдсон байдаг. Тэдний цагдан хориог сунгах эсэхийг сар шинийн өмнө дэнсэлж, Н.Тавинбэхийг нэг сараар, П.Товуудоржийг 15 хоногоор сунгаж шийдвэрлэжээ. Н.Тавинбэх бол Б.Чойжилсүрэнгийн өмнө Эрчим хүчний сайдаар ажиллаж байсан нэгэн.
Энэ ч нэг хий сагасан зүйл гэлтэй. Хэдэн үг холбохоор л Э/З гэдгийг мэднэ гэвэл эндүүлэл юм. Инфляц жаахан дээшлэхэд ЖДҮ унана. Улс шок. Харин чиг зүгтэй байна, дэмжинэ, хамтарна. За за болив...