2022 оны 2-р сарын 24-нд эхэлсэн Оросын цэргийн довтолгоо дөрөв дэх жилдээ орсон ч дайны төгсгөл ирж буй шинж тэмдэг харагдахгүй байна. Хоёр талын хохирол асар өндөр, дипломат замаар шийдвэрлэх боломж хязгаарлагдмал хэвээр байгаа энэ нөхцөлд Украин болон Зеленскийн Засгийн газар яг ямар байдалд байна вэ? Хохирлын тоо баримт нь маргаантай хэвээр байгаа ч томоохон судалгааны байгууллагуудын тооцоо үндсэн багцааг харуулж байна. Стратеги болон олон улсын судалгааны төв (CSIS)-ийн 2026 оны 1-р сарын тооцоогоор Оросын тал нийтдээ 1.2 сая хохирол амсаж, үүний 325,000 хүртэл нь амь үрэгджээ. Харин Украины тал 500,000–600,000 алагдсан, шархадсан, сураггүй болсон цэрэгтэй бөгөөд амь алдагсдын тоо 100,000–140,000 хүрч байна.

2026 оны 3-р сард Украины зэвсэгт хүчний мэдэгдсэнээр Орос нэг сард 35,351 хүний хохирол амссан бөгөөд энэ нь дайн эхэлснээс хойшхи хамгийн өндөр тоо болов. Уг хохирлын 96 хувийг нисгэгчгүй онгоц буюу дроноор үйлдсэн байна.

НҮБ-ын Хүний эрхийн алба (OHCHR)-ийн баталгаажуулсан мэдээгээр 2025 оны 12-р сар гэхэд дайнд амь үрэгдсэн хүний тоо бараг 15,000 хүрчээ. Гэвч бодит тоо нь мэдэгдэж байгаагаас хамаагүй өндөр байж болох гэнэ. a Нутаг дэвсгэрийн хувьд 2022 оны 2-р сарын 24-наас хойш Орос Украины нийт нутаг дэвсгэрийн 13 орчим хувийг — ойролцоогоор 29,170 дөрвөлжин миль — эзэлжээ. Крим болон Донбасын өмнө нь эзэлсэн газруудыг оролцуулбал нийт тус улсын 20 орчим хувь болдог. Дайны дөрөв дэх жилд Зеленскийн Засгийн газрын хамгийн том ололт бол дроны үйлдвэрлэл, ашиглалтын чиглэлд гарсан дэвшил юм. Дөрөв гаруй жилийн дайны туршид шаардлагын хүчинд Украин дэлхийд тэргүүлэгч дроны үйлдвэрлэл, хамгаалалтын салбараа байгуулсан. Гарааны компаниуд, сайн дурын инженерүүд, фронтын цэргүүд хамтран бодит тулалдааны нөхцөлд дроны системийг тасралтгүй сайжруулж, Оросын давуу талыг сөрөх замыг олсон.

Зеленскийн мэдэгдсэнээр дрон болон роботууд сүүлийн гурван сарын дотор 22,000 гаруй даалгавар гүйцэтгэжээ. "Дайчны оронд робот хамгийн аюултай газарт орсноор 22,000 гаруй удаа амь аварсан" гэж тэрээр онцолсон байна. 

2025 онд Украин 4 сая FPV дрон үйлдвэрлэсэн бол 2026 онд 7 сая дрон үйлдвэрлэх зорилт тавьжээ. Одоогийн тооцоогоор Украины батлан хамгаалах үйлдвэрлэлийн хүчин чадал жилд 55 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна.  Фронтын шугам дээрх байдлаас ч илүү сонирхолтой зүйл бол Зеленскийн дипломат үйлдлүүд байж магадгүй юм. Зеленский Саудын Араб, НАЭ, Катартай 10 жилийн батлан хамгаалахын экспортын гэрээ байгуулсныг зарлав. "Бид бодит аюулгүй байдлыг түншлэл дээр тулгуурлан байгуулдаг — бид хүн бүрийг үнэлж, хамтран ажиллахад бэлэн бүхнийг дэмжихэд нээлттэй хэвээр байна" гэж тэрээр мэдэгдсэн. Украин нь Оросын халдлагаас хамгаалах арвин туршлагаа Персийн булангийн улсуудтай хуваалцаж, хариуд нь агаарын хамгаалалтын систем болон өндөр технологийн зэвсэг авахыг эрмэлзэж байна. 

Ололтуудын цаана нухацтай асуудлууд тулгарчээ.

Оросын дайралтын улмаас Украины эрчим хүчний дэд бүтэц сүйдсэн бөгөөд боломжит үйлдвэрлэлийн хүчин чадал дайн эхлэхэд байсан 33.7 ГВт-аас 2026 оны 1-р сарын байдлаар 14 ГВт хүртэл буурсан байна. Украин одоогоор ДНБ-ийнхээ 30 орчим хувийг батлан хамгаалалтад зарцуулж буй. Зеленский 800,000 цэрэг идэвхтэй алба хааж байх шаардлагатай гэсэн байр сууриа хадгалж байгаа бөгөөд Европын удирдагчид ч энэ тоог дэмжсэн байна. 

Зеленскийн Засгийн газар дроны технологийн чиглэлд дэлхийд өрсөлдөхүйц давуу тал олж, дипломат аргаар шинэ түншүүд олж байгаа. Харин дайн зогсоох замыг олоогүй байгаа нь хамгийн нухацтай асуудал хэвээр байна. Нутаг дэвсгэрийнхээ 20 орчим хувийг алдсан, эрчим хүчийхээ тал хувийг алдсан Украины ард түмний зовлон бодит байдал хэвээр байгаа нь хамгийн харамсалтай.

Б.Намуун